ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਆਗਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਭਗਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਲਿੰਗ ਮੂਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਗਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਰਧਨੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਦੀ ਪੰਜ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਰਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹੋਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਲ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਚਮਚ ਨਾਲ ਆਹੂਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ—ਇਕ ਭਾਗ ਦੇਵਤਾ ਲਈ, ਇਕ ਅੱਗ ਲਈ, ਤੇ ਇਕ ਆਪਣੇ ਲਈ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਭਾਗ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਦੰਦ-ਸਫਾਈ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ, ਆਹੂਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭੜਕਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ; ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਗਵ੍ਯ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਪੱਤੇ ਦੀ ਪੋਟਲੀ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦਿੱਤੀ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੁੱਲ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੋਚਨਾ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਗੁਰੂ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੌਗੁਣੀ ਆਹੂਤੀ। ਸਾਰੇ ਹੋਮ ਪਦਾਰਥ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੰਡ, ਮਾਲਾ, ਯਜਨੌਪਵੀਤ, ਕਛ, ਭਿਕਸ਼ਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਕਾਜਲ, ਕੇਸਰ ਤੇਲ, ਲੱਕੜੀ, ਅਤੇ ਕੇਸ-ਸਫਾਈ ਦੀ ਵਸਤੂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਪਾਨ, ਆਇਨਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੋਚਨਾ, ਆਸਨ, ਚਪਲ, ਪਾਤ੍ਰ, ਯੋਗ-ਬੈਲਟ, ਛਤਰੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਈਸ਼ਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਘੀ ਵਾਲਾ ਚਾਰੂ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤੂ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਅਰਘ੍ਯ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿਟਕ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਈਆਂ। ਕਾਲਾ ਮਿਰਗ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਵਰਸ਼-ਰੂਪ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, 'ਸ੍ਵੇਤੀ ਹੇਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਘਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪਾਨੀ ਪੀਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਸੁਗੰਧ ਦੇਵਤਾ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਧਨੀ, ਵਿਘਨ-ਨਾਥ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਸਾਰੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦਿੱਤੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਜੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘਾਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ invocation ਕੀਤੀ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਚੇਤਨ-ਅਚੇਤਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਿਓ।" "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਸਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਗਣ-ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਮੰਤ੍ਰ-ਧਾਰੀ, ਕਪਾਲ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸਵਾਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ।" ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਪ, ਸਤੁਤਿ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਖ਼ਿਮਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਆਹੂਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਚੌਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। "ਓਮ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਵੀ।" ਇਹ ਚਾਰ ਆਹੂਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ; ਅੱਗ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ; ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ 'ਤੇ ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਲਗਾਇਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਾਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ; ਛੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਲਗਾਇਆ। ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ-ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਗ੍ਰੰਥ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰਕਾ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਗੋ-ਮੈ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਬਣਾਕੇ, ਪੰਜਗਵ੍ਯ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਗੀਤ-ਗਾਵਨ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰ ਸੋਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ। ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਖ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਲੇਟਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਂਧਿਆ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇ। ਪਵਿਤ੍ਰਕਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਲਤਰ 'ਤੇ, ਸਾਫ਼ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਵਰਤੀ ਹੋਈਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ, ਦਿਨ ਲਈ ਦੋ ਕਮਠਾ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੇ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਲਸ਼, ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅੱਗ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਆਹੂਤੀ, ਤੀਰ-ਸੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਆਹੂਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਸੌ-ਅਠ ਆਹੂਤੀਆਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੂਰੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਵਿਤ੍ਰਕਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਕਲਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਆਗਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।