ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ନୃସିଂହେନ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ । ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତୋ ଭୂତବଲିଂ ଗୁରୁଃ

ନୃସିଂହ ମନ୍ତ୍ରରେ ରକ୍ଷା କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହୋମ କରି, ଗୁରୁ ଏହା ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି ଓ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇବେ।

ଅତ୍ର ଯେ ସଂସ୍ଥିତାଃ ସତ୍ତ୍ଵା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ଗୁହ୍ଯକାଃ। ସିଦ୍ଧାଦଯୋ ଵା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ତାନ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍

ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଯାତୁଧାନ, ଗୁହ୍ୟକ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣୁବିମ୍ବାର୍ଥମସ୍ମାକଂ ଯାତ୍ରୈଷା କେଶଵାଜ୍ଞଯା। ଵିଷ୍ଣ୍ଵର୍ଥଂ ଯଦ୍ଭଵେତ୍ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମାକମପି ତଦ୍ଭଵେତ୍

ଏହି ଯାତ୍ରା ଆମ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ, କେଶବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ହେଉଛି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେଉ।

ଅନେନ ବଲିଦାନେନ ପ୍ରୀତା ଭଵତ ସର୍ଵଥା। କ୍ଷେମେଣ ଗଚ୍ଛତାନ୍ଯତ୍ର ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥାନମିଦଂ ତ୍ଵରାତ୍

ଏହି ବଳି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭଳି ଖୁସି ହେଉ। ଏଠାରୁ ଶାନ୍ତିରେ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଅ।

ଏଵଂ ପ୍ରବୋଧିତାଃ ସତ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ତୃପ୍ତା ଯଥାସୁଖମ୍। ଶିଲ୍ପିଭିଶ୍ଚ ଚରୁଂ ପ୍ରାସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନମନ୍ତ୍ରଂ ଜପେନ୍ନିଶି

ଏପରି ଭାବେ କହିଲେ, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସୁଖରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। କାରିଗରମାନେ ଚାଲି ଦେଇ, ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ଓଂ ନମଃ ସକଲଲୋକାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵେ। ଵିଶ୍ଵାଯ ଵିଶ୍ଵରୂପାଯ ସ୍ଵପ୍ନାଧିପତଯେ ନମଃ

ଓଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଓ ସ୍ୱପ୍ନର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସୁପ୍ତୋସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍। ସ୍ଵପ୍ନେ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ହୃଦିସ୍ଥାନି ତୁ ଯାନି ମେ

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୋଇଛି। ମୋ ସ୍ୱପ୍ନରେ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ କାମ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଦେଖାଇଦିଅ।

ଓଂ ଓଂ ହ୍ରୁଂ ଫଟ୍ ଵିଷ୍ଣଵେ ସ୍ଵାହା । ଶୁଭେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଶୁଭଂ ସର୍ଵଂ ହ୍ଯଶୁଭେ ସିଂହହୋମତଃ

ଓଁ ଓଁ ହ୍ରୁଁ ଫଟ୍, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ହେଉ, ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନରେ ସିଂହ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେଉ।

କୁଦ୍ଦାଲଟଙ୍କଶସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯଂ ମଧ୍ଵାଜ୍ଯାକ୍ତମୁଖଞ୍ଚରେତ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଲ୍ପିନଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମ୍ମକମ୍

କୁଦାଳ, କୁହାଡ଼ି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ, ଯାହାର ମୁଁହ ମଧୁ ଓ ଘିଅରେ ଲିପ୍ତ, ସେଗୁଡିକୁ ଧରିବା ଉଚିତ। ନିଜକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବିବା ଓ କାରିଗରକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଭାବିବା ଉଚିତ।

ଶସ୍ତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣଵାତ୍ମକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ମୁଖପୃଷ୍ଠାଦି ଦର୍ଶଯେତ୍। ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଟଙ୍କହସ୍ତଃ ଶିଲ୍ପୀ ତୁ ଚତୁରସ୍ରକାମ୍

ଉପକରଣକୁ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପ ଭାବି ଦେବା ଓ ତାହାର ସମ୍ମୁଖ, ପଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, କୁହାଡ଼ି ଧରିଥିବା କାରିଗର ଶିଳାକୁ ଚାରିକୋଣା କରିବେ।

ଶିଲାଂ କୃତ୍ଵା ପିଣ୍ଡିକାର୍ଥଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନ୍ଯୂନାନ୍ତୁ କଲ୍ପଯେତ୍। ରଥେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସମାନୀଯ ସଵସ୍ତ୍ରାଂ କାରୁଵେଶ୍ମନି। ପୂଜଯିତ୍ଵାଥ ଘଟଯେତ୍ ପ୍ରତିମାଂ ସ ତୁ କର୍ମ୍ମକୃତ୍

ଶିଳାକୁ ପିଠିକା ପାଇଁ ତିଆରି କରି, ଅଲ୍ପ ଉଚ୍ଚତା କମ୍ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ରଥରେ ରଖି, ବସ୍ତ୍ର ଢାକି କାରିଗରଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ପୂଜା କରି, କାରିଗର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବେ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଵାସୁଦେଵାଦିପ୍ରତିମାଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରଵଦାମି ତେ। ପ୍ରାସାଦସ୍ଯୋତ୍ତରେ ପୂର୍ଵମୁଖୀଂ ଵା ଚୋତ୍ତାରାନନାମ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ— ମୁଁ ତୁମକୁ ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରତିମାର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ମୁଖୀ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜ୍ଯ ଚ ବଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥୋ ମଧ୍ଯସୂତ୍ରକମ୍। ଶିଲ୍ପୀ ତୁ ନଵଧା ଵିଭଜ୍ଯ ନଵମେଂଽଶକେ

ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ଥାପନା ଓ ପୂଜା କରି, ବଳି ଦେଇ, ମଧ୍ୟସୂତ୍ର ଟାଣିବା ଉଚିତ। କାରିଗର ଏହାକୁ ନଉଟି ଅଂଶରେ ବାଣ୍ଟି, ନବମ ଅଂଶରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବେ।

ସୂର୍ପଭକ୍ତୈଃ ଶିଲାଯାଂ ତୁ ଭାଗଂ ସ୍ଵାଙ୍ଗୁଲମୁଚ୍ଯତେ। ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଂ ଗୋଲକଂ ନାମ୍ନା କାଲନେତ୍ରଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ

ଶିଳାରେ ଝାଲା ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଇଥିବା ଅଂଶକୁ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପର ଗୋଲାକୁ 'କାଳନେତ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଭାଗମେକଂ ତ୍ରିଦା ଭକ୍ତ୍ଵା ପାର୍ଷ୍ଣିଭାଗଂ ପ୍ରାକଲ୍ପଯେତ୍। ଭାଗମେକଂ ତଥା ଜାନୌ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ଭାଗମେଵ ଚ

ଏକ ଅଂଶକୁ ତିନିଭାଗ କରି, ପିଛଳ ଅଂଶ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଅଂଶ ଜାଙ୍ଘ ଓ ଏକ ଅଂଶ ଗଳା ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ମୁକୁଟଂ ତାଲମାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ତାଲମାତ୍ରଂ ତଥା ମୁଖମ୍। ତାଲେନୈକେନ କଣ୍ଠନ୍ତୁ ତାଲେନ ହୃଦଯଂ ତଥା

ମୁକୁଟ ଏକ ତାଳ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ, ମୁହଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ଗଳା ଏକ ତାଳ ଓ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ଏକ ତାଳ ହେବା ଉଚିତ।

ନାଭିମେଢ୍ରାନ୍ତରନ୍ତାଲଂ ଦ୍ଵିତାଲାଵୂରୁକୌ ତଥା। ତାଲଦ୍ଵଯେନ ଜଙ୍ଘା ସ୍ଯାତ୍ ସୂତ୍ରାଣି ଶ୍ରୃଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍

ନାଭିଠାରୁ ମେଢ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ତାଳ, ଉରୁ ଦୁଇ ତାଳ, ଜଂଘା ଦୁଇ ତାଳ ହେବା ଉଚିତ। ଏବେ ମାପ ଶୁଣ।

କାର୍ଯ୍ଯଂ ସୂତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ପାଦେ ଜଙ୍ଘାମଧ୍ଯେ ତଥାପରମ୍। ଜାନୌ ସୂତ୍ରଦ୍ଵଯଂ କାର୍ଯ୍ଯମୂରୁମଧ୍ଯେ ତଥାପରମ୍

ପାଦରେ ଦୁଇଟି ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଜଂଘା ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକଟି ବାନ୍ଧିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇଟି ସୂତ୍ର ଓ ଉରୁ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକଟି ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ମେଢ୍ରେ ତଥାପରଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ କଟ୍ଯାଂ ସୂତ୍ରନ୍ତଥାପରମ୍। ମେଖଲାବନ୍ଧସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ନାଭ୍ଯାଂ ଚୈଵାପରନ୍ତଥା

ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାନରେ ଆଉ ଏକ ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର, କମରରେ ଆଉ ଏକଟି। ମେଖଳା ବନ୍ଧିବା ସଠିକ୍ ଭାବେ ହେବା ପାଇଁ ନାଭିରେ ଆଉ ଏକ ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ହୃଦଯେ ଚ ତଥା କାର୍ଯ୍ଯଂ କଣ୍ଠେ ସୂତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ତଥା। ଲଲାଟେ ଚାପରଂ କାର୍ଯଂ ମସ୍ତକେ ଚ ତଥାପରମ୍

ହୃଦୟରେ ଏକ ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଗଳାରେ ଦୁଇଟି ସୂତ୍ର। ଲଳାଟରେ ଆଉ ଏକ ସୂତ୍ର ଓ ମୁଣ୍ଡର ଶୀର୍ଷରେ ଆଉ ଏକଟି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ମୁକୁଟୋପରି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସୂତ୍ରମେକଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ। ସୂତ୍ରାଣ୍ଯୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଦେଯାନି ସପ୍ତୈଵ କମଲୋଦ୍ଭଵ

ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ଉପରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକ ସୂତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ହେ କମଳରୁ ଜନ୍ମିତ, ଉପରେ ସାତଟି ସୂତ୍ର ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

କକ୍ଷାତ୍ରିକାନ୍ତରେଣୈଵ ଷଟ୍ ସୂତ୍ରାଣି ପ୍ରଦାପଯେତ୍। ମଧ୍ଯସୂତ୍ରଂ ତୁ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ସୂତ୍ରାଣ୍ଯେଵ ନିଵେଦଯେତ୍

ତିନିଟି ବାହୁକୁ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠାରେ ଛଅଟି ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟସ୍ଥ ସୂତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଲଲାଟଂ ନାସିକାଵକ୍ତ୍ରଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଞ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲମ୍। ଗ୍ରୀଵାକର୍ଣୌ ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୌ ଆଯାମାଚ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲୌ

ଲଳାଟ, ନାକ ଓ ମୁହଁ ଚାରି ଆଂଗୁଠି ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ। ଗଳା ଓ କାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାପରେ ହେବା ଦରକାର।

ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲେ ହନୁକେ କାର୍ଯ୍ଯେ ଵିସ୍ତାରାଚ୍ଚିଵୁକନ୍ତଥା। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲଂ ଲଲାଟନ୍ତୁ ଵିସ୍ତାରେଣ ପ୍ରକୀତ୍ତିଂତମ୍

ଥୁଣ୍ଡି ଓ ଚିବୁକ ଦୁଇ ଆଂଗୁଠି ପ୍ରସ୍ଥ ହେବା ଉଚିତ। ଲଳାଟ ଅଷ୍ଟ ଆଂଗୁଠି ପ୍ରସ୍ଥ ରଖିବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ପରେଣ ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲୌ ଶଙ୍ଖୌ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଵଲକାନ୍ଵିତୌ। ଚତୁରଙ୍ଗୁଲମାଖ୍ଯାତମନ୍ତରଂ କର୍ଣନେତ୍ରଯୋଃ

ଶଂଖ ଦୁଇ ଆଂଗୁଠି ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଚିହ୍ନ ସହିତ ହେବା ଉଚିତ। କାନ ଓ ଆଖି ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ଚାରି ଆଂଗୁଠି ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲୌ ପୃଥୁକୌ କର୍ଣୌ କର୍ଣାପାଙ୍ଗାର୍ଦ୍ଧଂପଞ୍ଚ ମେ। ଭ୍ରୂସଭେନ ତୁ ସୂତ୍ରେଣ କର୍ଣକ୍ଷୋତ୍ରଂ ପ୍ରକୀତ୍ତିତମ୍

କାନ ଦୁଇ ଆଂଗୁଠି ପ୍ରସ୍ଥ ହେବା ଉଚିତ, କାନର ବାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଆମ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ହେବ। ଭୃକୁଟି ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାନର ରନ୍ଧ୍ର ମାପ ଦିଆଯାଇଛି।

ଵିଦ୍ଧଂ ଷଡଙ୍ଗୁଲଂ କର୍ଣମଵିଦ୍ଧଞ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲମ୍। ଚିଵୁକେନ ସମଂ ଵିଦ୍ଧମଵିଦ୍ଧଂ ଵା ଷଡଙ୍ଗୁଲମ୍

ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିବା କାନ ଛଅ ଆଂଗୁଠି, ଅଛିଦ୍ର କାନ ଚାରି ଆଂଗୁଠି ହେବ। ଛିଦ୍ର କାନ ଚିବୁକ ସମାନ ଓ ଅଛିଦ୍ର କାନ ମଧ୍ୟ ଛଅ ଆଂଗୁଠି ହେବ।

ଗନ୍ଧପାତ୍ରଂ ତଥାଵର୍ତ୍ତଂ ଶଷ୍କୁଲୀଂ କଲ୍ଵଯେତ୍ତଥା। ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲେଗଧରଃ କାର୍ଯସ୍ତସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧେନୋତ୍ତରାଧରଃ

ଗନ୍ଧ ପାତ୍ର, ବୃତ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପିଠା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଉପର ଓଠ ଦୁଇ ଆଂଗୁଠି ଓ ତଳ ଓଠ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଲଂ ତଥା ନେତ୍ରଂ ଵକ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲମ୍। ଆଯାମେନ ତୁ ଵୈପୁଲ୍ଯାତ୍ ସାର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲମୁଚ୍ଯତେ

ଆଖି ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଂଗୁଠି ଓ ମୁହଁ ଚାରି ଆଂଗୁଠି ହେବା ଉଚିତ। ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ମିଶାଇ ଏକ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଂଗୁଠି ମାପ ଦିଆଯାଇଛି।