ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਧੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਲਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਰੀ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼, ਸੱਪ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਵਫ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਲਈ ਜਾਸੂਸ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਅਣਜਾਣ ਹੋਣ ਜਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਚਤੁਰ ਵਪਾਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਦ—ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤਪਸੀਏ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ—ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਪਰ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੱਸੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਾਵਟਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਵਗੁਣ ਪਛਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਉਹ ਐਸਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇ ਜੋ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਭੀਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ, ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਣਗਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਠੋਰ ਪਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ 'ਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੇ। ਬਿਨਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾ ਲਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੇ। ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਚਿਤ ਇज्ज਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਣਉਚਿਤ ਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਜਾਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰੇ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਣੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਭੇਦ ਰੱਖਣੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆ ਦਿਖਾਉਣੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਗਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਪੁੱਛੇ, "ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਬਿਨਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ, ਨੌਕਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਐਸੇ ਥਾਂ ਜਾਵੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਹੋਵੇ। ਠੱਗੀ, ਲਾਲਚ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਵਿਵਹਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਭੀਰ ਰਹੇ, ਵਿਦਿਆ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਦੁਰਾਵਟ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਲਾਏ। ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ, ਨੌਕਰ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਕਸਮਾਤ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਨੌਕਰ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੰਭਾਲੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵਿਚ, ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਪੁੱਛਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ, ਨੌਕਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਗੱਲ 'ਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੋਹਫ਼ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੌਕਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੁਣ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇਦਾਰ ਖੇਤਰ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਸਦੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਧੇਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: ਧਨੁਸ਼, ਮਿੱਟੀ, ਮਨੁੱਖ, ਦਰਖ਼ਤ, ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਭਾਰਗਵ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਣਜੀਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੰਡੀਆਂ, ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਉਪਾਏ ਹਨ: ਸ਼ੀਰੀਸ਼, ਮੂਤਰ ਪਿਸ਼ਟਾ, ਵਿਪਾਰਦਨਾ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਚਿਨਨਰੁਹਾ, ਵਿਸ਼ਘਨੀ, ਤੰਡੁਲੀਯਕਾ, ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ, ਕਲਹਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਚਿਤ੍ਰਪਟੋਲੀਕਾ, ਮੰਡੂਕਪਰਨੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਧਾਤ੍ਰੀ, ਆਨੰਦ, ਉਨਮਾਦਿਨੀ, ਸੋਮਰਾਜੀ, ਵਿਸ਼ਘਨਾ, ਅਤੇ ਰਤਨ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼-ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਵਸਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਚੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਦਬਾਈ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ 'ਚ ਵਸਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਚ ਲਗਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਇੱਟ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇੱਟ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਚੰਗੀ, ਪੱਥਰ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੋਰ ਵਧੀਆ। ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭੰਡਾਰੇ, ਸੰਗੀਤ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤੇਲ, ਘੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟਕੜੀ, ਇਕ ਗਾਂ, ਜਾਂ ਇਕ ਉਂਗਲ ਜਿਤਨਾ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ 'ਚ ਵਸਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਲੈ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਨਫਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਣ। ਕਿਤੇ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹਨ। ਇਕ ਰੋਈ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਪਰਿਵਾਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਔਰਤ ਮਸਤ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਉਚਿਤ ਵਿਵਹਾਰ, ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਅਤੇ ਅਮੋਲਕ ਹਨ।