ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਾ ਬਾਲਕ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਉਹਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਰਾਖੀ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੇਕਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੋਰ ਸੰਪਤੀ ਚੁਰਾ ਲੈ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰ ਤੋਂ, ਦੁਜੀ ਜਾਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ, ਉਹ ਵੀਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਟੋਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਟੋਲ ਐਸਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਲਾਭ ਦਾ ਵੀਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਕੋਈ ਟੋਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਕੱਚੇ ਅਨਾਜ 'ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਦਾਲ 'ਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ 'ਤੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਜਾਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰਸ, ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਪੱਥਰ, ਪੱਤੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਘਾਹ, ਬਾਂਸ, ਵਾਂਸਲੀ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਰੋਗ, ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ-ਕਾਰਗਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕਰਣ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਤਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਸੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਧਰਮ ਜੜ ਹੈ, ਧਨ ਤਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। "ਰਾਮਾ! ਔਰਤਾਂ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।" ਕੁਪਥ ਔਰਤ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਪੋਂਛ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਤਾ ਖਾਣਾ ਅਣਮੁੱਲਿਆ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਔਖੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਔਰਤ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਸਜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਜਦੀ ਨਹੀਂ। ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਜੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਭੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੇਡਾਂ, ਗਲੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਚੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਛੂਹਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸੀਨਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਮਾ, ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਫ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਭੇਜਦਾ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਗ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਤੋਂ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਿੱਠ ਦੇ ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੀ। ਘਿਉ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜੌ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅੰਜਲੀ, ਵਿਸ਼ੁੱਡੀ, ਧਿਆਨ, ਪਕਾਈ, ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਧੂਪ ਕਰਨਾ, ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਾਉਣ—ਇਹ ਅੱਠ ਕੰਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਕਪਿੱਠ, ਬੈਲ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ। ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਲਾ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਦ, ਬਾਲਾ, ਕੁੰਦੁਰੂਕ, ਗੁੱਗਲੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਰਜਾ ਰਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇੱਕਵੀ ਧੂਪਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨਚਾਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਲੈ ਕੇ, ਬਰਾਬਰ ਸਰਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਨਖ, ਤਿਲ ਦੀ ਖਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਮਾਸੀ, ਸੁਰਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਸ਼ਕ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।