ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯজ্ঞ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਲਕੀਰਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਉਲਟੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਜ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਰਸਤੇ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਗਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਆਸਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ, ਜੋ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪাত্র 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ-ਭੋਜਨ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਖਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ—ਦੇਹਿਕ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ—ਇਕਜੁਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। “ਓਮ ਹੂੰ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਲਈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਊ-ਮੁਦਰਾ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਉਪਾਸਕ ਅੱਗ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਉਪਰ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਾਸਨਾ-ਧਾਗਾ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਵਾਕ-ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਕ ਦੇਵਤਾ ਦੁਆਰਾ ਡਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਜ਼ੁਅਲਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਗੋਡੇ ਮੁੜ ਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਇਸ ਬੀਜ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਨਾਭੀ-ਖੇਤਰ 'ਤੇ, ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਬੀਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਵਸਤ੍ਰ-ਧਾਰਣ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਣਨ-ਯੋਗ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੀ ਗੁਆਂਢੀ ਹੋਈ ਕੜਾ, ਜੋ ਜਣਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਨਰਮ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ, ਅੱਗ ਦੀ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ-ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ, ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਚੁੱਟੀ-ਵਿਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੋਟੀ ਨਾਲ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨुष्य-ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਣਨ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਲਈ ਬਣਾਈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਪਤ੍ਰ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ, ਕਵਚ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਿਰਦੇ ਦੀ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਧੜਾਂ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਪੰਜ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਅੰਤ ਤੇ ਜੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ ਨਾਲ, ਘੇਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨਾ ਤੱਕ, ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਚਮਚ ਅਤੇ ਚਮਚੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀ ਜੜ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਹੋਈ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਗਿਆਨ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਹੀ, ਹੂੰ, ਸੰ, ਅਤੇ ਰਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਵਿਧੀਵਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਚਮਚ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ-ਅਣੂ ਰੱਖ ਕੇ। ਗਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਦੋ ਦਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗਊ ਦੀ ਘੀ, ਨਿਰਖਣ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਵਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਘੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਲਤਾਰ ਉਪਰ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਘੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, “ਸਵਾਹਾ” ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਇਕ ਬੂੰਦ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਲੋਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਰਭਾ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਅਗਲੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ 'ਤੇ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਹੋਰ ਜਲਦੀ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸੜੀ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ; ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਗੁੰਝੀ ਹੋਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਇੱਕ ਵਿਅਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ, ਘੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਘੀ ਵਿੱਚ, ਇਦਾ ਆਦਿ ਲਈ ਦੋ ਪੱਖ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਚਮਚ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਘੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ: “ਓਮ ਹਮ ਅੱਗਨੀ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਅੱਗਨੀ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ।” ਅੱਗਨੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਲਈ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਣ ਸੰਸਕਾਰ। ਚਮਚ ਵਿੱਚ ਘੀ ਭਰ ਕੇ, ਚੌਥੀ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ: “ਓਮ ਹਮ ਅੱਗਨੀ ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ।” ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਗਊ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਭਾਗੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤੀਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਘੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਛਿੜਕਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਜੋੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਓਮ ਹਮ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਈਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ।” ਹਰ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਓਮ ਹਮ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਵਾਮਦੇਵ ਤੇ ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਅਘੋਰਾ ਤੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਮ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨਾ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗਨੀ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਤੱਕ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸਮਾਪਤੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹਾਂ ਦੇ ਜੋੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਮਚ ਤੋਂ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ, ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਓਮ ਹਮ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਘੋਰਾ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਈਸ਼ਾਨਾ, ਸਵਾਹਾ।” ਇੱਛਿਤ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲਗੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਈਸ਼ਾਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਹੈਂ, ਹੂਤਸ਼ਾਨਾ!” ਜਦ ਅੱਗ ਦਾ ਹਿਰਦੇ 'ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਸਤਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਚਾਰਯ ਮੂਲ ਤੇ “ਵੌਸ਼ੁਡਾ” ਅੰਤ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੇ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਯਜਨ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।