ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਹਨ; ਨਾਗ ਆਦਿ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਛੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੌਂ-ਸੇਟਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਢਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੀਟਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਔਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ-ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਗ੍ਰਹ, ਸਕੰਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਛੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਰਕ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਲਾਈਨ ਤੇ ਪੋਸਟ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੌਂਤੀ ਸੀਟਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਚੌਂਸਠ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੱਠ ਤੱਤ ਅਤੇ ਅੱਗ ਪਚਵੰਜਾ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੌਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਚਰਕ ਆਦਿ ਅਤੇ ਰੱਜੂ ਵੰਸ਼ ਆਦਿ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ। ਵਾਸਤੁ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ; ਉਥੇ ਨਯਾਸਾ ਨੌ ਵਾਰੀ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੇਤਾਲ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਬੇਦੀ ਵਿੱਚ, ਵਾਸਤੁ ਪਚਵੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਾਸਤੁ ਨੌਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਲਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ। ਛੇ-ਭੁਜਾ, ਤਿਕੋਣ ਜਾਂ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚੌਕ ਆਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਾਸਤੁ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਮੂੜਾ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਯਾਸਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਵਾਸਤੁ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਪੰਜ ਹਸਤਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ; ਵਾਸਤੁ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਜਾਂ ਮਹਲ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਲਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਬਾਹਰ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਮ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। 'ਨ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਮੂੜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਓਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਅੱਠ ਘੜੇ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਭੀਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੱਠ ਨੂੰ ਕੋਣ ਤੋਂ ਕੋਣ ਤੱਕ ਵੰਡੋ। ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਅਜਿਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਪਰ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਜਾਣੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ। ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੋ ਤਾਂ ਕਿ ਵਾਘ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋਣ; ਪੰਜ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਥੋੜਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਾ ਪੱਥਰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਰੱਖੋ; ਕਮਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਾਤਾਵਾਂ-ਸਵਰੂਪ ਵੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪੂਰਨ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਸਰਵਜਨਕ ਹੈਂ। "ਇਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਨੰਦਾ, ਤੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਹਨ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਧੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਇੱਛਾ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ।" "ਇਸ ਮਹਲ ਦੀ ਸਦਾ ਰਖਿਆ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ; ਸੁਭ ਲਾਵਣੀ, ਸਦਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਦੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ੀ।" "ਦੇਵੀ, ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਹੋ; ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ, ਇਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਹੋ।" "ਵਿਜੈਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਇਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹੋ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ; ਭਾਰਗਵੀ, ਸਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਸਦੀਵੀ ਜਿੱਤ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ।" "ਪਵਿੱਤਰ, ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਿਧੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ; ਸਦਾ ਇਥੇ, ਹਰ ਥਾਂ, ਸਰਵ-ਰੂਪ ਰਹੋ।" "ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬੇਦੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।" ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ فرمایا: "ਮੈਂ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।" "ਚੈਤਰ ਅਤੇ ਮਾਘ ਦੇ ਆਰੰਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਉਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਮਾਵਸ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੌਥ, ਨੌਂ, ਛੇ, ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ ਛੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੂਰ ਵਾਰਾਂ ਨਹੀਂ; ਨਕਸ਼ਤਰ ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਜ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਆਰਦਰਾ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰਾਵਾਂ।" "ਰੋਹਿਨੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਪੱਕੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ; ਲਗਨ ਕੁੰਭ, ਸਿੰਘ, ਤੁਲਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਧਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਹੋਣ।" "ਜੀਵ (ਗੁਰੂ) ਨੌਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਬੁਧ ਛੇ, ਅਠ, ਦਸ ਅਤੇ ਸਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਨੀ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ।" "ਚੰਦ, ਜਦ ਲਗਨ ਤੋਂ ਸਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਰਾਹੂ, ਦਸਵੇਂ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ੁਭ।" "ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧੂਮकेतੂ ਛੇਵੇਂ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹ, ਚਾਹੇ ਸੁਭ, ਕਰੂਰ ਜਾਂ ਪਾਪ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਅਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਅਠਵੇਂ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਜੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕ ਚੌਥੀ ਨਾਡੀ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਮੀਨ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚੌਥੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮਕਰ, ਮਿਥੁਨ, ਪੰਜ (ਰਾਸ਼ੀਆਂ), ਧਨ, ਤੁਲਾ, ਕਰਕ ਤੇ ਸਿੰਘ; ਤੁਲਾ ਤੇ ਕਨਿਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਚੌਥੀਆਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਤੇ ਘਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ।" "ਸਿੰਘ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਕੁੰਭ ਸਥਿਰ ਹਨ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਧਨ, ਤੁਲਾ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਚਲਾਇਤ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦਵਾਦਵੀ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵਾਸਤੁ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।