ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ତତସ୍ତୁ ଖାନଯେଦ୍ଯତ୍ନାଜ୍ଜଲାନ୍ତଂ ଯାଵଦେଵ ତୁ। ପୁରୁଷାଧଃ ସ୍ଥିତଂ ଶଲ୍ଯଂ ନ ଗୃହେ ଦୋଷଦଂ ଭଵେତ୍

ତାପରେ, ଜଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନରେ ଖୋଦିବା ଉଚିତ। ଲୋକ ତଳେ ଗଡ଼ିଥିବା ଅଶୁଦ୍ଧି ଘରକୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ।

ଅସ୍ଥିଶଲ୍ଯେ ଭିଦ୍ଯତେ ଵୈ ଭିତ୍ତିର୍ଵୈ ଗୃହିଣୋଽସୁଖମ୍। ଯନ୍ନାମଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ତତ୍ର ଶଲ୍ଯଂ ତଦୁଦ୍ଭଵମ୍

ହାଡ଼ ଅଶୁଦ୍ଧି ଥିଲେ, ଦେଉଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଘରମାଳିକ ଦୁଃଖ ପାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ପାଦପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶିଲାଵିନ୍ଯାସଲକ୍ଷଣମ୍। ଅଗ୍ରତୋ ମଣ୍ଡପଃ କାର୍ଯ୍ଯଃ କୁଣ୍ଡାନାନ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ପାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଶିଳା ବିନ୍ୟାସର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ସାମ୍ନାରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଓ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

କୁମ୍ଭନ୍ଯାସେଷ୍ଟକାନ୍ଯାସୌ ଦ୍ଵାରସ୍ତମ୍ଭୋଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଶୁଭମ୍। ପାଦୋନଂ ପୂରଯେତ୍ ଖାତଂ ତତ୍ର ଵାସ୍ତୁଂ ଯଜେତ୍ ସମେ

ଘଟ ଓ ଇଟ ରଖିବା, ଦ୍ୱାର ଥାମ୍ଭ ଉତ୍ତୋଳନ ଶୁଭ ହୁଏ। ପାଦ ତଳର ଗଡ଼ି ପୂରି, ସେଠାରେ ବାସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ସମଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ଇଷ୍ଟକାଶ୍ଚ ସୁପକ୍ଵାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲସମ୍ମିତାଃ। ସୁଵିସ୍ତାରତ୍ରିଭାଗେନ ଵୈପୁଲ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତାଃ

ଇଟଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ପୋଡ଼ିବା ଉଚିତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ତିନିଭାଗ ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚିତ ପ୍ରସ୍ଥ ରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ।

କରପ୍ରମାଣା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ଯାଚ୍ଛିଲାପ୍ଯଥ ଶିଲାମଯେ । ନଵ କୁମ୍ଭାଂସ୍ତାମ୍ରମଯାନ୍ ସ୍ଥାପଯେଦିଷ୍ଟକାଘଟାନ୍

ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳା ହାତର ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ, ଶିଳା ଘର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ନଉଟି ତାମ୍ର ଘଟ ଓ ଇଟର ଭାଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଦ୍ଭିଃ ପଞ୍ଚକଷାଯେଣ ସର୍ଵ୍ଵୌଷଧିଜଲେନ ଚ। ଗନ୍ଧତୋଯେନ ଚ ତଥା କୁମ୍ଭୈସ୍ତୋଯସୁପୂରିତୈଃ

ପାଣି, ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟର କଢ଼ା, ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଜଳ ଓ ଗନ୍ଧ ଜଳ ଦେଇ, ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ପାଣିରେ ପୂରିବା ଉଚିତ।

ହିରଣ୍ଯଵ୍ରୀହିସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଚର୍ଚ୍ଚିତୈଃ। ଆପୋ ହିଷ୍ଠେତି ତିସୃଭିଃ ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀତି ଚାପ୍ଯଥ

ସୁନା ରଙ୍ଗର ଧାନ ମିଶାଇ, ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର — 'ଆପଃ ହି ଷ୍ଠ', 'ଶଂ ନଃ ଦେବୀ' ଓ ପୁନି — ପଢ଼ିବାକୁ ଉଚିତ।

ତରତ ସମନ୍ଦୀରିତି ଚ ପାଵମାନୀଭିରେଵ ଚ। ଉଦୁତ୍ତମଂ ଵରୁଣମିତି କଯାନଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ

'ତରତ ସମନ୍ଦୀ' ଏବଂ ପାବମାନୀ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। 'ଉଦ୍ ଉତ୍ତମଂ ବରୁଣମ୍' ଏବଂ 'କୟାନଶ୍' ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଦରକାର।

ଵରୁଣସ୍ଯେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ହଂସଃ ଶୁଚିଷଦିତ୍ଯପି। ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ଚ ତଥା ଶିଲାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସଂଘଟାଃ

'ବରୁଣସ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ର, 'ହଂସଃ ଶୁଚିଷଦ୍' ଏବଂ 'ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ' ଦ୍ୱାରା ଶିଳା ଓ ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଶଯ୍ଯାଯାଂ ମଣ୍ଡପେ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ମଣ୍ଡଲେ ହରିମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଜୁହୁଯାଜ୍ଜନଯିତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ସମିଧୋ ଦ୍ଵାଦଶୀସ୍ତତଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର ମଣ୍ଡପରେ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସମିଦ୍ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଆଧାରାଵାଜ୍ଯଭାଗୌ ତୁ ପ୍ରଣଵେନୈଵ କାରଯେତ୍। ଅଷ୍ଟାହୁତୀସ୍ତଥାଷ୍ଟାନ୍ତୈରାଜ୍ଯଂ ଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ଆଧାର ଓ ଘିଅ ଭାଗକୁ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଏଠି ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟ ଘିଅ ହୋମ କ୍ରମରେ କରିବା ଦରକାର।

ଲୋକେଶାନାମଗ୍ନଯେ ଵୈ ସୋମାଯାଵଗ୍ରହେଷୁ ଚ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯେତି ଚ ଵ୍ଯାହୃତୀର୍ଜୁହୁଯାତ୍ତତଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଘଡ଼ିରେ ସୋମକୁ ଏବଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତତଃ ପୂର୍ଣାଂ ମୂର୍ତ୍ତିମାଂସଘୃତାଂସ୍ତିଲାନ୍। ଵେଦାଦ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ତେନ କୁମ୍ଭେଷୁ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍

ତାପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ମୂର୍ତ୍ତି, ମାଂସ, ଘିଅ ଓ ତିଳ ଭରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଙମୁଖସ୍ତୁ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯ୍ଯାଦଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ଵିଲିପ୍ଯ ଚ। ମଧ୍ଯେ ଚୈକାଂ ଶିଲାଂ କୁମ୍ଭଂ ନ୍ଯସେଦେତାନ୍ ସୁରାନ୍ କ୍ରମାତ୍

ଗୁରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଅଷ୍ଟ ଦିଗକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଳା ଓ ଏକ ଘଡ଼ି ବସାଇ, ଏହି ଦେବତାମାନେକୁ କ୍ରମରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମଂ ଚୈଵ ମହାପଦ୍ମଂ ମକରଂ କଚ୍ଛପଂ ତଥା। କୁମୁଦଞ୍ଚ ତଥା ନନ୍ଦଂ ପଦ୍ମଂ ଶଙ୍ଖଞ୍ଚ ପଦ୍ମିନୀମ୍

ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ମକର, କଚ୍ଛପ, କୁମୁଦ, ନନ୍ଦ, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମିନୀ — ଏହିମାନେକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।

କୁମ୍ଭାନ୍ନ ଚାଲଯେତ୍ତେଷୁ ନ୍ଯସେଦଷ୍ଟେଷ୍ଟକାଃ କ୍ରମାତ୍। ଈଶାନାନ୍ତାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦାଵିଷ୍ଟକାଂ ପ୍ରଥମଂ ନ୍ଯସେତ୍

ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଥିରେ ଅଷ୍ଟ ଇଟା କ୍ରମରେ ବସାଇବା ଦରକାର, ପୂର୍ବ ଦିଗର ଈଶାନ ଦିଗରୁ ପ୍ରଥମ ଇଟା ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶକ୍ତଯୋ ଵିମଲାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଇଷ୍ଟକାନାନ୍ତୁକ ଦେଵତାଃ। ନ୍ଯସନୀଯା ଯଥାଯୋଗଂ ମଧ୍ଯେ ନ୍ଯସ୍ଯା ତ୍ଵନୁଗ୍ରହା

ଭିମଳା ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଓ ଇଟାର ଦେବତାମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବସାଇବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ କୃପାଦାୟିନୀକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।

ଅଵ୍ଯଙ୍ଗେ ଚାକ୍ଷତେ ପୂର୍ଣେ ମୁନେରଙ୍ଗିରସଃ ସୁତେ। ଇଷ୍ଟକେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ କାରଯାମ୍ଯହମ୍

ଅଖଣ୍ଡ, ଅଦୂଷିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଟା ଉପରେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ — 'ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଛି' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଇଷ୍ଟକା ଦେଶିକୋତ୍ତମଃ। ଗର୍ଭାଧାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯସ୍ଥାନେ ସମାହିତଃ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଇଟା ବସାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

କୁମ୍ଭୋପରିଷ୍ଟାଦ୍ଦେଵେଶଂ ପଦ୍ମିନୀଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵତାମ୍। ମୃତ୍ତିକାଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍ପାଣି ଧାତଵୋ ରତ୍ନମେଵ ଚ

ଘଡ଼ି ଉପରେ ପଦ୍ମିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ। ଏହାସହ ମାଟି, ଫୁଲ, ଧାତୁ ଓ ଏକ ମଣିକୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ଲୌହାନି ଦିକ୍ପତେରସ୍ତ୍ରଂ ଯଜେଦ୍ଵୈ ଗର୍ଭଭାଜନେ। ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରେ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲକୋଚ୍ଛ୍ରଯେ

ଲୋହାର ପାତ୍ରରେ ଦିଗପାଳଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗର୍ଭପାତ୍ର ପାଇଁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ୧୨ ଅଙ୍ଗୁଳ ଓ ଉଚ୍ଚତା ୪ ଅଙ୍ଗୁଳ।

ପଦ୍ମାକାରେ ତାମ୍ରମଯେ ଭାଜନେ ପୃଥିଵୀଂ ଯଜେତ୍। ଏକାନ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତେଶେ ପର୍ଵତାସନମଣ୍ଡିତେ

ପଦ୍ମ ଆକୃତିର ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଭୂତପତିଙ୍କ ସହ ପର୍ବତ ଆସନ ଶୋଭିତ କରି ପୂଜିବା ଦରକାର।

ସମୁଦ୍ରପରିଵାରେ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଗର୍ଭଂ ସମାଶ୍ରଯ। ନନ୍ଦେ ନନ୍ଦଯ ଵାସିଷ୍ଠେ ଵସୁଭିଃ ପ୍ରଜଯା ସହ

ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କର। ନନ୍ଦେ, ବାସିଷ୍ଠ, ବସୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସହ ଆନନ୍ଦ କର।

ଜଯେ ଭାର୍ଗଵଦାଯାଦେ ପ୍ରଜାନାଂ ଵିଜଯାଵହେ। ପୂର୍ଣେଙ୍ଗିରସଦାଯାଦେ ପୂର୍ଣକାମଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାମ୍

ବିଜୟିନୀ, ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗିରସବଂଶୀ, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।

ଭଦ୍ରେ କାଶ୍ଯପଦାଯାଦେ କୁରୁ ଭଦ୍ରାଂ ମତିଂ ମମ। ସର୍ଵବୀଜସମାଯୁକ୍ତେ ସର୍ଵରତ୍ନୌଷଧୀଵୃତେ

ହେ ଶୁଭେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂତାନୀ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ, ଯାହା ସମସ୍ତ ବୀଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଜଯେ ସୁରୁଚିରେ ନନ୍ଦେ ଵାସିଷ୍ଠେ ରମ୍ଯତାମିହ। ପ୍ରଜାପତିସୁତେ ଦେଵି ଚତୁରସ୍ରେ ମହୀଯସି

ବିଜୟ, ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦ ଏଠି ରହୁ, ଏହି ଚାରିପଟି ମହାନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ଗୃହରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ।

ସୁଭଗେ ସୁପ୍ରଭେ ଭଦ୍ରେ ଗୃହେ କାଶ୍ଯପି ରମ୍ଯତାମ୍। ପୂଜିତେ ପରମାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯେ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈରଲଙ୍କୃତେ

ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶୁଭେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମିଳିଛି, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ଭଵଭୂତିକରୀ ଦେଵି ଗୃହେ ଭାର୍ଗଵି ରମ୍ଯତାମ୍। ଦେଶସ୍ଵାମିପୁରସ୍ଵାମିଗୃହସ୍ଵାମିପରିଗ୍ରହେ

ହେ ଦେବୀ, ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଭାର୍ଗବୀ, ତୁମେ ଏହି ଘରରେ, ଦେଶପତି, ପୁରପତି ଓ ଘରମାଳିକଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ।