ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਹੁਨਰ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਿਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਭੇਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੇ; ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰ ਸਦਾ ਪੁੱਛੇ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਹ ਨੌਕਰ ਬਿਨਾ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅਣਉਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਛਲ, ਲਾਲਚ, ਨਿੰਦਿਆ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਖਰੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਤਕਾਰ ਦੇਵੇ। ਨੌਕਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਵੇ। ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਪਰ ਜਰੂਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਸੰਭਾਲੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਨੌਕਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਪਾਏ, ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ। ਉਹ ਛੋਟਾ ਤੋਹਫਾ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਰੱਖੇ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੇਵਕ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਲੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇਆਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨੁ, ਮਿੱਟੀ, ਮਨੁੱਖ, ਰੁੱਖ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ। ਭਾਰਗਵ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਕਿਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੰਡੀ, ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ, ਯੰਤਰ-ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੱਸੀ: ਸ਼ੀਰੀਸ਼, ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ਼ਟਾ, ਵਿਪਾਰਦਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ—ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਛਿਨਨਰੁਹਾ, ਵਿਸ਼ਘਨੀ, ਤੰਡੁਲੀਯਕਾ, ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ, ਕਲਹਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਚਿਤ੍ਰਪਟੋਲੀਕਾ; ਮੰਡੂਕਪਰਨੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਧਾਤਰੀ, ਆਨੰਦ, ਉਨਮਾਦਿਨੀ, ਸੋਮਰਾਜੀ, ਵਿਸ਼ਘਨਾ, ਅਤੇ ਰਤਨ। ਇਕ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿਵਾਏ। ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਇੱਟ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੂਣੀ ਪਾਏ। ਇੱਟ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਪੱਥਰ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤੇਲ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੋਜਨ ਵਸਤੂ ਨਾ ਲਵੇ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ, ਇੱਕ ਗਾਂ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ— ਜੋ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ— ਇੱਕ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਔਰਤ ਖੁਸ਼ਮਿਜਾਜ਼ ਹੋਵੇ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ— ਘਰ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਔਰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੂਜੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਲਏ, ਅਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਬਚੇ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਗਹਨਾ ਪਹਿਨ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸਫਾਈ ਆਦਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਾਰਵੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬਛੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਸੌ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਸਦਾ ਜਾਂਚੀ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਿੰਡ ਮੁਖੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਏ; ਜੇਕਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਦੱਸੇ। ਦਸ ਘਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੁਣ ਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇ; ਰਾਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਗਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਇੱਛਾਵਾਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੇ, ਕਰਤਬ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਨੌਕਰ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਆਚਰਨ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਦੀਆਂ ਲਈ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।