ਇਹ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਿ्णੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣਾਂ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਨੋਕ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਛੂਹਣਾ, ਇਸ ਜੋੜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਥੇ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਹਯ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ-ਰੂਪ ਸਾਰ ਨਾਲ, ਪਥਰ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ, ਹਵਨ ਇਕ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਘਾਟ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਦੀ ਖਾਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ 108 ਵਾਰੀ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਹਵਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨਾ, ਅਰਥਾਤ: “ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!” ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਰਥਾਤ: “ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਪੂਰੀ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, “ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਕਰੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਰ—ਸਵਾਹਾ” ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿੰਡੀਕਾ ਵਿਚ, ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਆਸਨ-ਰੂਪ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਆਧਾਰ-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਲਾ ਪਥਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ, ਜਾਂ ਪੰਜ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਾਂ ਇਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹਰ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੌ ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਘੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਭੇਟ ਕਰਨੀ। ਗੁਰੂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਚਰਨ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਅਦਿਵਾਸ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਸ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ, ਗਯਾ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰੀਤ, ਅੱਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੈ। ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਾਗ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਉਤਸਵ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਚੌਪਾਇਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅ, ਇ, ਉ, ਏ, ਓ ਅੱਖਰ ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਹਨ। ਚੌਦਵੀ ਦੀ ਅਮਾਵਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਾਗ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਉਤਸਵ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਚੌਪਾਇਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਚਿੱਤਰ-ਸੂਤ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਘੇਰ, ਸੇਵਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੰਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਵੱਡੀ ਮਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਿੱਖਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਿਆਨ, ਛੇ ਵਿਧੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਧੀਆਂ, ਅੱਠ-ਅੱਖਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਣੀ। ਵਸੁ ਅੱਠ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਸ, ਰਸ ਛੇ, ਵੇਦ ਚਾਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਨੌ, ਰੁਤੂ ਛੇ, ਭੇਡਾਂ ਬਾਰਾਂ, ਚੰਦ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਵਰਨ। ਮੰਤ੍ਰ, ਜੜੀਆਂ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਛੇ-ਸਥਾਨੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰ, ਤਿੰਨ-ਭਾਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿ्णੁ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਤਵਰਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਧੀਆਂ। ਅੱਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਹਿਲਾ ਮਨੁ ਸਵਾਯੰਭੂਵ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਮੌਤ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਨੁ, ਵਿ्णੁ, ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕ੍ਯ, ਹਾਰੀਤਾ, ਅਤ੍ਰਿ, ਯਮ, ਅੰਗਿਰਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਦਕ੍ਸ਼, ਸੰਵਰਤਾ, ਸ਼ਾਤਾਤਪ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਆਪਸਤੰਬ, ਉਸ਼ਨਸ, ਵਿਆਸ, ਕਾਟਿਆਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਗੋਤਮ, ਸ਼ੰਖ, ਲਿਖਿਤ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਦੀਪ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ‘ਆਤਮਾ’ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 166ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਧੀਆਂ, 168ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਇਥੇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਵਿਧੀ, ਗਿਆਨ, ਧਰਮ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜਗਤ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਮਨੁਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।