ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਪਾਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਜੋਤ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਰਥ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਧੂੰਏ ਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਜੋਤ ਸਿੱਧੀ, ਸੁਗੰਧਿਤ, ਸਵਸਤਿਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਸਾਫ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਲਪਲਪਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀ ਦੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਬਿੱਲੀ, ਹਿਰਨ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ। ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਕੰਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗਲ੍ਹ, ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਸਾਫ ਕੀਤਾ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਅਤੇ ਬਲਦ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਧੋਇਆ। ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਮਰ, ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ران, ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗੁੱਟ ਸਾਫ ਕੀਤੇ। ਘੋੜਾ-ਖਾਨੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੈਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੁਭ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਗਾਯ ਦੇ ਪੰਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਇਆ। ਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਭਰ ਕੇ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਾਲ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਮੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਬਹੁਵ੍ਰਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਨੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੌ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ, 'ਯਾ ਔਸ਼ਧੀਹ', 'ਔਸ਼ਧੀਭ੍ਯਹ', 'ਰਥੇਤਿ ਉਕਤਾ' ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫੁੱਲਾਂ, ਬੀਜਾਂ, ਰਤਨਾਂ, ਆਸ, ਚਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਯਜੁਰਵੇਦ, ਅਥਰਵਵੇਦ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਣਾ; ਸਿਰ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਸਮ ਹੋਈ। ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ, ਚੰਵੜੀਆਂ ਤੇ ਪੱਖੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪਾਤਰ ਲਿਆਈ ਗਈ। ਪੂਜਾਰੀ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸ਼ਹਦ-ਮਿਸ਼ਰਨ ਆਦਿ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੱਗ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਾਰ ਲਪੇਟੀ ਗਈ; ਫਿਰ, ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਪੇਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਵ੍ਰਸ਼ਦੰਸ਼ਾ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ, ਅੰਦਰ ਆਇਆ। ਸਿੰਘਾਸਨ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਤ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ, ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਬਕਰੀਆਂ, ਘਰ ਆਦਿ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਪਿੱਛੇ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਗਾਂ-ਵਾਲ਼ੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੋਈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ। ਉਹ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੂਤ ਚਤੁਰ ਤੇ ਨੀਤੀ-ਕੁਸ਼ਲ, ਸੁਭਾਸ਼ੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਾਨ ਚੁਕਣ ਵਾਲਾ, ਔਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਤੇ ਸੰਧੀ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਛੇ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਤਲਵਾਰ-ਧਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਥ-ਚਾਲਕ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਸੋਈ ਇੰਚਾਰਜ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਲੇਖਕ ਪੱਤਰ-ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਮੇਂ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੋਣ। ਜਵਾਹਰ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਡਾਕਟਰ, ਹਾਥੀ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤੇ ਹਾਥੀ-ਚਾਲਕ ਨਿਪੁੰਨ। ਅਥਾਹ, ਹਾਥੀ-ਚਾਲਕ, ਘੋੜਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤੇ ਘੋੜਾ-ਚਾਲਕ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਿਲ੍ਹਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ ਇਮਾਰਤ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਯੰਤਰ, ਹੱਥ-ਹੱਥ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਨਿਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ; ਹਥਿਆਰ-ਮਾਹਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ। ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਉਮਰਦਰਾਜ ਹੋਣ, ਔਰਤਾਂ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ, ਮਰਦ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹਥਿਆਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ, ਤੇ ਮੱਧਮ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ। ਉਹ ਉੱਚ, ਨੀਚ, ਤੇ ਮੱਧਮ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ। ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ; ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੰਮ; ਨਿਪੁੰਨ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੰਮ; ਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਪੁੰਸਕ ਨਿਯੁਕਤ; ਕਠੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਕੰਮ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਣਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਧਰਮ, ਧਨ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਨੂੰ ਨੀਚ ਕੰਮ; ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਹਾਥੀ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਦੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਲਈ, ਚੁਸਤ ਨਿਗਰਾਨ ਰੱਖੇ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਦੇਵੇ; ਵੰਸ਼-ਵਾਰ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਭਤਾ, ਵਿਧੀ, ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।