ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੌ ਮੁਲਤਾਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸikka ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੀਮਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਸੀਮਾ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਠ-ਕੱਟ ਵਾਲਾ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਣ-ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਾ ਘਰ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਖੇਤ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਤੋੜੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਮਿਲਦਾ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ; ਵੈਸ਼ ਦੋ ਸੌ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਪੰਜਾਹ ਜੁਰਮਾਨਾ; ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਪਚਾਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ। ਵੈਸ਼ ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਪਹਿਲੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ; ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ। ਸ਼ੂਦਰ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਿਖਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ; ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਜੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅੱਧਾ ਜੁਰਮਾਨਾ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੱਸ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਰਾਹ ਲਏ, ਉਹ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੀਚ ਜਾਤ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਥੂਕ ਦੇਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੋਠਾਂ ਕੱਟਣੇ; ਜਨਤਕ ਥਾਂ ਪੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਤੇ ਲਿੰਗ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਬੋਲਣ ਤੇ ਪਿਛਵਾੜਾ। ਨੀਚ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਚੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਕੱਟਣੇ; ਅਤੇ ਜੇਹੜਾ ਅੰਗ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅੰਗ ਕੱਟਣਾ। ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਉਠ ਮਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਕੱਟਣੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਬੇਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਰਸਤੇ, ਸੀਮਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਦੋ ਗੁਣਾ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਚਾਹੇ ਜਾਣ-ਅੰਜਾਣ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਲਾਭ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੂਏ ਤੋਂ ਰੱਸੀ ਜਾਂ ਘੜਾ ਲੈ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੱਸੀ ਕੱਟੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸਜ਼ਾ; ਜੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ; ਦਸ ਘੜੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨਾਜ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਤੇ ਮੌਤ। ਬਾਕੀਆਂ ਲਈ, ਗਿਆਰਾਂ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ; ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੀ ਚੋਰੀ ਤੇ ਮੌਤ। ਚੋਰ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਜਬਤ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਥੋੜਾ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਲੈ ਲਵੇ, ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੇ ਗਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਮਾਰ ਦੇਣਾ। ਜੋ ਘਰ ਜਾਂ ਖੇਤ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਅੱਗ ਲਾਵੇ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁਕਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਗਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਬਾਤ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਜਦੋਂ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਤਿ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਕੱਢ ਦੇਣਾ; ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਸ਼ਟ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਿਖ ਮੰਗਣੀ। ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਭਰਸ਼ਟ ਹੋਈ ਔਰਤ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਣਾ; ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਆਉਟਕਾਸਟ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਫਿਰ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ। ਵੈਸ਼ਿਆ ਜੇ ਫੀ ਲੈ ਕੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜਾਵੇ, ਦੋ ਗੁਣਾ ਫੀ ਵਾਪਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਗੁਲਾਮ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਭਰਾ—ਦੋਸ਼ ਕਰਣ ਤੇ ਰੱਸੀ ਜਾਂ ਪਤਲੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦੇ; ਪਰ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਚੋਰ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ। ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਜਬਤ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦੇਵੇ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇ। ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਜੱਜ ਜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਜਬਤ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦੇਵੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਡਰ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਚੋਰੀ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਿਰ। ਰਾਜਾ ਪਾਪੀ ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਪਾਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦੇਵੇ; ਮਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਸਟੋਰ-ਕੀਪਰ ਜਾਂ ਖਜਾਨਾ ਦਿੰਦੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇ। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇ ਸੀਮਾਵਰਤੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਏ; ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ, ਵਾਅਦੇ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟ ਕੇ ਤੀਖੀ ਸਲਾਖ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਦੇਵਾਲਾ ਤੋੜਦੇ, ਮਾਰ ਦੇਵੇ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਲੋੜ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਗੰਦ ਪੈਂਦੇ, ਇੱਕ ਕਾਰਸ਼ਾਪਣ ਜੁਰਮਾਨਾ ਤੇ ਗੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀ। ਜੋ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਡੇਸਟਲ ਤੋੜਦੇ, ਪੰਜ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ; ਜੋ ਤੋਲ-ਮਾਪ ਜਾਂ ਮੁੱਲ 'ਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਜੋ ਵਪਾਰੀ ਤੋਂ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਬਿਨਾ ਵਸਤੂ ਲੈਂਦੇ, ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਰਾਜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਏ, ਜੇ ਵਸਤੂ 'ਚ ਮਿਲਾਵਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇ। ਜਾਲਸਾਜ ਨੂੰ ਮੱਧਮ, ਨਕਲੀ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੁਰਮਾਨਾ; ਜੇ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਆਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਕੜੇ ਪਰੰਤੂ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ, ਤਾਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਚਿਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।