ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਪਿਤਾ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗੁਪਤ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "‘ਓਮ ਹੋਂ ਕ੍ਸ਼ੀਮਿਤਿ’ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਰਾਗ, ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ, ਨਿਯਤੀ, ਅੰਗ, ਕਾਲ, ਮਾਇਆ, ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ—ਇਹ ਸੱਤ ਤੱਤ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅੱਖਰ ਹਨ: ਰ, ਲ, ਵ, ਸ਼, ष, ਤੇ ਸ; ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਕੱਤੀ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ: ‘ਓਮ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਈਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੂੰਹ, ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ ਦਿਲ, ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਗੁਪਤ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਨੂੰ ਰੂਪ; ਓਮ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ, ਉੱਚਤਮ ਸੁਆਮੀ, ਸਰਵ-ਸਾਰ: ਓਮ, ਆਕਾਸ਼।’ ਹੁਣ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਮਦੇਵ, ਫਿਰ ਸਰਵਭਵੋਦਭਵ। ਇਕ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸਰੀਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਹਾਇਕ, ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮਹਾ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ। ਇੱਕ ਬਾਲਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਅੱਖਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ, ਸਸ਼ਿਵ, ਬਭਰੂ, ਅਕਸ਼ਯ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ; ਦੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ ਰੂਪ, ਤੇ ਇੱਕ ਰੂਪਵਰਧਨ। ਮਨੋਨਮਨਾ, ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਚਿਤ੍ਰੰਗਾ, ਤੇ ਕਲਿਆਣ—ਇਹ ਪਚੀਸ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ: ਘੋਰਾਮਰੌ, ਦੋ ਬੀਜ, ਤੇ ਦੋ ਨਾਡੀਆਂ: ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਹਸਤਿਜਿਹਵਾ, ਵਿਆਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੰਜਨ। ਇੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਚ ਲਕੜੀ ਤੇ ਅੱਖ, ਰੂਪ ਹੀ ਲਕੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ; ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਤੇ ਰੂਪ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਅਵਸਥਾ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਮਝੋ। ਉੱਥੇ, ਵੱਜਣਾ, ਕੱਟਣਾ, ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਜੋੜਨਾ; ਦਿਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਖਿੱਚੋ ਤੇ ਪਕੜੋ। ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣੀ ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ, ਉਹ ਪাত্র ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਸੱਦ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੋ; ਪਿਛਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਾਓ; ਖੱਬਾ ਹੱਥ womb ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ, ਦਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਜਨਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਭੋਗ, ਲੈਪ, ਨਾਡੀ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ, ਤੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਦੀ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ। ਸਭ ਅਸ਼ੁਧੀਆਂ, ਕਰਮ-ਬੰਧਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਫੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਤਾਰ ਲਈ, ਨਿਯਮਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਤੇ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹੋ, ਅਸ਼ੁਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੁਕਾਓ, ਕੱਟੋ, ਕੁਚਲੋ, ਤੇ ਗੋਲ ਕਰੋ। ਜਲਾਉਣ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਫਿਰ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਆਹਵਾਨ, ਪੂਜਾ, ਤੇ ਰੂਪ-ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਆਹੁਤੀ। "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਫੀ—ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਵੀਕਾਰੋ! ਸਵਾਹਾ!" ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਵਜੋਂ ਛੱਡੋ, ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ, ਤੇ ਬੰਧਨ ਦੀ ਡੋਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਬਿੰਦੂ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡੋ; ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਓ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੋ। ਗਿਆਨ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਜਣਾ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਕਰਮ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੋ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਸ਼ੁਧ ਕਰੋ। ਹੁਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦীক্ষਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਧਾਗਾ ਬੰਨਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਹਰ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ। ਕਾਲਾਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਦੇ ਤੱਤ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਸਭ ਤੱਤ, ਇਕ-ਸਮਾਨ, ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਮਣਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਵਾਂਗ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਨਮ-ਕਰਮ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਨਿਯਤ ਫੀਸ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ; ਇਸ ਨਾਲ, ਚੇਲਾ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੇਲੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ; ਅਠ ਕਾਠ ਦੇ ਪਲੰਘ ਤੇ ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਅਲਕਲਾਈਨ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਮਧੂ, ਤੇ ਅਠ ਸਮੁੰਦਰ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਠ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰ, ਕ੍ਰੈਸਟ ਨਾਲ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ। ਸੱਤਵਾਂ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਿਵ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਇੱਕ-ਅੱਖ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ; ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਖਮ ਨਾਮ, ਅਨੰਤ; ਅਠਵਾਂ ਰੁਦ੍ਰ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ, ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਸ਼ਿਮ੍ਵ-ਮੰਤ੍ਰ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨਾਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ। ਅਲਤਰ ਦੋ ਹੱਥ-ਪੱਬ, ਅਠ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਚਾ ਬਣਾਓ; ਉੱਥੇ, ਸ਼੍ਰੀਪਰਣਾ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ, ਅਨੰਤ-ਮਨ ਰੱਖੋ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਿਠਾਓ, ਪੂਰਨ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਗਿਰਦਲ, ਚਾਵਲ, ਮਿੱਟੀ, ਭਸਮ, ਦੂਰਵਾ, ਤੇ ਗੋ-ਮੈਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਤਿਆਰ ਚਾਵਲ, ਦਹੀਂ, ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਦੁੱਧ, ਚਾਵਲ, ਤੇ ਗਿਆਨ-ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ। ਕੁੰਭਾਂ ਨਾਲ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਓ, ਸਵਧਾ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ; ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਓ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਬਿਠਾਓ। ਪਿਛਲੇ ਆਸਨ ਤੇ, ਚੇਲੇ ਦੀ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਪੱਗ, ਯੋਗ-ਬੈਲਟ, ਤਾਜ, ਛੁਰੀ, ਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਨਾਲ। ਮਾਲਾ, ਪੁਸਤਕ, ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਪਲਕੀਨ ਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ; ਦীক্ষਾ, ਵਿਆਖਿਆ, ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ। ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਕਰੋ; ਆਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੋ: ‘ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਿਰ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ।’ ਵਿਘਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ: ‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਗੁਰੂ-ਰੂਪ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।’ ‘ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ; ਮੰਤ੍ਰ-ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੀ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ।’ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਰੱਖੋ; ਚੇਲੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਂਗਲਾਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਪਰਮ-ਗਿਆਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਤੇ ਚੇਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦীক্ষਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।