ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੰਸ ਦੇ ਮਹੱਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਮੁੱਲੇ ਨਾਲ ਮल्लਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੁੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹ ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਜਦ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੰਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਥੁਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਗੋਮੰਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੌਂਡ੍ਰਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੁਆਰਕਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭੌਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਲਿਆ ਆਏ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਹ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਏ। ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕੁੱਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸਤਭਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਹਰੀ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਣੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਅਨਮੋਲ ਮਣੀ ਲੈ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵൃਖ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਕੇ ਸਤਭਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੰਦੀਪਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਂਚਜਨ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਾਲਯਵਨ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਸੁਦੇਵ, ਮਾਤਾ ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਫਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਮ्ब ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਜੰਮਿਆ, ਪਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਹੀ, ਸ਼ੰਭਰਾਸੁਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਛੀਰੇ ਨੇ ਉਹ ਮਛੀ ਫੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਛੀ ਸ਼ੰਭਰ ਕੋਲ ਲੈ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਮਾਇਆਵਤੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਸੀ, ਸ਼ੰਭਰ ਦੇ ਘਰ ਸੀ। ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮਛੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਕਾਮ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਭਰ ਲੈ ਆਇਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜਾਦੂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਸ਼ੰਭਰ ਨੂੰ ਮਾਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸ਼ੰਭਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਉਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਬਾਣ, ਜੋ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੀ ਧੀ ਉਸ਼ਾ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਣ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਰਧਵਜ ਧਾਰੀ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮਿਲੇਗਾ।" ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਜਦ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ।" ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਦੀ ਸਹੇਲੀ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਨੇ, ਉਸ ਪੁਰਖ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਲਿਆ ਆਇਆ। ਅਨਿਰੁੱਧ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੌਤਾ ਸੀ, ਦੁਆਰਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ, ਜੋ ਬਾਣ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕੁੰਭਾਂਡਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਜਦ ਬਾਣ ਦੇ ਰੱਖਵੇਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੇਖੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਬਾਣ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਨੰਦੀ, ਵਿਨਾਇਕ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਵਗਣ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ। ਜਦ ਵਿ਷্ণੂ ਦੇ ਜੰਭਣ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਮੂर्छਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਬਾਣ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ। ਵਿ਷্ণੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬਾਣ ਦੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਗਈ। ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਜੋ ਅਭੈ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ। ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸਾਡਾ ਵੰਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਵਿ਷्णੂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜ੍ਰ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬਲਭਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਅਗਨਿ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਿ਷্ণੂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ। ਵਿ਷্ণੂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੰਮਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿ, ਅਤ੍ਰਿ ਤੋਂ ਸੋਮ, ਸੋਮ ਤੋਂ ਬੁਧ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਅਇਲ, ਅਤੇ ਅਇਲ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾ।" "ਪੁਰੂਰਵਾ ਤੋਂ ਆਯੁ, ਫਿਰ ਨਹੁਸ਼, ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ। ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਜੰਮਿਆ, ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਰੂ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਅਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ। ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਸੀ।" "ਜਦ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਛੋਟੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਲਿਆਈਆਂ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅੰਬਿਕਾ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਜੰਮਿਆ।" "ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਅਤੇ ਕੰਤਿ ਤੋਂ ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡੂ ਜੰਮਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਮੇਤ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।" "ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਯੂ ਦੇਵ ਨੇ ਭੀਮ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਰਜੁਨ, ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਪਾਂਡੂ, ਮਾਦ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਕੁਆਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੈਰਤਾ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।