ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਘੜਾ ਉੱਤੇ ਕਪੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਚ્યુਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। "ਸੰਯੋਗ, ਸੰਯੋਗ" ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਛੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਬਿਛਾਵਨ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਿਛਾਵਨ ਉੱਤੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਗੱਦੇ ਦੇ ਉਪਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ, ਮਧੁਘਾਤਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵਾਮਨ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਧੁਘਾਤਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਸਾਰੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਨਾਨ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਲਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਵਟ, ਉਦੁੰਬਰਾ, ਅਸ਼ਵਤਥ, ਚੰਪਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸ਼੍ਰੀ, ਪਲਾਸ਼, ਅਰਜੁਨ, ਪਲਕਸ਼, ਕਦੰਬ, ਬਕੁਲਾ ਅਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਡਾਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਦਮਕਾ, ਰੋਚਨਾ, ਦੂर्वਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕੁੰਡਾ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਸਿਧਾਰਥ, ਤਾਗਰ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਗੋ-ਵਿਸ਼, ਜੌ, ਚਾਵਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂਪਰਨੀ, ਸ਼ਿਆਮਲਤਾ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਸ਼ਤਾਧਰੀ ਪੌਦੇ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਸਹਦੇਵੀ, ਮਹਾਦੇਵੀ, ਬਲਾ, ਵਿਅਘਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੀ ਰੇਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੀ ਦੰਦ, ਬਲਦ ਦੇ ਵੱਡ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਿੰਗ, ਕਮਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਹੋਰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਕੇਸ਼ਰ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਲੋਕ ਚੰਦਨ, ਨਾਗਰ, ਕਪੂਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬੇਰਿਲ, ਮੋਤੀ, ਮਣਕ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਹੀਰਾ ਵਰਗੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 81 ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਅਨਾਜ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੌ, ਚਿੱਟਾ ਰਾਈ, ਸੁਗੰਧ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਨੋਕ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਕਮਲ, ਕਾਲੀ ਬੇਲ, ਦੂर्वਾ, ਵਿਸ਼ਨੂਪਰਨੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਅਤੇ ਮਧੁਪਾਰਕ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਕੱਕੋਲਾ, ਲਵੰਗ, ਸ਼ੁਭ ਜਾਇਫਲ, ਦੂर्वਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ ਹਵਨ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਭਾਂਡੀਆਂ, ਦੀਪ ਜਲਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਮੁਰਾ, ਮਾਂਸੀ, ਆਮਲਕਾ, ਸਹਦੇਵੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਿਕਾ ਅਤੇ ਸਠ ਲੰਪ, ਅਤੇ ਆਠ ਦੀਪ ਜਲਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਭਾਂਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਵਜਰ, ਕਮਲ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਕੁੰਡ ਅਤੇ ਵੈष्णਵ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ 108 ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕੋ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਿੜਕਣ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾਗਾ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ "ਸ਼ਿਪਿਵਿਸ਼ਟਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਨ ਦੀ ਸੂਤ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾਗਾ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ: "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਾਲੇ ਰਹੋ।" ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਦੇਵ, ਸੁੰਦਰ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਅਗਨੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਘੀ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਰਾਈ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਾਰਯ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੂर्वਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਨੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; "ਮਧੁਵਾਤਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਹਿਰਣਯਗਰਭ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ "ਇਮੰ ਮੇ" ਕਹਿ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਨੁਭਾਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੁਬਾਰਾ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਨੁਭਾਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਸੂਰ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਮਸਲ ਕੇ, "ਅਤੋ ਦੇਵੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਦੇ ਹਨ; "ਪਵਮਾਨੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਰਤਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਦ੍ਰੁਪਦਾਦੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਨੁਭਾਵਨ ਕਰ ਕੇ, "ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ; ਨਦੀ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ "ਪਵਮਾਨੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਰਤਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ "ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀਹ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਹਿਰਣਯ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ, "ਇਮੰ ਮੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਰੇਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਜਾਂ ਟੇਕੜੀ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਤੱਧਿਸ਼ਨੋਰ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ "ਥਾ ਔਸ਼ਧੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪੰਜ ਗੋ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ "ਯਝਾਯਜਨਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਪਯਹ ਪ੍ਰਥਿਵਯਾਂ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, "ਵਿਸ਼ਵਤਸ਼ਚਕਸ਼ੁ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਘੜੇ ਨਾਲ, "ਸੋਮੰ ਰਾਜਾਨੰ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, "ਹੰਸਹ ਸ਼ੁਚਿ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਦਾ ਅਨੁਭਾਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਅਰਚਨ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।