ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਗਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆਤ ਹੋਂਦੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਾਰਣ-ਸ্বরੂਪ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੱਚੇ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਵਿਂਦੂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਕਰਕੇ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਦੇਹ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਜਨਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਭੋਗ, ਲਯ, ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ, ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਸਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰਨਾ, ਮਲਿਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਓਟੇ ਰੱਖਣਾ, ਕੱਟਣਾ, ਕੁਚਲਣਾ ਅਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਿਸ਼, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਆਮੰਤ੍ਰਣਾ, ਪੂਜਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੀ—ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ! ਸ੍ਵਾਹਾ!"—ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ, ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਧਨ-ਰੂਪ ਤੰਤੁ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬਿੰਦੁ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਉੱਤਮ ਦੀਖਿਆ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੰਤੁ (ਧਾਗਾ) ਦੀ ਗੰਢ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਲਾਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਇੱਕ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਣੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਿਤ ਗਰਭਾਦੀ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦੱਖਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅੱਠ ਲੱਕੜ ਦੇ ਚੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੌਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਮਿੱਠੀ ਮਦਿਰਾ, ਸ਼ਹਦ—ਇਹ ਅੱਠ ਸਮੁੰਦਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅੱਠ ਗਿਆਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੂੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸ੍ਰੀਕੰਠ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਵ-ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਯਜਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨਾਨ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੇਦੀ, ਦੋ ਹੱਥ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਅੰਗੁਲ ਉੱਚੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਸ੍ਰੀਪਰਨ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਅਨੰਤ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਗਰਦਨ, ਚਾਵਲ, ਮਿੱਟੀ, ਭਸਮ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤਿਆਰ ਚਾਵਲ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ। ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਸਵਧਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਹੈ; ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਉਣਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਦੀ ਮੁੜ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਪੱਗ, ਯੋਗ-ਪਟਾ, ਮੁਕੁਟ, ਛੁਰੀ ਅਤੇ ਘੜਾ ਆਦਿ ਨਾਲ। ਮਾਲਾ, ਪੁਸਤਕ ਆਦਿ, ਪਲਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਣੇ ਹਨ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਹੁਕਮ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ; ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ—'ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ।' ਵਿਘਨਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ: 'ਹੇ ਸਵਰੂਪ ਗੁਰੂ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।' 'ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਮੰਤ੍ਰ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੀ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ।' ਫਿਰ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਉਣਾ; ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣਾ। ਬੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹਣਾ; ਫੁੱਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਘੜੇ, ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ। ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਲਈ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; 'ਆਂ, ਸ਼੍ਰਾਂ, ਸ਼੍ਰੌਂ, ਪਸ਼ੂੰ, ਹੂੰ, ਫਟ'—ਇਹ ਅਸਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ, ਨਗਾਰੇ ਆਦਿ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਗਵ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ; ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਾਪੀ ਕਮਾਈ ਵੀ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਨਾਂਦੀ ਆਦਿ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਸਦਾ ਸੁਲੱਘੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਿੱਧੀ, ਬੁੱਧੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਕਸ਼ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਚਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਪੰਜ ਨਾਲ ਤੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧਯਮ ਫਲ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।