ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿਰਦੇ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਰੀਤ ਵਿੱਚ, ਵਿੱਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਵਰਤ ਕੇ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਕੇਸ-ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਟਪਕਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਚੋਟੀ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰੀਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੋਟੀ ਨਾਲ, ਚੋਟੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਖੋਲਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨुष੍ਯ-ਸੰਸਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਜੋ ਦੇਵੀ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰੰਤ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੰਤਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਮੰਤਰ-ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਕੇ, ਕਵਚ ਨਾਲ ਸ਼ੁਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਗਰਦਲ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੈਟ-ਅਪ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਘੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਕੇ, ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਅਤੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਰਵਾ (ਦੂਬ) ਘਾਸ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਲੈ ਕੇ, ਘੇਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਵਿਵਸਥਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਵਿੱਘਨ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ਼ੈਵ-ਆਦੇਸ਼ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਚਮਚ ਅਤੇ ਕਟੋਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਜੜ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਟਿਪ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਤੇ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਭਾਵ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ, ਹਾਂ, ਹੀਂ, ਹੂੰ, ਸੰ, ਅਤੇ ਰਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਕਟੋਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦੇ-ਅਣੂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਾਗੇ ਬੰਨ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੋ-ਘੀ, ਜੋ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਧਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਕਲਪਨਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਵਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਘੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘੀ ਨੂੰ ਅਲਤਰ ਦੇ ਉਪਰ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ, ਘੁੰਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਰੂਪ-ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਟਿਪ ਨਾਲ, 'ਸਵਾਹਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਥੋੜਾ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਘੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੌਰਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੰਗੂਠਾ ਅਤੇ ਅੰਗੁਠੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਟਿਪ ਨਾਲ, ਤੈਰਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੁਹ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਤੈਰਨਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ-ਆਤਮ ਵੱਲ ਮੁਹ ਕਰਕੇ, ਅਗਲਾ ਤੈਰਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਫੈਂਕ ਕੇ, ਹੋਰ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਝਾੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਠੀ ਹੋਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਇੱਕ ਵਿਅਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਘੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਵਿੱਚ ਇਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਪੰਖ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਟੋਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ, ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਬਾਕੀ ਘੀ 'ਓਮ ਹੰ ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਗਨਿ ਲਈ, ਨੇਤਰ-ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ। ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਟੋਰਾ, ਚੌਥੀ ਆਹੁਤੀ 'ਓਮ ਹੰ ਅਗਨਿ ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਗਾਉ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤੀਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਘੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਫੈਂਕ ਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ੁਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ, 'ਓਮ ਹੰ ਸਦਿਓਜਾਤ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਵਾਮਦੇਵ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਅਘੋਰਾ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰ ਆਹੁਤੀ ਤੇ, ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਰੀਤ। 'ਓਮ ਹੰ ਸਦਿਓਜਾਤ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਅਘੋਰਾ ਅਤੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹੰ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਵਾਯੂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜ-ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਟੋਰੇ ਤੋਂ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ, 'ਓਮ ਹੰ ਸਦਿਓਜਾਤ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਘੋਰਾ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਈਸ਼ਾਨ, ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਚਾਹੀਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ਤਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਈਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 'ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ-ਅਗਨਿ ਹੋ, ਹੂਤਾਸ਼ਨ।' ਅੱਗ ਦੀ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੜ ਅਤੇ 'ਵੌਸ਼ੁਡਾ' ਅੰਤ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ-ਮੰਡਲੀ ਸਮੇਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਾਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਜਨ-ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਜੜ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ-ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਾਰਸ਼ਿਕ ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਮਾਪ। ਦਹੀਂ ਲਈ ਸ਼ੁਕਤੀ ਮਾਪ, ਖੀਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ੍ਰਿਤੀ ਮਾਪ। ਹਰ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਲਈ, ਭੁੰਨੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਮਟ्ठੀ, ਜੜਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ, ਫਲਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਪ। ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮੂੰਹ-ਭਰ, ਸੁਖਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀਆਂ। ਗੰਨੇ ਲਈ ਅਪਰਵਿਕਾ ਮਾਪ, ਲਤਾਂ ਲਈ ਦੋ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾਈ। ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਪ, ਲੱਕੜੀ ਲਈ ਦਸ ਉਂਗਲ ਚੌੜਾਈ। ਚੰਦਨ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਾਲ, ਕਸਤੂਰੀ, ਯਕ ਰਾਲ, ਗੁਗਗਲੂ ਲਈ ਕਲਯਾ ਮਾਪ, ਜੂਜੁਬ ਫਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ। ਗਠੀਆਂ ਲਈ ਆਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਉੱਚਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੀਜ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਭਰੀ ਕਟੋਰਾ, ਕਟੋਰਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ। ਕਟੋਰੇ ਦੀ ਟਿਪ ਤੇ ਫੁੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਦਾਹਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਫੜ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ-ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਧਾ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਉਠਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਨਾਭੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਟੋਰੇ ਦੀ ਟਿਪ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।