ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਤੋਂ ਵੀ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਨਾ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕਲਾ-ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਾਜੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਜੜ ਹੈ, ਧਨ ਤਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰਖਿਆ ਕਰਕੇ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਇੱਛਾ-ਵਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂੰਛ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਹਿਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹਤ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਣ ਉੱਤੇ ਚਿਹਰਾ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੇਖਣ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਅੰਗ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਡਾਂ, ਗਲੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਚੁੰਮੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਸੱਚੀ ਜਵਾਬੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਛੂਹਣ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮਾ, ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੁਝ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਫਲ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਪਿੱਠਾ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੀ। ਜਿਵੇਂ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੌ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸੁਗੰਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਜਲ ਪੀਣਾ, ਉਲਟੀ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਮਨਨ ਕਰਨਾ, ਪਕਾਉਣਾ, ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਧੂਪ ਕਰਨੀ, ਰਾਮਾ, ਇਹ ਅੱਠ ਕੰਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਇਹ ਕਪਿੱਠਾ, ਬਿਲਵਾ, ਆੰਬ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਸਤੂਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਲਾ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਕਾਫੂਰ, ਕੁੰਦ, ਬਾਲਾ, ਕੁੰਦੁਰੂਕ, ਗੁਗਗਲੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਰਜਾ ਰਾਲ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਇਕੱਤੀ ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਾਹੋ, ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਨਖ, ਤਿਲ ਦੀ ਖਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਸੀ, ਸੁਰਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨ-ਚਾਹੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਕ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇਰਿਆਨ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਮਿਲੇ ਹੋਣ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਧੀ ਮਾਤਰਾ ਤਗਰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਬੇ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਕੁਲਾ ਫੁੱਲ ਨਾਲ, ਇਹ ਹੋਰ ਮਨੋਹਰ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਜੀਠ, ਤਗਰ, ਚੋਲਾ, ਦਾਲਚੀਨੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਵਿਆਘ੍ਰਨਖ, ਨਖ ਅਤੇ ਗੰਧਪੱਤਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇਲ, ਜਦੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਇਚੀ, ਲੌਂਗ, ਕੱਕੋਲਾ, ਜਾਇਫਲ, ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਫੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਕਸਤੂਰੀ, ਹਰੇਣੁਕਾ, ਕੱਕੋਲਾ, ਇਲਾਇਚੀ, ਲੌਂਗ ਤੇ ਜਾਤੀ ਦਾ ਫਲ ਵੀ। ਦਾਲਚੀਨੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਨਗਰਮੋਥਾ, ਮੁਸਤਾ, ਲਤਾ, ਕਸਤੂਰੀਕਾ, ਲੌਂਗ ਦੇ ਕੰਟੇ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਾਰੀ, ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੜਵੀਆਂ ਦੰਦ ਕਾਠੀਆਂ, ਜਿਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਸੁਪਾਰੀ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੂੰਹ ਲਈ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੰਮਾਂ, ਰਖਿਆ, ਸੇਵਾ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਚੈਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।