ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੋਕ ਪਤਿਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਦੇ ਕੋਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜਵਾਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਯਜਨ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਸੁರ್ಗ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਵਰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਹਲ ਵੀ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਜੇ, ਉਸਦੇ ਚਾਹਿਤਿਆਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖਜਾਨਾ ਲੱਭ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਥਾ, ਅੱਠਵਾਂ ਜਾਂ ਸੋਲਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਮ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਲਕ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਸਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ "ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੈ" ਆਖ ਕੇ, ਸਬੂਤ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਮਾਲਕ ਰੂਪ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਬਾਲਗ ਜਾਂ ਵਾਰਿਸਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਡੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਤੀਵਰਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਲੈ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਵਾਲੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਚੋਰ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਲੌਟਾਏ। ਜੇ ਰਖਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਲਭ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਸਤੂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਝੂਠੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦੇਣਾ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰ ਤੋਂ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਟੋਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ ਖਰਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਟੋਲ ਲਾਵੇ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਨਫਾ ਹੋਵੇ। ਨਫੇ ਤੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਕੋਈ ਟੋਲ ਨਾ ਲਵੇ। ਜੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਧਾਨ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਦਾਲ ਤੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਉਪਜ ਤੋਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਜਾਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਰਤਨ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਘਾਹ, ਬਾਂਸ, ਵਾਜੇ, ਚਮੜਾ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਮੱਛੀ, ਮੀਟ, ਰਾਈ ਆਦਿ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਮਰਨ ਵੀ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਕਰ ਨਹੀਂ ਲਵੇ। ਜੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਰੋਗ, ਅਕਾਲ ਤੇ ਆਫਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਕਾਰਜ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਪਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਧਨ ਤਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲਕਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਮਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਇਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਦ ਇਸਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਲੈਂਦੀ, ਦਿੱਤਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਤੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਣਦੀ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸਜਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਦਿੱਖਣ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੇ ਭੇਦ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਪਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ, ਤਾ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੀ, ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੀ ਤੇ ਚੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਛੂਹਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਸੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਭੇਟਾਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ, ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਫਲ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੋ ਉਹਦੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਗੱਲਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ ਅਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।