ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਹਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਵਰਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਡੰਡੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਮਿੱਧਾਂ, ਜੋ ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਭਿਗੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਡੰਡੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂर्वਾ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੀਮਾ ਦਾ ਕਰਮਾਂਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨਿਯਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਆਗਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸ੍ਰੁਕ ਅਤੇ ਸਰੁਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਕਰਕੇ, darbha ਘਾਹ ਦੀ ਜੜ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਸ਼ਾ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਾਂ, ਹੀਂ, ਹੂੰ ਅਤੇ ਸੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੁਚੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸਰੁਵਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਅਣੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗਾਈ ਦਾ ਘਿਉਂ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਘਿਉਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਿਕ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਿਉਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਘਿਉਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਅਣੂ ਨਾਲ, ਉਹ ਘਿਉਂ ਦੀ ਬੂੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੈਰਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਂਗਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ darbha ਘਾਹ ਨਾਲ, ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਗ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੈਰਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਤੈਰਾਉਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ darbha ਨਾਲ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਲਿਤ darbha ਨਾਲ ਝਾੜ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, darbha ਘਾਹ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਗੰਢੀ ਹੋਈ, ਉਂਗਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ darbha ਲੈ ਕੇ, ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੱਖ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਡੀਆਂ (ਇਡਾ ਆਦਿ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਦਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਘਿਉਂ ਦੇ ਸਰੁਵਾ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਭਾਗ ਘਿਉਂ, ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਓਮ ਹਾਂ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਾਂ, ਸੋਮ ਨੂੰ, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਾਂ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੋਲ੍ਹਾਈ ਲਈ, ਅਗਨਿ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੁਵਾ ਵਿੱਚ ਘਿਉਂ ਭਰ ਕੇ, ਚੌਥੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—'ਓਮ ਹਾਂ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਸ੍ਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਲਈ, ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਗਾਈ ਦੇ ਮудਰਾ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਉਂ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੀਰ ਦੀ ਅਣੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਘਿਉਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਓਮ ਹਾਂ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਾਂ, ਵਾਮਦੇਵ, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਾਂ, ਅਘੋਰ, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼, ਸ੍ਵਾਹਾ; ਓਮ ਹਾਂ, ਈਸ਼ਾਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਹਰ ਘਿਉਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਮੂੰਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ ਹੰ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਸ੍ਵਾਹਾ। ਓਮ ਹੰ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਅਘੋਰ, ਸ੍ਵਾਹਾ। ਓਮ ਹੰ, ਅਘੋਰ ਅਤੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼, ਸ੍ਵਾਹਾ। ਓਮ ਹੰ, ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਇੰਝ, ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਵਾਯੂ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ, ਹਰ ਮੂੰਹ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਰੁਵਾ ਨਾਲ ਘਿਉਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, 'ਓਮ ਹੰ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਘੋਰ, ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼, ਈਸ਼ਾਨ, ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਇੰਝ, ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਮੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਈਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਅੱਗ, ਹੋਮ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਹੈਂ।' ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ 'ਵੌਸ਼ਟ' ਅੰਤ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਗ ਅੱਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਾਡੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਿਉਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ; ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕ ਸ਼ੰਖ ਭਰ, ਖੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ੍ਰਿਤੀ ਹੋਵੇ। ਹੋਰਨਾਂ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਠ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮੂੰਹ ਭਰ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਭਾਗ, ਗੰਨੇ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜੋੜ, ਬੇਲਾਂ ਲਈ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੋਵੇ। ਫੁੱਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਿੱਧਾਂ ਲਈ ਦਸ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਅਤੇ ਗੁੰਦ ਲਈ ਕਲਾਇਆ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ। ਗੁਗਗਲੂ ਲਈ ਬੇਰੀ ਦੇ ਬੀਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿੰਨਾ, ਕੰਦਾਂ ਲਈ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਵੇਂ ਓ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ। ਇੰਝ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਰੁਵਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰਕੇ, ਘਿਉਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਸਰੁਵਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੋ, ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਮਦਰਾ ਵਾਂਗ ਫੜੋ। ਅੱਧਾ ਸਰੀਰ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਦਰਾ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਸਰੁਵਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਸੁਸ਼ੁੰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਖੱਬੇ ਛਾਤੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਉੱਥੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖੋ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, 'ਵੌਸ਼ਟ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘਿਉਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਜਲ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਚੰਦਨ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ 'ਫਟ' ਨਾਲ, ਨਾਸ ਮਦਰਾ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ' ਕਹੋ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਆਵਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣ, ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਹੁਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਚੱਕਰ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨਕੁੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਯਜਮਾਨ ਹਵਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।