ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଚକ୍ରାଦୀନାଂ ତ୍ରଯାଣାନ୍ତୁ ଶାଲଗ୍ରାମାର୍ଚ୍ଚନଂ ଶ୍ରୃଣୁ। ଉତ୍ତମା ନିଷ୍ଫଲା ପୂଜା କନିଷ୍ଠା ସଫଲାର୍ଚନା

ଚକ୍ର ଆଦି ତିନିଟି ଦେବତାଙ୍କର ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୂଜା ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ପୂଜା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ମଧ୍ଯମା ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା ସ୍ଯାଚ୍ଚକ୍ରାଵ୍ଜେ ଚତୁରସ୍ରକେ। ପ୍ରଣଵଂ ହୃଦି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଷଡଙ୍ଗଙ୍କରଦେହଯୋଃ

ମଧ୍ୟମ ପୂଜା ହେଉଛି ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା, ଯାହା ଚକ୍ର, କମଳ ଓ ଚତୁରସ୍ର ଉପରେ କରାଯାଏ; ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟରେ ଓ ଛଅ ଅଙ୍ଗକୁ ହାତ ଓ ଦେହରେ ବ୍ୟବହାର କରି।

କୃତମୁଦ୍ରାତ୍ରଯଶ୍ଚକ୍ରାଦ୍ ବହିଃ ପୂର୍ଵେ ଗୁରୁଂ ଯଜେତ୍। ଆପ୍ଯେ ଗଣଂ ଵାଯଵେ ଚ ଧାତାରଂ ନୈର୍ଋତେ ଯଜେତ୍

ଚକ୍ରର ବାହାରେ ତିନିଟି ମୁଦ୍ରା କରି, ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବଦିଗରେ ବାୟୁଙ୍କ ଗଣକୁ, ଓ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଵିଧାତାରଞ୍ଚ କର୍ତ୍ତାରଂ ହର୍ତ୍ତାରଂ ଦକ୍ଷସୌମ୍ଯଯୋଃ। ଵିଷ୍ଵକସେନଂ ଯଜେଦୀଶେ ଆଗ୍ନେଯେ କ୍ଷେତ୍ରପାଲକମ୍

ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଓ କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଦିଗରେ ହର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ, ଇଶାନ କୋଣରେ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ, ଓ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳକଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଋଗାଦିଵେଦାନ୍ ପ୍ରାଗାଦୌ ଆଧାରାନନ୍ତକଂ ଭୁଵମ୍। ପୀଠଂ ପଦ୍ମଂ ଚାର୍କ ଵନ୍ଦ୍ରଵହ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯଂ ମଣ୍ଡଲତ୍ରଯମ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବେଦ ଆଦିକୁ ଆରମ୍ଭରେ ରଖି, ଭୂମିକୁ ଅନନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧାର ଭାବେ ରଖିବା; ଆସନ, କମଳ ଓ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ—ଅର୍କ, ବନ୍ଦ୍ର, ଓ ବହ୍ବ୍ୟ ନାମକ—ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ଆସନଂ ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଣେନ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯ ଶିଲାଂ ଯଜେତ୍। ଵ୍ଯସ୍ତେନ ଚ ସମସ୍ତେନ ସ୍ଵବୀଜେନ ଯଜେତ୍ କ୍ରମାତ୍

ବାରଟି କିରଣ ଥିବା ଆସନ ଉପରେ ଶିଳାକୁ ରଖି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପୃଥକ୍ ଓ ଏକାତ୍ମକ ଭାବରେ, ନିଜ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵାଦାଵଥ ଵେଦାଦ୍ଯୈର୍ଗାଯତ୍ରୀଭ୍ଯାଂ ଜିତାଦିନା। ପ୍ରଣଵେନାର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ପଞ୍ଚାନ୍ମୁଦ୍ରାସ୍ତିସ୍ରଃ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ବେଦ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଜିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚଟିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ତିନିଟି ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଵକ୍‌ସେନସ୍ଯ ଚକ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରପାଲସ୍ଯ ଦର୍ଶଯେତ୍। ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ପ୍ରଥମା ପୂଜାଥୋ ନିଷ୍ଫଲୋଚ୍ଯତେ

ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ଚକ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ; ଶାଳଗ୍ରାମର ପ୍ରଥମ ପୂଜାକୁ ଫଳହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପୂର୍ଵଵତ୍ ଷୋଡଶାରଞ୍ଚ ସପଦ୍ମଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଲିଖେତ୍। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଖଡ୍‌ଗୈର୍ଗୁର୍ଵାଦ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଂଵଦ୍ଯଜେତ୍

ପୂର୍ବବତ୍ ଷୋଳ କିରଣ ଥିବା ଚକ୍ର ଓ କମଳ ମଣ୍ଡଳ ଆଙ୍କିବା; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିବା।

ପୂର୍ଵେ ସୌମ୍ଯେ ଧନୁର୍ବାଣାନ୍ ଵେଦାଦ୍ଯୈରାସନଂ ଦଦେତ୍। ଶିଲାଂ ନ୍ଯସେଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଣୈସ୍ତୃତୀଯଂ ପୂଜନଂ ଶ୍ରୃଣୁ

ପୂର୍ବ ଓ ଇଶାନ କୋଣରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଦେଇ, ବେଦ ଆଦି ସହିତ ଆସନ ଦେବା; ବାରଟି କିରଣ ଥିବା ଶିଳାକୁ ରଖିବା—ଏବେ ତୃତୀୟ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଅଷ୍ଟାରମବ୍ଜଂ ଵିଲିଖେତ୍ ଗୁର୍ଵାଦ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଯଜେତ୍। ଅଷ୍ଟର୍ଣେନାସନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେନୈଵ ଚ ଶିଲାଂ ନ୍ଯସେତ୍

ଆଠ କିରଣ ଥିବା କମଳ ଆଙ୍କି, ପୂର୍ବବତ୍ ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିବା; ଆଠ କିରଣ ଥିବା ଆସନ ଦେଇ, ସେହିପରି ଶିଳାକୁ ରଖିବା।

ପୂଜଯେଦ୍ଦଶଧା ତେନ ଗାଯତ୍ରୀଭ୍ଯାଂ ଜିତଂ ତଥା

ସେଥିରେ ଦଶ ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଜିତା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଓଂ ରୂପଃ କେଶଵଃ ପଦ୍ମଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ। ନାରାଯଣଃ ଶଙ୍ଖପଦ୍ମଗଦାଚକ୍ରୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ: ଓଁ। ରୂପ ହେଉଛନ୍ତି କେଶବ, ଯିଏ କମଳ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ନାରାୟଣ, ଶଂଖ, କମଳ, ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ସହ ଡାହାଣ ପାଖରେ।

ତତୋ ଗଦୀ ମାଧଵୋରିଶଙ୍ଖପଦ୍ମୀ ନମାମି ତମ୍। ଚକ୍ରକୌମୋଦକୀପଦ୍ମଶଙ୍ଖୀ ଗୋଵିନ୍ଦ ଊର୍ଜିତଃ

ତାପରେ ଗଦାଧାରୀ ମାଧବ, ଶଂଖ ଓ କମଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ; ଗୋବିନ୍ଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚକ୍ର, ଗଦା, କମଳ ଓ ଶଂଖ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ମୋକ୍ଷଦଃ ଶ୍ରୀଗଦୀ ପଦ୍ମୀ ଶଙ୍ଖୀ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଚକ୍ରଧୃକ୍। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରାବ୍ଜଗଦିନଂ ମଧୁସୂଦନମାନମେ

ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ଶ୍ରୀଗଦୀ, ପଦ୍ମୀ, ଶଂଖୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଚକ୍ରଧାରୀ; ମୁଁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, କମଳ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ ପଦ୍ମଗଦୀ ଚକ୍ରୀ ଚ ଶଙ୍ଖ୍ଯପି। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମୀ ଵାମନଃ ପାତୁ ମାଂ ସଦା

ଭକ୍ତି ସହିତ ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ପଦ୍ମଗଦୀ, ଚକ୍ରୀ ଓ ଶଂଖୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ବାମନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ କମଳ ସହ, ସେ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍।

ଗତିଦଃ ଶ୍ରୀଧରଃ ପଦ୍ମୀ ଚକ୍ରଶାର୍ଙ୍ଗୀ ଚ ଶଙ୍ଖ୍ଯପି

ମାର୍ଗ ଦେଇଥିବା, ଶ୍ରୀଧର, ପଦ୍ମୀ, ଚକ୍ରଶାର୍ଙ୍ଗୀ ଓ ଶଂଖୀ।

ଵରଦଃ ପଦ୍ମନାଭସ୍ତୁ ଶଙ୍ଖାବ୍ଜାରିଗଦାଧରଃ। ଦାମୋଦରଃ ପଦ୍ମଶଙ୍ଖଗଦାଚକ୍ରୀ ନମାମି ତମ୍

ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ପଦ୍ମନାଭ, ଯିଏ ଶଂଖ, ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଦାମୋଦର ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି—ମୁଁ ସେଠିକୁ ଶିର ନମାଏ।

ତେନେ ଗଦୀ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରୀ ଵାସୁଦେଵୋବ୍ଜଭୃଜ୍ଜଗତ୍। ସଙ୍କର୍ଷଣୋ ଗଦୀ ଶଙ୍‌ଖୀ ପଦ୍ମୀ ଚକ୍ରୀ ଚ ପାତୁ ଵଃ

ଯିଏ ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ବାସୁଦେବ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଗଦା, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ତୁମମାନେଂକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ଗଦୀ ଚକ୍ରୀ ଶଙ୍ଖଗଦୀ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପଦ୍ମଭୃତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ଅନିରୁଦ୍ଧସ୍ଚକ୍ରଗଦୀ ଶଙ୍ଖୀ ପଦ୍ମୀ ଚ ପାତୁ ନଃ

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସ୍ୱାମୀ, ଗଦା, ଚକ୍ର, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ସୁରେଶୋର୍ଯବ୍ଜଶଙ୍ଖାଢ୍ଯଃ ଶ୍ରୀଗଦୀ ପୁରୁପୋତ୍ତମଃ। ଅଧୋକ୍ଷଜଃ ପଦ୍ମଗଦୀ ଶଙଖୀ ଚକ୍ରୀ ଚ ପାତୁ ଵଃ

ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖ ରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରୀମୟ ଗଦାଧାରୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଅଧୋକ୍ଷଜ, ପଦ୍ମ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ତୁମମାନେଂକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ଦେଵୋ ନୃସିଂହଶ୍ଚକ୍ରାବ୍ଜଗଦାଶଙ୍ଖୀ ନମାମି ତମ୍। ଅଚ୍ଯୁତଃ ଶ୍ରୀଗଦୀ ପଦ୍ମୀ ଚକ୍ରୀ ଶଙ୍ଖୀ ଚ ପାତୁ ଵଃ

ଦେବ ନୃସିଂହ, ଯିଏ ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ, ଗଦା ଓ ଶଂଖ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠିକୁ ଶିର ନମାଏ; ଅଚ୍ୟୁତ, ଶ୍ରୀମୟ ଗଦାଧାରୀ, ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ଧାରଣ କରି, ତୁମମାନେଂକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ବାଲରୂପୀ ଶଙ୍ଖଗଦୀ ଉପେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚକ୍ରପଦ୍ମ୍ଯପି। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ ପଦ୍ମ ଚକ୍ରୀ ଶଙ୍ଖଧାରୀ ଗଦାଧରଃ

ଶିଶୁ ରୂପରେ, ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର, ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଶଙ୍ଖୀପଦ୍ମୀ ଚ ଚକ୍ରୀ ଚହରିଃ କୌମୋଦକୀଧରଃ। କୃଷ୍ଣଃ ଶଙ୍ଖୀ ଗଦୀ ପଦ୍ମୀ ଚକ୍ରୀ ମେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦଃ

ହରି, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ, ଶଂଖ, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ମୋତେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଆଦି ମୂର୍ତ୍ତିର୍ଵାସୁଦେଵସ୍ତସ୍ମାତ୍ ସଙ୍କର୍ପଣୋଭଵତ୍। ସଙ୍କର୍ପଣାଚ୍ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦନିରୁଦ୍ଧକଃ

ବାସୁଦେବ ଆଦି ରୂପ; ସେଠାରୁ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସଙ୍କର୍ଷଣରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ହେଲେ।

କେଶଵାଦିପ୍ରଭେଦେନ ଏକୈକସ୍ଯ ତ୍ରିଧା କ୍ରମାତ୍। ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରକଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶାତିମୂର୍ତ୍ତିମତ୍

କେଶବ ଆଦି ଭେଦରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣା ତିନିପ୍ରକାରରେ ଅନୁକ୍ରମେ ଅଛନ୍ତି; ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଚବିଶିଟି ରୂପ ଅଛି।

ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ନିର୍ମଲଃ ସର୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯେଉଁଠି ଏହିକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଦଶାଵତାରଂ ମତ୍ସ୍ଯାଦିଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରଵଦାମି ତେ। ମତ୍ସ୍ଯାକାରସ୍ତୁ ମତ୍ସ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ କୂର୍ମଃ କୂର୍ମ୍ମାକୃତିର୍ଭଵେତ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶାବତାରର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଯାହା ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ମତ୍ସ୍ୟ ମାଛ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କୂର୍ମ କୂର୍ମ ରୂପ ନେଇଥାନ୍ତି।

ନରାଙ୍ଗୋ ଵାଥ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୌ ଭୂଵରାହୌ ଗଦାଦିଭୃତ୍। ଦକ୍ଷିଣେ ଵାମକେ ଶଙ୍‌ଖଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵା ପଦ୍ମମେଵ ଵା

ବରାହ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଡାହାଣ କିମ୍ବା ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶଂଖ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ।