ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀਬੱਧ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ, ਨਾਭੀ ਅਤੇ ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਨਦੀਆਂ—ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਿ্ণੁ-ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਖੀਰ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਫਿਰ 'ਬ੍ਰਹਮਾ-ਗੀਤਾ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਸਮੂਹ ਸਥਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਤਸਵ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ ਚੌਕਠ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਾ ਅੰਦਰਲੇ ਗਰਭਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ।" ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਭੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਰੱਖੋ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ, ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਚੌਕਠ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖੋ; ਜੇ ਪੱਥਰ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਨਰਸਿੰਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਰਤਨ, ਚਾਵਲ, ਧਾਗੇ, ਤਿੰਨ ਧਾਤਾਂ, ਲੋਹਾ ਆਦਿ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਨੌਂ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਰਕਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਭ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਖੱਡੇ ਨੂੰ ਗੁਗਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਲਈ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਧੀ ਹੱਥ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ, ਚੌਕੋਣਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੇਤ ਦਾ ਬੇਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਤੁਮ ਅਗਨੇ ਦਿਉਭਿਰ' ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਮਿਦਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ 108 ਵਾਰੀ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੌ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਪਾਣੀ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ, 'ਸ਼੍ਰੀਸ਼ ਚ ਤੇ' ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਠਾ ਕੇ, "ਉਠੋ, ਵਾਣੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ" ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਤਦ ਵਿ্ণੋਹ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਫਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੀਤ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਮੰਗਲਮਈ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ "ਅਤੋ ਦੇਵੇ" ਆਖ ਕੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਰਘਾ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ 'ਦੇਵస్య ਤਵਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਕਠ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੂਜਾਰੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਕਠ ਤੇ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਧ੍ਰੁਵਾ ਦਯੌਰ' ਅਤੇ 'ਵਿਸ਼ਵਤਸ਼ ਚਕਸ਼ੁਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਲਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦੂਜੀ ਰੂਪਨਾ ਸੋਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਚੀਸ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸੱਤਾਵਾਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ, ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੇਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੇ ਤਣਕਿਆਂ ਤੱਕ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—"ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਇੱਥੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਓ।" ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, "ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ," ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਮਕਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਜੋ ਚਾਨਣ, ਗਿਆਨ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਦਵੈਤ ਹੈ," ਪ੍ਰਾਣ-ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਓਮਕਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ 'ਸੰਨਿਧਾਨ' ਵਿਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੁਰੁਸ਼-ਸੂਕਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਹੇ ਵਿਣੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੋ।" "ਤੁਾਡੀ ਉਹ ਪਰਮ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਮਈ ਰੂਪ, ਜੋ ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਮਈ ਯਾਤਰਾ ਆਦਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਹਰੀ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਚੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਭੂਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੋਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਸਮੂਹ ਪਦਾਰਥ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਰਧ ਦੱਖਣਾ ਹੋਰ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਫਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਪਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਿਣੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਵੀ।