ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਮੁੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰ-ਮੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜੂੜੀ ਥੱਲੇ ਲਟਕ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚਮਚ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਖੜੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਠ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਤੀਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੱਥ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਢਾਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੱਥ ਹਨ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕਰ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਰਾਹਾ ਅਵਤਾਰ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਹੀਂ ਪਾਸੇ, ਅੱਠ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਕਰ, ਤਲਵਾਰ, ਮੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਹਨ; ਸ਼ੰਖ, ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ, ਪਾਸ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੋਥ, ਪਾਸ, ਭਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਅਤੇ ਤੀਰ ਹਨ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ, ਪਾਸ ਅਤੇ ਜੈਵਲਿਨ ਹਨ; ਹਲ, ਕੁਹਾਡਾ, ਸਟਿਕ, ਛੁਰੀ, ਅਤੇ ਢਾਲ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪ ਵੀਹ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਮਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਮਲ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਹਨ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਂਸ, ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਕਰ ਹਨ; ਰੁਦਰ ਦੇ ਕੇਸ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਘੋੜੇ ਦਾ ਹੈ; ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਕੱਛੂਏ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਹਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਡੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਤਲਵਾਰ, ਭਾਲਾ, ਚਕਰ, ਪਾਸ, ਢਾਲ, ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਅਭਯਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲ, ਭਾਲਾ, ਸੱਪ ਦਾ ਪਾਸ, ਢਾਲ, ਕੁਹਾਡਾ, ਅੰਕੁਸ਼, ਧਨੁਸ਼, ਘੰਟੀ, ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਅਤੇ ਮੋਥ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹਾਰ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਮਹਿਸ਼ਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਭੈਂਸ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਖਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਪਾਸ ਨਾਲ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਯਾਮਿਆ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਸਿੰਘ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਨੀਵਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਡਿਕਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੁರ್ಗਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਨੌ ਤੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਠਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ, ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲੀ, ਧਨੁਸ਼, ਝੰਡਾ, ਢੋਲ, ਪਾਸ, ਭਾਲਾ, ਮੋਥ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਵਜਰ, ਤਲਵਾਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਤੀਰ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਰੂਪ ਸੋਲਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਢੋਲ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੁਦਰ-ਚੰਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਕੁੱਲ ਨੌ ਹਨ: ਰੁਦਰ-ਚੰਡਾ, ਪ੍ਰਚੰਡਾ, ਚੰਡੋਗ੍ਰਾ, ਚੰਡਨਾਇਕਾ, ਚੰਡਾ, ਚੰਡਵਤੀ, ਚੰਡਰੂਪਾ, ਅਤਿਚੰਡਿਕਾ, ਉਗ੍ਰਚੰਡਾ; ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਚਨਾ, ਭਾਰੁਣੀ ਅਤੇ ਅਸੀਤਾ ਹਨ। ਨੀਲਾ, ਸ਼ੁਕਲਾ, ਧੂਮ੍ਰਿਕਾ, ਪੀਤਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ; ਭੈਂਸ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਨੁੱਖ ਅਸੁਰ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਮੁੱਕ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਨੌ ਦੁਰਗਾਵਾਂ, ਆਲੀਢ਼ ਮੂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੌਰੀ, ਚੰਡਿਕਾ ਆਦਿ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੜਾ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਦ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿਧ ਹੋਈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲਲਿਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਲ ਫੜਦੀ ਸੌਭਾਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਫਲ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੋਥੀ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਚਿੱਟੀ ਚਮਕਦੀ, ਕਮਲ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਮਕਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਜਾਨਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ, ਕਾਲੀ, ਕੱਛੂਏ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਘੜਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੋਰੀ, ਵੀਣਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਮਾਤਾ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਗੌਰੀ, ਚਾਰ-ਮੂੰਹੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਕੁੰਡਕਸ਼ਪਾਤ੍ਰੀਣੀ, ਚਿੱਟੀ, ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਰੰਗ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹਨ; ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਚਕਰ ਅਤੇ ਬਲਦ ਰੂਪ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ। ਕੁਮਾਰੀ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ, ਭਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਵਰਾਹੀ, ਭੈਂਸ ਉੱਤੇ ਖੜੀ, ਸਟਾਫ, ਸ਼ੰਖ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਐੰਦ੍ਰੀ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਵਜਰ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਚਾਮੁੰਡਾ, ਅੱਖਾਂ ਧੱਸੀਆਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਚਾਮੁੰਡਾ, ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਵਾਲ ਖੜੇ, ਪੇਟ ਪਤਲਾ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਖੱਪਰੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਅਤੇ ਛੁਰੀ ਹੈ; ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਨਾਇਕ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੁੰਡ ਵਾਲਾ, ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚਿਹਰਾ ਸੱਤ ਅੰਗੁਲਾਂ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਸੁੰਡ ਛੱਤੀ ਅੰਗੁਲ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਕਲਾ ਦੀ ਮਾਪ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਲ ਹੈ; ਗਲ੍ਹਾ, ਨਸ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਕਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਛੱਤੀ ਅੰਗੁਲ ਲੰਬਾ ਹੈ; ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਇੱਕ ਅੱਧ ਅੰਗੁਲ ਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ ਅਤੇ ਜੱਠੀਆਂ ਹਰ ਇੱਕ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਲ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ; ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਦ, ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਕੁਹਾਡਾ, ਲੱਡੂ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।