ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਬਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਮੱਛੀ ਸੰਬਰਾ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਹਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖੀ, "ਤੂੰ ਕਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਨਿਰਦੇਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਮੈਨੂੰ ਸੰਬਰਾ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜਾਦੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੰਬਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸੰਬਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬਾਣਾ, ਜੋ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਉਸ਼ਾ ਸ਼ੋਣਿਤਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਣਾ ਨੇ ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ, ਮੋਰ ਦੀ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।" ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ। ਗੌਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਮਿਤਰ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ, ਉਸ ਪਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਪੇਂਟ ਕਰਕੇ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਲਿਆ ਆਈ। ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਸੀ, ਦੁਵਾਰਕਾ ਤੋਂ ਉਸ਼ਾ, ਬਾਣਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਬਾਣਾ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ; ਬਾਣਾ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਬਲਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਨੰਦੀ, ਵਿਨਾਇਕ, ਸਕੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿ਷्णੁ ਦੇ ਜ੍ਰੰਭਣ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਗੀ, ਜੋ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਹਿਆ, "ਇਹ ਨਿਡਰਤਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਰਹੇਗੀ।" "ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਵਿ਷ਣੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਵਾਰਕਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਬਲਭਦ੍ਰਾ, ਪ੍ਰਲੰਬਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਦਰ ਦਵਿਵਿਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮੱਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਅੱਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਵਿ਷ਣੁ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ।" ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰਿ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਤੋਂ ਸੋਮਾ। ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਬੁਧ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਐਲਾ, ਅਤੇ ਐਲਾ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਤੋਂ ਆਯੁ, ਫਿਰ ਨਾਹੁਸ਼, ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ। ਪੁਰੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕੁਰੂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਅਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤਨੁ। ਜਦ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਭੀਸ਼ਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਜੋ ਅਜੇ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਲਿਆਈਆਂ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅੰਬਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਾਂਡੁ, ਜੋ ਵਿਅਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਮੇਤ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋਈ; ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ, ਧਰਮ ਨੇ ਕੁੰਤੀ 'ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਪਾਂਡੁ ਲਈ। ਭੀਮ ਵਾਯੂ ਤੋਂ, ਅਰਜੁਨ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਮਾਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਘੋੜਾ-ਦੇਵ ਨੇ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਪਾਂਡੁ, ਮਾਦ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ। ਕਰਨਾ, ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕੁਰੁਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਦੁਰਯੋਧਨ, ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਖ ਦੀ ਹਵेली ਵਿੱਚ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਹਵेली ਤੋਂ ਛੇ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਚ ਗਏ। ਫਿਰ, ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ, ਸਭ ਨੇ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਕਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਲਈ ਗਏ; ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਾਲ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੋਈ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਗਨਿ-ਦੇਵ ਤੋਂ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਖੂਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ; ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਖੰਡਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕੀਤੀ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਧਨਵੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਜੂਏ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਛਲ ਦੁਆਰਾ ਉਪਹਾਸ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਉਹ ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੇ; ਉਹ ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਰਾਕ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।