ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਵਿਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਚਿਕਣ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹੋਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਲਾ-ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਧੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸੂਤ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਗਰੀ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਕੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ-ਸਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਚਿਕਣ ਮਿੱਟੀ, ਗੋਬਰ, ਗੌਮੂਤ੍ਰ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਗਵਯ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਕਢੇ ਹੋਏ ਜਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਔਸ਼ਧੀ ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁੱਚੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਸਿੰਗ, ਜੌ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਔਸ਼ਧੀ ਜਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਜਲ, ਗੰਗਾ ਜਲ, ਚੰਦਨ ਜਲ, ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਦਾ ਜਲ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾ ਜਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿਅੰਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੱਖਿਆ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੀਵੇਂ ਘੁਮਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘੀ, ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਸੂਤ ਨਾਲ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੱਗਰੀ, ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, "ਉਠੋ, ਪ੍ਰਭੂ," ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਖੱਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਅਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ, ਅਸਤਰ, ਸੌ ਕਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਆਸਨ, ਨੀਂਦ ਦਾ ਘੜਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧੂਪ, ਪੂਜਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਭੋਜਨ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਆਲਾ, ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਭਿਅੰਜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਛੱਤੀਸ ਤੱਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰੈਣੀ ਮਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਭੂਮੀ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੱਤ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਰੂਪ ਸਵਾਮੀਆਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਅਤੇ ਹਰਾ—ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਯਜਮਾਨ, ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਵਾਯੂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਿਅਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਭਵ, ਮਖੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਭੀਮ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਲ', 'ਵ', 'ਸ਼', 'ਚ', 'ਯ', 'ਹ' (ਤਿੰਨ ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ), ਪ੍ਰਣਵ, ਹ੍ਰਿਦਯ, ਅਣੁ ਜਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਅੱਗ ਦੀ ਯੋਗ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਰੂਪ ਜਾਂ ਤੱਤ—ਪृथਵੀ, ਜਲ, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤੇ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਧਰਣੀਧਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਈਸ਼, ਸਦਾਖ੍ਯ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆਨੁਸਾਰ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਜਾਂ ਅਜਾਤ ਆਦਿ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਕਾਰਣ ਤੱਤ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪਾਲ, ਰੂਪ, ਬੰਧ, ਭੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਦੇਖਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਚੀ, ਫਿਰ ਅੱਠ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ—ਇਹ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ, ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਓਂ ਹਾਂ', ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਭੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਘੰਟੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਿਕਾਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਾਰਣ ਤੱਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ, ਦਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਅਰੂਪ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਅਠੱਤੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਸਨ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਯੋਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਤਲੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਤੱਕ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਫਿਰ 'ਹੁੰ', 'ਪੂੰ', 'ਹ੍ਰੀਂ' ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪੱਥਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਸਮ, ਦਰਭਾ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰ, ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਲਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰ-ਧਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਓਂ ਹੁੰ ਹ੍ਰਾਂ, ਕਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ ਹੁੰ ਹ੍ਰਾਂ ਹਹ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਸਵਾਹਾ'—ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਓਂ ਹਾਂ, ਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ ਹਾਂ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ'—ਇਹ ਵੀ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਦੇਵੀਆਂ—ਧਾਰਿਕਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਾਨੀ, ਜੋਤਸਨਾ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਵਾਮਾ, ਜੇਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ, ਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜ: ਅੰਧਕਾਰ, ਮੋਹ, ਧੀਰਜ, ਸੰਪੂਰਨਤਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤਾਪ, ਫਿਰ ਮਹਾ-ਮੋਹ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਿਆਨਕ ਤਾਪ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਘਨ-ਹਰਣ ਵਾਲੀਆਂ—ਆਤਮਾ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਕਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਸਥਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਸਨ, ਤਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।