ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପିତ୍ତାସୃଗସ୍ଥିଭିଃ ପାପଂ ପିଲିପିଞ୍ଚଂ ସ୍ରଜାସୃଜା। ଈଶାଦ୍ଯାନ୍ ରକ୍ତମାଂସେନ ଅଭାଵାଦକ୍ଷତୈର୍ଯଜେତ୍

ପିତ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ହାଡ଼ ସହିତ, ପାପୀ ପିଲିପିଞ୍ଚକୁ ମାଳା ଓ ରକ୍ତ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଈଶାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ଦେଇ, ଏହା ନ ମିଳିଲେ ଅଖଣ୍ଡ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ଷୋମାତୃଗଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପିଶାଚାଦିଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ପିତୃଭ୍ଯଃ କ୍ଷେତ୍ରପାଲେଭ୍ଯୋ ବଲୀନ୍ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରକାମତଃ

ରକ୍ଷସୀ ମାତାମାନେ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତୃଗଣ ଓ କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଅହୁତ୍ଵୈତାନସନ୍ତପ୍ଯ ପ୍ରାସାଦାଦୀନ୍ନ କାରଯେତ୍। ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନେ ହରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଗଣଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ଏହି ଅର୍ପଣ ଓ ତାପନ କରିନଥିଲେ, ପ୍ରାସାଦ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ, ପରେ ହରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ମହୀଶ୍ଵରଂ ଵାସ୍ତୁମଯଂ ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯା ସହିତଂ ଘଟମ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ମଧ୍ଯତଃ କୁମ୍ଭେ ବ୍ରହ୍ମାଦୀଂସ୍ଛ ଦିଗୀଶ୍ଵରାନ୍

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବାସ୍ତୁର ମାଲିକ ଭାବେ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ସହିତ ଘଟରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଘଟର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଣାହୁତି ପଶ୍ଚାତ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ କର୍କରୀଂ ସମ୍ଯକ୍ ମଣ୍ଡଲନ୍ତୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେଇ, ଶୁଭ କଥା କହି, ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ। ପରେ, କର୍କରୀ ନେଇ ଭଲଭାବେ ମଣ୍ଡଳକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।

ସୂତ୍ରମାର୍ଗେଣ ହେ ବ୍ରହ୍ମାଂସ୍ତୋଯଧାରାଞ୍ଚ ଭ୍ରାମଯେତ୍। ପୂର୍ଵ୍ଵଵକ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ସପ୍ତ ଵୀଜାନି ଵାପଯେତ୍

ସୂତ୍ରର ପଥରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାଣିର ଧାର ଚଳାଇବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପଥରେ, ସାତଟି ବିଆଁ ଚାଷ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାରମ୍ଭଂ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ତସ୍ଯ ଖାତସ୍ଯ କାରଯେତ୍। ତତୋ ଗର୍ତ୍ତଂ ଖନେନ୍ମଧ୍ଯେ ହସ୍ତମାତ୍ରଂ ପ୍ରମାଣତଃ

ସେହି ପଥରେ ଆରମ୍ଭ କରି, ଖୋଦନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ମଧ୍ୟରେ ହାତର ମାପରେ ଗଡ଼ି ଖୋଦିବା ଉଚିତ।

ଚତୁରଙ୍ଗଲକଂ ଚାଧଶ୍ଚୋପଲିପ୍ଯାର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ତତଃ। ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁମର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ କୁମ୍ଭତଃ

ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ତଳେ ମାଟି ଲଗାଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଚାରିଭୁଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଘଟରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

କର୍କର୍ଯା ପୂରଯେତ୍ ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣି ଚ ନ୍ଯସେତ୍। ଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତ୍ତକଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ବୀଜୈର୍ମୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ପୂରଯେତ୍

କର୍କରୀ ଦେଇ ଖାଲିକୁ ପୂରଣ କରି, ଧଳା ଫୁଲ ରଖିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତକୁ ବିଆଁ ଓ ମାଟି ଦେଇ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଘ୍ଯଦାନଂ ଵିନିଷ୍ପାଦ୍ଯ ଗୋଵସ୍ତ୍ରାଦୀନ୍ଦଦେଦ୍‌ଗୁରୌ। କାଲଜ୍ଞାଯ ସ୍ଥପତଯେ ଵୈଷ୍ଣଵାଦିଭ୍ଯ ଅର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗାଈର କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ସ୍ଥପତି, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତୁ ଖାନଯେଦ୍ଯତ୍ନାଜ୍ଜଲାନ୍ତଂ ଯାଵଦେଵ ତୁ। ପୁରୁଷାଧଃ ସ୍ଥିତଂ ଶଲ୍ଯଂ ନ ଗୃହେ ଦୋଷଦଂ ଭଵେତ୍

ତାପରେ, ଜଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନରେ ଖୋଦିବା ଉଚିତ। ଲୋକ ତଳେ ଗଡ଼ିଥିବା ଅଶୁଦ୍ଧି ଘରକୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ।

ଅସ୍ଥିଶଲ୍ଯେ ଭିଦ୍ଯତେ ଵୈ ଭିତ୍ତିର୍ଵୈ ଗୃହିଣୋଽସୁଖମ୍। ଯନ୍ନାମଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ତତ୍ର ଶଲ୍ଯଂ ତଦୁଦ୍ଭଵମ୍

ହାଡ଼ ଅଶୁଦ୍ଧି ଥିଲେ, ଦେଉଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଘରମାଳିକ ଦୁଃଖ ପାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ପାଦପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶିଲାଵିନ୍ଯାସଲକ୍ଷଣମ୍। ଅଗ୍ରତୋ ମଣ୍ଡପଃ କାର୍ଯ୍ଯଃ କୁଣ୍ଡାନାନ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ପାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଶିଳା ବିନ୍ୟାସର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ସାମ୍ନାରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଓ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

କୁମ୍ଭନ୍ଯାସେଷ୍ଟକାନ୍ଯାସୌ ଦ୍ଵାରସ୍ତମ୍ଭୋଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଶୁଭମ୍। ପାଦୋନଂ ପୂରଯେତ୍ ଖାତଂ ତତ୍ର ଵାସ୍ତୁଂ ଯଜେତ୍ ସମେ

ଘଟ ଓ ଇଟ ରଖିବା, ଦ୍ୱାର ଥାମ୍ଭ ଉତ୍ତୋଳନ ଶୁଭ ହୁଏ। ପାଦ ତଳର ଗଡ଼ି ପୂରି, ସେଠାରେ ବାସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ସମଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

ଇଷ୍ଟକାଶ୍ଚ ସୁପକ୍ଵାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲସମ୍ମିତାଃ। ସୁଵିସ୍ତାରତ୍ରିଭାଗେନ ଵୈପୁଲ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତାଃ

ଇଟଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ପୋଡ଼ିବା ଉଚିତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ତିନିଭାଗ ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚିତ ପ୍ରସ୍ଥ ରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ।

କରପ୍ରମାଣା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ଯାଚ୍ଛିଲାପ୍ଯଥ ଶିଲାମଯେ । ନଵ କୁମ୍ଭାଂସ୍ତାମ୍ରମଯାନ୍ ସ୍ଥାପଯେଦିଷ୍ଟକାଘଟାନ୍

ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳା ହାତର ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ, ଶିଳା ଘର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ନଉଟି ତାମ୍ର ଘଟ ଓ ଇଟର ଭାଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଦ୍ଭିଃ ପଞ୍ଚକଷାଯେଣ ସର୍ଵ୍ଵୌଷଧିଜଲେନ ଚ। ଗନ୍ଧତୋଯେନ ଚ ତଥା କୁମ୍ଭୈସ୍ତୋଯସୁପୂରିତୈଃ

ପାଣି, ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟର କଢ଼ା, ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଜଳ ଓ ଗନ୍ଧ ଜଳ ଦେଇ, ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ପାଣିରେ ପୂରିବା ଉଚିତ।

ହିରଣ୍ଯଵ୍ରୀହିସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଚର୍ଚ୍ଚିତୈଃ। ଆପୋ ହିଷ୍ଠେତି ତିସୃଭିଃ ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀତି ଚାପ୍ଯଥ

ସୁନା ରଙ୍ଗର ଧାନ ମିଶାଇ, ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର — 'ଆପଃ ହି ଷ୍ଠ', 'ଶଂ ନଃ ଦେବୀ' ଓ ପୁନି — ପଢ଼ିବାକୁ ଉଚିତ।

ତରତ ସମନ୍ଦୀରିତି ଚ ପାଵମାନୀଭିରେଵ ଚ। ଉଦୁତ୍ତମଂ ଵରୁଣମିତି କଯାନଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ

'ତରତ ସମନ୍ଦୀ' ଏବଂ ପାବମାନୀ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। 'ଉଦ୍ ଉତ୍ତମଂ ବରୁଣମ୍' ଏବଂ 'କୟାନଶ୍' ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଦରକାର।

ଵରୁଣସ୍ଯେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ହଂସଃ ଶୁଚିଷଦିତ୍ଯପି। ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ଚ ତଥା ଶିଲାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସଂଘଟାଃ

'ବରୁଣସ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ର, 'ହଂସଃ ଶୁଚିଷଦ୍' ଏବଂ 'ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ' ଦ୍ୱାରା ଶିଳା ଓ ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଶଯ୍ଯାଯାଂ ମଣ୍ଡପେ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ମଣ୍ଡଲେ ହରିମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଜୁହୁଯାଜ୍ଜନଯିତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ସମିଧୋ ଦ୍ଵାଦଶୀସ୍ତତଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗର ମଣ୍ଡପରେ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସମିଦ୍ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଆଧାରାଵାଜ୍ଯଭାଗୌ ତୁ ପ୍ରଣଵେନୈଵ କାରଯେତ୍। ଅଷ୍ଟାହୁତୀସ୍ତଥାଷ୍ଟାନ୍ତୈରାଜ୍ଯଂ ଵ୍ଯାହୃତିଭିଃ କ୍ରମାତ୍

ଆଧାର ଓ ଘିଅ ଭାଗକୁ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଏଠି ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟ ଘିଅ ହୋମ କ୍ରମରେ କରିବା ଦରକାର।

ଲୋକେଶାନାମଗ୍ନଯେ ଵୈ ସୋମାଯାଵଗ୍ରହେଷୁ ଚ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯେତି ଚ ଵ୍ଯାହୃତୀର୍ଜୁହୁଯାତ୍ତତଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଘଡ଼ିରେ ସୋମକୁ ଏବଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତତଃ ପୂର୍ଣାଂ ମୂର୍ତ୍ତିମାଂସଘୃତାଂସ୍ତିଲାନ୍। ଵେଦାଦ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ତେନ କୁମ୍ଭେଷୁ ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍

ତାପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ମୂର୍ତ୍ତି, ମାଂସ, ଘିଅ ଓ ତିଳ ଭରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଙମୁଖସ୍ତୁ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯ୍ଯାଦଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ଵିଲିପ୍ଯ ଚ। ମଧ୍ଯେ ଚୈକାଂ ଶିଲାଂ କୁମ୍ଭଂ ନ୍ଯସେଦେତାନ୍ ସୁରାନ୍ କ୍ରମାତ୍

ଗୁରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଅଷ୍ଟ ଦିଗକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଳା ଓ ଏକ ଘଡ଼ି ବସାଇ, ଏହି ଦେବତାମାନେକୁ କ୍ରମରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମଂ ଚୈଵ ମହାପଦ୍ମଂ ମକରଂ କଚ୍ଛପଂ ତଥା। କୁମୁଦଞ୍ଚ ତଥା ନନ୍ଦଂ ପଦ୍ମଂ ଶଙ୍ଖଞ୍ଚ ପଦ୍ମିନୀମ୍

ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ମକର, କଚ୍ଛପ, କୁମୁଦ, ନନ୍ଦ, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମିନୀ — ଏହିମାନେକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।

କୁମ୍ଭାନ୍ନ ଚାଲଯେତ୍ତେଷୁ ନ୍ଯସେଦଷ୍ଟେଷ୍ଟକାଃ କ୍ରମାତ୍। ଈଶାନାନ୍ତାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦାଵିଷ୍ଟକାଂ ପ୍ରଥମଂ ନ୍ଯସେତ୍

ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଥିରେ ଅଷ୍ଟ ଇଟା କ୍ରମରେ ବସାଇବା ଦରକାର, ପୂର୍ବ ଦିଗର ଈଶାନ ଦିଗରୁ ପ୍ରଥମ ଇଟା ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶକ୍ତଯୋ ଵିମଲାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଇଷ୍ଟକାନାନ୍ତୁକ ଦେଵତାଃ। ନ୍ଯସନୀଯା ଯଥାଯୋଗଂ ମଧ୍ଯେ ନ୍ଯସ୍ଯା ତ୍ଵନୁଗ୍ରହା

ଭିମଳା ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଓ ଇଟାର ଦେବତାମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବସାଇବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ କୃପାଦାୟିନୀକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।

ଅଵ୍ଯଙ୍ଗେ ଚାକ୍ଷତେ ପୂର୍ଣେ ମୁନେରଙ୍ଗିରସଃ ସୁତେ। ଇଷ୍ଟକେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ କାରଯାମ୍ଯହମ୍

ଅଖଣ୍ଡ, ଅଦୂଷିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଟା ଉପରେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ — 'ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଛି' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।