ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਬਾਣਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸਾ ਦੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਣਾ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਬਲਭਦ੍ਰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਨੰਦੀ, ਵਿਨਾਯਕ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜ੍ਰੰਭਣਾ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗੀ, ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਡਰ-ਰਹਿਤਤਾ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੁਵਾਰਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਜ੍ਰ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਬਲਭਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਲੰਬ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ; ਉਸਨੇ ਬੰਦਰ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮੱਦੀਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ। ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ; ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਅੱਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਅਤ੍ਰੀ, ਅਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਸੋਮਾ, ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਬੁਧ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਐਲਾ, ਐਲਾ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਜਨਮਿਆ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਤੋਂ ਆਯੁ, ਫਿਰ ਨਹੁਸ਼, ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ। ਪੁਰੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕੁਰੂ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭੀਸ਼ਮ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਅਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ਾਂਤਨੁ। ਜਦ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਭੀਸ਼ਮ, ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਲਿਆਈਆਂ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੀ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਅੰਬਿਕਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਮੇਤ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਪਤਨੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਮੌਤ ਆਈ; ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ, ਧਰਮ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਲਈ ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਭੀਮ ਵਾਯੂ ਤੋਂ, ਅਰਜੁਨ ਇੰਦਰ ਤੋਂ, ਮਾਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਘੋੜਾ-ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਜਨਮਿਆ; ਪਾਂਡੂ, ਮਾਦ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ। ਕਰਨਾ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ। ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਦੁਰਯੋਧਨ, ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖ ਦੀ ਹਵੈਲੀ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਛੇ ਜਣੇ ਬਚ ਗਏ। ਫਿਰ, ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ, ਉਹ ਸਭ ਸਾਧੂ ਵਾਂਗ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਕਾ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਸਵਯੰਵਰ ਸੀ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਪਰਖ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੋਈ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅੱਗ-ਦੇਵ ਤੋਂ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਮ ਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਤੀਰ ਅਖੂਤ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅਸਤ੍ਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਖੰਡਵ ਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਹਨੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਜੂਏ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਉਹਨੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਹਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਪਹਾਸ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਉਹ ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਕਤ ਬਿਤਾਇਆ; ਉਹ ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇਵੇਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਗਏ; ਕੰਕਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਣਜਾਣ ਰਹੇ, ਭੀਮ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਸੋਈਆ ਬਣਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੈਰਿੰਧ੍ਰੀ ਸੀ; ਯਮ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਦੂਜੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਚਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਚੁਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਅਭਿਮਨ्यु ਨੂੰ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉੱਤਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸੱਤ ਫੌਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਗਿਆਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਸਨ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਅਧ ਰਾਜ ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ, ਵਿਦੁਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: "ਸੁਯੋਧਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।" ਹੁਣ ਅੱਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ।" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਫੌਜ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਗਈ; ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਦਿ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰੋ; ਸਰੀਰ ਨਾਸਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।