ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੀਤਿ ਸਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦীক্ষਾ ਵਿੱਚ, ਧਾਗਾ ਬੰਨਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਲਾਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੱਤ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੀਰੇ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਪਰੋਏ ਜਾਣ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤਿ ਆਰੰਭ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮੂਲ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ। ਜਿੰਨਾ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਉਪਰੰਤ, ਇਸੇ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਉਪਰੰਤ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਲੰਗਾਂ ਉੱਤੇ, ਨੌਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਲਕਲਾਈਨ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਸ਼ਹਦ—ਇਹ ਅੱਠ ਸਮੁੰਦਰ ਰੱਖੋ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਠ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ। ਸੱਤਵਾਂ, ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ—ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਇੱਕ-ਅੱਖੀ, ਸੂਖਮ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਅਨੰਤ; ਅੱਠਵਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਵਾ-ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਯਜਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨਾਨ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਚੌਕ, ਦੋ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਤੇ ਅੱਠ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਚਾ ਬਣਾਓ; ਉੱਥੇ, ਸ਼੍ਰੀਪਰਨਾ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਆਸਣ ਉੱਤੇ, ਅਨੰਤ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਖੋ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾਓ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਪਟਕਾ, ਚਾਵਲ, ਮਿੱਟੀ, ਭਸਮ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਗੋ-ਮੈਲ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਤਿਆਰ ਚਾਵਲ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚਾਵਲ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੀਤਿ ਕਰੋ। ਕੁੰਬਿਆਂ ਨਾਲ ਚੇਲੇ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਸਵਧਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ; ਉਸਨੂੰ ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਓ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਆਸਣ ਉੱਤੇ, ਚੇਲੇ ਦੀ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਪੱਗ, ਯੋਗ-ਬੈਲਟ, ਮੁਕੁਟ, ਛੁਰੀ ਅਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਬ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ। ਮਾਲਾ, ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਪਲਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ initiation, explanation, installation ਦੇ ਕਰਮ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਰੀਤਿ ਪੂਰੀ ਕਰੋ; ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰੋ: "ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰੀਏ—" ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਅਰਜ਼ ਕਰੋ: "ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਮੰਤਰ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਉਹ ਪੰਜ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।" ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਭੇਟ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ; ਚੇਲੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਂਗਲਾਂ ਰੱਖੋ। ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਜਲੇ ਹੋਏ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹੋ; ਫੁੱਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਵਾਓ। ਕੁੰਬ, ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਚੇਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣ। ਰਾਜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਸੰਸਕਾਰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; "ਆਂ, ਸ਼੍ਰਾਂ, ਸ਼੍ਰੌਂ, ਪਸ਼ੂੰ, ਹੂੰ, ਫਟ"—ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ। ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ, ਨਗਾਰੇ ਆਦਿ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਊ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।" ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁਕਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਾਪ-ਸੰਚੀ ਹੋਵੇ— ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘੀ ਆਦਿ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਦ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਂਦੀ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜੀ ਉੱਨਤ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੋ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਗਿਆਨ, ਮੰਤਰ-ਸੂਝ, ਬੁਧੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਖ-ਅਸੁਖ ਦੇ ਨਤੀਜੇ, ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਦੋ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਨਾਲ, ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਹੈ; ਚਾਰ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੀ ਬੁਧੀ; ਪੰਜ ਨਾਲ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਜਪ-ਕਰਮ। ਇੱਕ, ਤ੍ਰੈ, ਜਾਂ ਤ੍ਰੈ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਧ ਵਿਚ ਅਸੁਭ; ਮਧ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮਧਮ; ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਸੁਭ ਹੈ। ਅੰਕ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ, ਯਮ, ਸਾਲ, ਤिथि, ਧ੍ਰੂਵ—ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਈਸ਼ਾ, ਦੁರ್ಗਾ, ਸ਼੍ਰੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਭੂਜ-ਪੱਤ ਤੇ ਲਿਖੋ। ਜਪ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਗੋ-ਮੂਤ ਦੀ ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਲਕੀਰ, ਇੱਕ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ, ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ। ਮਰੁਤ, ਆਕਾਸ਼, ਮਰੁਤ-ਜਨਮਾਂ, ਚੌਂਸਠ ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ; ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਜOdd ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ, ਸੁਭ-ਅਸੁਭ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਜਾਂ ਤ੍ਰੈ-ਸਮੂਹ ਤੋਂ, ਅੱਠ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ; ਝੰਡੇ ਆਦਿ ਲਈ, ਘਾਟੀਆਂ ਅਸੁਭ, ਅਣਸਮਾਂ ਸੁਭ ਆਦਿ। ਆ, ਇ, ਪ, ਲਾ, ਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ, ਸोल੍ਹਾਂ ਵੌਲਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਧੁਨੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵੌਲਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹ੍ਰੀੰ ਬੀਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਆਰੰਭ, ਨਮਸ ਤੇ ਅੰਤ; ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸੱਠ ਹੋਰ। ਆੰ ਅਤੇ ਹ੍ਰੀੰ ਮੰਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਚੰਡਿਕਾ ਲਈ; ਗੌਰੀ, ਦੁर्गਾ ਲਈ ਵੀ; ਆੰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀੰ ਮੰਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ। ਇਵੇਂ, ਕ੍ਸ਼ਾਊਂ ਅਤੇ ਕੌਂ ਮੰਤਰ ਸੂਰਜ ਲਈ; ਆੰ ਅਤੇ ਹੌਂ ਸ਼ਿਵ ਲਈ; ਆੰ ਅਤੇ ਗੰ ਗਣੇਸ਼ ਲਈ; ਆੰ ਮੰਤਰ ਹਰੀ ਲਈ। ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੰਜਾ ਅਗਲੇ ਧੁਨੀ, ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵੌਲਾਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਈਸ਼ਾ, ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਚਲ-ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ, ਹਰ ਚੱਕਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਠ; ਗੁਰੂ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਪ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਦীক্ষਾ, ਪੂਜਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰ-ਸੰਭਾਲ, ਸਹੀ ਢੰਗ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਮਿਲਾਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।