ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ pavittar ਮੌਕਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਤਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਜਲਾਉਣ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਮੁਰਾ, ਮਾਂਸੀ, ਆਮਲਾ, ਸਹਦੇਵੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਿਕਾ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਠ ਦੀਵੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਠ ਹੋਰ ਦੀਵੇ waving lights ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਵਜ੍ਰ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਨਾਲ ਹੀ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਸਜਾਏ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਅਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁੱਤਰ ਸੱਜਣ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ, 'ਸ਼ਿਪਿਵਿਸ਼ਟ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਨ ਦੀ ਲੱਤ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਨਾਲ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁੱਤਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਚਾਰਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਰਚੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ।" "ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹੋ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। "ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ!" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ। "ਅੱਗ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਮੰਗਲ ਆਸਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦਿਤੀ। ਫਿਰ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਰਾਈ ਚੜ੍ਹਾਈ। ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੂਬ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਰੱਖੀ। 'ਮਧੁਵਾਤਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇਲ ਲਾਇਆ। 'ਹਿਰਣਯਗर्भ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ 'ਇਮੰ ਮੇ' ਉਚਾਰ ਕੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮੁੜ ਘਿਉ ਲਾ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਮੂੰਗ ਦੀ ਦਾਲ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, 'ਅਤੋ ਦੇਵੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਗਿਆ। ਸਨਾਨ ਲਈ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ 'ਪਵਮਾਨੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। 'ਦ੍ਰੁਪਦਾਦਿ' ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ, 'ਆਪੋ ਹਿ਷ਠ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ। ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਪਵਮਾਨੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, 'ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ 'ਹਿਰਣਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਰੇਤ ਨਾਲ 'ਇਮੰ ਮੇ' ਮੰਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਚਿਟੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। 'ਤੱਧਿ਷ਣੋਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, 'ਥਾ ਔਸ਼ਧੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਉ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ 'ਯਝਾਯਜ్ఞ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਹੋਇਆ। 'ਪਯ: ਪૃਥਿਵਿਆਂ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫਲਦਾਇਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, 'ਵਿਸ਼੍ਵਤਸ਼ਚਕ੍ਸ਼ੁ:' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਘੜੇ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। 'ਸੋਮੰ ਰਾਜਾਨੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, 'ਹੰਸ: ਸ਼ੁਚਿ:' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। 'ਮੂੜਧਾਨੰਦਿਵੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਮਾਂਸੀ, 'ਮਾਨਸਤੋਕ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ 'ਗੰਧਦ੍ਵਾਰੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ। 'ਇਦਮਾਪੇਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ 81 ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, 'ਏਹੀਹਿ ਭਗਵਨ ਵਿਸ਼ਨੋ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਇਹ ਯਜ్ఞ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਐਸਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਗਲ ਸੂਤਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ। 'ਮੁੰਚਾਮਿ ਤ੍ਵੇਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਏ, 'ਅਤੋ ਦੇਵੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। 'ਮਧੁਵਾਤਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਧੁਪਾਰਕ ਭੇਟ ਕੀਤਾ, 'ਮਯਿ ਗ੍ਰਹਮਾਮਿ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰਵਾਇਆ। 'ਅਕ੍ਸ਼ੰਨਮੀਮਦੰਤੇਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੂਬ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਚੜ੍ਹਾਏ। 'ਗੰਧਵਤੀਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ, 'ਉੰਨਯਾਮੀਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। 'ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੋੜਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਉਪਰਲੇ ਕਪੜੇ ਲਈ 'ਵੇਦਾਹਮ', ਤੇ 'ਮਹਾਵ੍ਰਤ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। 'ਧੂਰਾਸੀਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੂਪ, 'ਵਿਭ੍ਰਾਟ' ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਕਾਜਲ, 'ਯੁੰਜੰਤਿਤੀ' ਨਾਲ ਤਿਲਕ, 'ਦੀਰਘਾਯੁਸ਼੍ਟਵੇ' ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। 'ਇੰਦਰਛੱਤਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛੱਤਰ, 'ਵਿਰਾਜਤ:' ਨਾਲ ਦਰਪਣ, 'ਵਿਕਰਣੇਨ' ਨਾਲ ਪੰਖਾ, 'ਰਥੰਤਰਾ' ਨਾਲ ਗਹਿਣੇ ਚੜ੍ਹਾਏ। 'ਮੁੰਚਾਮਿ ਤ੍ਵੇਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੰਖਾ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਤੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਪਿੰਡੀਕਾ ਤੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਸੌਪਰਨ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਉਠੋ!" ਕਹਿ ਕੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਛੌਨੇ ਦੀ ਚੋਪੜੀ ਉਠਾਈ। ਵਿਛੌਨੇ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਕੀਤਾ। 'ਅਤੋ ਦੇਵਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡੀਕਾ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਛੌਨੇ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਕੀਤਾ। ਅੱਠ ਮੰਗਲ ਪਦਾਰਥ—ਸਿੰਘ, ਬੈਲ, ਸੱਪ, ਪੰਖਾ, ਘੜਾ, ਵੈਜਯੰਤ ਧਵਜ, ਡੰਕਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾ—ਰੱਖਣੇ ਹਨ। 'ਅਸ਼ਵ ਸੂਕਤ' ਨਾਲ ਘੋੜਾ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੋ, 'ਤ੍ਰਿਪਾਦ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪਾਤਰ, ਢੱਕਣ, ਪਾਤਰ, ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਚਮਚੀ ਰੱਖੋ। ਮੂਸਲ, ਓਖਲੀ, ਪੀਸਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ, ਝਾੜੂ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਸਿਰਹਾਣੇ 'ਸੁੱਤ' ਨਾਮ ਦਾ ਘੜਾ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੋ। ਇਹ ਸਨਾਨ ਦੀ ਰੀਤਿ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ 'ਅਧਿਵਾਸਨਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਵਗਿਆਤਾ, ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ—" ਓਮ ਦੀ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ, ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਏਕ ਰੂਪ ਕਰਕੇ, ਦੁਇਤਾ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਉਸ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਪृथਵੀ ਨੂੰ ਵਾਯੁ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਾਯੁ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰੀਤਿ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।