ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କୁମ୍ଭୋପରିଷ୍ଟାଦ୍ଦେଵେଶଂ ପଦ୍ମିନୀଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵତାମ୍। ମୃତ୍ତିକାଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍ପାଣି ଧାତଵୋ ରତ୍ନମେଵ ଚ

ଘଡ଼ି ଉପରେ ପଦ୍ମିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ। ଏହାସହ ମାଟି, ଫୁଲ, ଧାତୁ ଓ ଏକ ମଣିକୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ଲୌହାନି ଦିକ୍ପତେରସ୍ତ୍ରଂ ଯଜେଦ୍ଵୈ ଗର୍ଭଭାଜନେ। ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରେ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲକୋଚ୍ଛ୍ରଯେ

ଲୋହାର ପାତ୍ରରେ ଦିଗପାଳଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗର୍ଭପାତ୍ର ପାଇଁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ୧୨ ଅଙ୍ଗୁଳ ଓ ଉଚ୍ଚତା ୪ ଅଙ୍ଗୁଳ।

ପଦ୍ମାକାରେ ତାମ୍ରମଯେ ଭାଜନେ ପୃଥିଵୀଂ ଯଜେତ୍। ଏକାନ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତେଶେ ପର୍ଵତାସନମଣ୍ଡିତେ

ପଦ୍ମ ଆକୃତିର ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଭୂତପତିଙ୍କ ସହ ପର୍ବତ ଆସନ ଶୋଭିତ କରି ପୂଜିବା ଦରକାର।

ସମୁଦ୍ରପରିଵାରେ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଗର୍ଭଂ ସମାଶ୍ରଯ। ନନ୍ଦେ ନନ୍ଦଯ ଵାସିଷ୍ଠେ ଵସୁଭିଃ ପ୍ରଜଯା ସହ

ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କର। ନନ୍ଦେ, ବାସିଷ୍ଠ, ବସୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସହ ଆନନ୍ଦ କର।

ଜଯେ ଭାର୍ଗଵଦାଯାଦେ ପ୍ରଜାନାଂ ଵିଜଯାଵହେ। ପୂର୍ଣେଙ୍ଗିରସଦାଯାଦେ ପୂର୍ଣକାମଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାମ୍

ବିଜୟିନୀ, ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗିରସବଂଶୀ, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।

ଭଦ୍ରେ କାଶ୍ଯପଦାଯାଦେ କୁରୁ ଭଦ୍ରାଂ ମତିଂ ମମ। ସର୍ଵବୀଜସମାଯୁକ୍ତେ ସର୍ଵରତ୍ନୌଷଧୀଵୃତେ

ହେ ଶୁଭେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂତାନୀ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ, ଯାହା ସମସ୍ତ ବୀଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଜଯେ ସୁରୁଚିରେ ନନ୍ଦେ ଵାସିଷ୍ଠେ ରମ୍ଯତାମିହ। ପ୍ରଜାପତିସୁତେ ଦେଵି ଚତୁରସ୍ରେ ମହୀଯସି

ବିଜୟ, ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦ ଏଠି ରହୁ, ଏହି ଚାରିପଟି ମହାନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ଗୃହରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ।

ସୁଭଗେ ସୁପ୍ରଭେ ଭଦ୍ରେ ଗୃହେ କାଶ୍ଯପି ରମ୍ଯତାମ୍। ପୂଜିତେ ପରମାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯେ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈରଲଙ୍କୃତେ

ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶୁଭେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମିଳିଛି, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ଭଵଭୂତିକରୀ ଦେଵି ଗୃହେ ଭାର୍ଗଵି ରମ୍ଯତାମ୍। ଦେଶସ୍ଵାମିପୁରସ୍ଵାମିଗୃହସ୍ଵାମିପରିଗ୍ରହେ

ହେ ଦେବୀ, ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଭାର୍ଗବୀ, ତୁମେ ଏହି ଘରରେ, ଦେଶପତି, ପୁରପତି ଓ ଘରମାଳିକଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ।

ମନୁଷ୍ଯାଦିକତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ପଶୁଵୃଦ୍ଧିକରୀ ଭଵ। ଏଵମୁତ୍କ୍ଵା ତତଃ ଖାତଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ତୁ ସେଚଯେତ୍

ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ପଶୁବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କାରଣ ହେଉ। ଏପରି କହି, ପରେ ଗଡ଼ିକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚନ କର।

କୃତ୍ଵା ନିଧାପଯେଦ୍‌ଗର୍ଭଂ ଗର୍ଭାଧାନଂ ଭଵେନ୍ନିଶି। ଗୋଵସ୍ତ୍ରାଦି ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୁରଵେନ୍ଯେଷୁ ଭୋଜନମ୍

ଏହା କରି, ଗର୍ଭ (ନିମ୍ନାଧାର) ରଖ; ଗର୍ଭାଧାନ ରାତିରେ କର। ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଗାଈର କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର, ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।

ଗର୍ଭଂ ନ୍ଯସ୍ଯେଷ୍ଟକା ନ୍ଯସ୍ଯ ତତୋ ଗର୍ଭଂ ପ୍ରପୂରଯେତ୍। ପୀଠବନ୍ଧମତଃ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମିତପ୍ରାସାଦମାନତ

ଗର୍ଭ ରଖି, ପରେ ଇଟା ରଖ, ତାପରେ ଗର୍ଭ ପୂରଣ କର। ଏହା ପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ପୀଠା ତିଆରି କର, ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଘର ସହିତ।

ପୀଠୋତ୍ତମଂ ଚୋଚ୍ଛ୍ରଯେଣ ପ୍ରାସାଦସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଵିସ୍ତରାତ୍। ପାଦହୀନଂ ମଧ୍ଯମଂ ସ୍ଯାତ୍ ପନିଷ୍ଠଂ ଚୋତ୍ତମାର୍ଦ୍ଧତଃ

ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୀଠାର ଉଚ୍ଚତା ଘରର ଅର୍ଧ ଚୌଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟମ ପୀଠା ଏଠାରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍, ନିମ୍ନତମ ପୀଠା ସର୍ବୋତ୍ତମର ଅର୍ଧ।

ପୀଠବନ୍ଧୋପରିଷ୍ଟାତୁ ପୁନର୍ଯଜତ୍। ପାଦପ୍ପରତିଷ୍ଠକାରୀ ତୁ ନିଷ୍ପାପୋ ଦିଵି ମୋଦତେ

ପୀଠା ତିଆରି ହେବା ପରେ ପୁନି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ନିଜେ ପଦେ ପୀଠା ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ।

ଦେଵାଗାରଂ କରୋମୀତି ମନସା ଯସ୍ତୁ ଚିନ୍ତଯେତ୍। ତସ୍ଯ କାଯଗତଂ ପାପଂ ତଦହ୍ରା ହି ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଯିଏ ମନରେ 'ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରିବି' ଭାବେ, ସେଠି ସେ ଦିନେ ତାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

କୃତେ ତୁ କିଂ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାସାଦେ ଵିଧିନୈଵ ତୁ। ଅଷ୍ଟେଷ୍ଟକସମାଯୁକ୍ତଂ ଯଃ କୁର୍ଯ୍ଯାହେଵତାଲଯମ୍

ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏଠି ଆଠଟି ଇଟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହାର ଫଳ କେତେ ଅଧିକ ହେବ!

ନ ତସ୍ଯ ଫଲସମ୍ପତ୍ତିର୍ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯେତ କେନଚିତ୍। ଅନେନୈଵାନୁମେଯଂ ହି ଫଲଂ ପ୍ରାସାଦଵିସ୍ତରାତ୍

ତାଙ୍କର ଫଳର ସମୃଦ୍ଧି କେହି ବି ଏକଥା କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ମନ୍ଦିରର ବିସ୍ତୃତି ଦେଖି ଏହି ଫଳକୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ।

ଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ଚ ପୂର୍ଵେ ଚ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍। ଵିଦିଶାସୁ ଚ ସର୍ଵାସୁ ଗ୍ରାମେ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ମୁଖୋ ଭଵେତ୍

ଗାଁର ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗାଁର ମନ୍ଦିର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହିବା ଉଚିତ।

ଇଯଗ୍ରୀଵ ଉଵାଚ ପ୍ରାସାଦଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵସାଧାରଣ ଶ୍ରୃଣ। ଚତୁରସ୍ତ୍ରୀକୃତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭଜେତ୍ ଷୋଡଶଧା ବୁଧଃ

ଇୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ସାଧାରଣ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣର ନିୟମ କହିବି—ଶୁଣ। ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ଚତୁରସ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶୋଳ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ।

ମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁ କୁର୍ଯ୍ଯାଦାଯସମନ୍ଵିତମ୍। ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଭାଗାନି ଭିତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ଭାଗରେ ଲୋହା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ। ଦିଵାଳ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଜଙ୍ଘୋଚ୍ଛାଯନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଭାଗେଣ ଚାଯତମ୍ । ଜଙ୍ଘାଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣୋଚ୍ଛାଯଂ ମଞ୍ଚର୍ଯ୍ଯାଃ କଲ୍ପଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ତଳଦିଵାଳର ଉଚ୍ଚତା ଲମ୍ବର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ହେବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀ ମଞ୍ଚର ଉଚ୍ଚତା ତଳଦିଵାଳର ଦୁଇଗୁଣା କରିବା ଉଚିତ।

ତୁର୍ଯ୍ଯଭାଗେନ ମଞ୍ଚର୍ଯ୍ଯାଃ କାର୍ଯ୍ଯଃ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ । ତନ୍ମାନନିର୍ଗମଂ କାର୍ଯ୍ଯମୁଭଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ ସମମ୍

ମଞ୍ଚର ଲମ୍ବର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦ୍ୱାରା ପରିକ୍ରମାପଥ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମାନ ମାପର ଚଳାଚଳ ପଥ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶିଶରେଣ ସମଂ କାର୍ଯ୍ଯମଗ୍ରେ ଜଗତି ଵିସ୍ତରମ୍। ଦ୍ଵିଗୁଣେନାପି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଯଥାଶୋଭାନୁରୂପତଃ

ଦ୍ୱାରପାଟିର ଚୌଡ଼ା ସମାନ ଅଗ୍ରଭାଗର ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକ ଓ ଶୋଭା ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ଦୁଇଗୁଣା କରାଯାଇପାରେ।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡପସ୍ଯାଗ୍ରେ ଗର୍ଭସୂତ୍ରଦ୍ଵଯେନ ତୁ। ଦୈର୍ଘ୍ଯାତ୍ପାଦାଧିକଂ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଵିଭୂଷିତମ୍

ମଣ୍ଡପର ସାମ୍ନାରେ ଦୁଇଟି ଗର୍ଭସୂତ୍ର ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ା ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ତାହାର ଲମ୍ବ ଏକ ପାଦ ଅଧିକ ହେବା ଦରକାର, ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଖୁଟିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେବ।

ପ୍ରାସାଦଗର୍ଭମାନଂ ଵା କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ମୁଖମଣ୍ଡପମ୍। ଏକାଶୀତିପଦୈର୍ଵ୍ଵାସ୍ତୁଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ମଣ୍ଡପମାରଭ୍ତ୍

ଅଥବା, ମୁଖ୍ୟ ମଣ୍ଡପକୁ ଗର୍ଭଗୃହର ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ଏକାଶୀ ପାଦ ଲମ୍ବ ରଖି, ପଛଠାରୁ ମଣ୍ଡପ ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବେ।

ଶୁକାନ୍ ପ୍ରାଗ୍‌ଦ୍ଵାରଵିନ୍ଯାସେ ପାଦାନ୍ତଃ ସ୍ଥାନ୍ ଯଜେତ୍ ସୁରାନ୍। ତଥା ପ୍ରାକାରଵିନ୍ଯାସେ ଯଜେଦ୍ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦନ୍ତଗାନ୍

ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ବିନ୍ୟାସରେ ପାଦର ଶେଷରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି ପ୍ରାକାର ବିନ୍ୟାସରେ ମଧ୍ୟ, ବତ୍ତିସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପାଦ ଶେଷରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ସର୍ଵସାଧାରଣଂ ଚୈତତ୍ ପ୍ରାସାଦସ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍। ମାନେନ ପ୍ରତିମାଯା ଵା ପ୍ରାସାଦମପରଂ ଶ୍ରୃଣୁ

ଏହିଠାରେ ମନ୍ଦିରର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ନିଜ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପ୍ରତିମାଯାଃ ପ୍ରମାଣେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ପିଣ୍ଡିକା ଶୁଭା। ଗର୍ଭସ୍ତୁ ପିଣ୍ଡିକାର୍ଦ୍ଵେନ ଗର୍ଭମାନାସ୍ତୁ ଭିତ୍ତଯଃ

ପ୍ରତିମାର ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ପୀଠିକା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଗର୍ଭଗୃହ ପୀଠିକାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପରେ ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ଦିଵାଲ ଗର୍ଭଗୃହର ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଭିତ୍ତେରାଯାମମାନେନ ଉତ୍ସେଧନ୍ତୁ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍। ଭିତ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଛାଯାତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଶିଖରଂ କଲ୍ପଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ଦିଵାଲର ଲମ୍ବ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚ୍ଚତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଦରକାର; ଦିଵାଲର ଛାୟା ଦୁଇଗୁଣା ମାପରେ ଶିଖର ତିଆରି କରିବା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର କାମ।