ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନାଵଲୋକ୍ଯା ଭଚଵଦ୍ଭିସ୍ତେ ତଦ୍‌ଗତା ଯାନ୍ତି ତଦ୍ଗତିମ୍। ଯେ ପୁଷ୍ପଧୂପଵାସୋଭିର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚାତିଵଲ୍ଲଭୈଃ

ଓ ହବି ଭୋଗୀମାନେ, ସେମାନେ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ମନ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଗତିକୁ ପାଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲ, ଧୂପ, ଉପବାସ ଓ ପ୍ରିୟ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି—

ଅର୍ଚ୍ଯଯନ୍ତି ନ ତେ ଗ୍ରାହ୍ଯା ନରାଃ କୃଷ୍ଣାଲଯେ ଗତାଃ । ଉପଲେପନକର୍ତ୍ତାରଃ ସମ୍ମାର୍ଜନପରଶ୍ଚ ଯେ

ଏପରି ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ତେଲ ଲଗାନ୍ତି କିମ୍ବା ସଫା କରିବାରେ ନିୟୋଜିତ—

କୃଷ୍ଣାଲଯେ ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯାସ୍ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତଥା କୁଲମ୍। ଯେନ ଚାଯତନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କାରିତଂ ତତ୍ କୁଲୋଦ୍ଭଵମ୍

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘରରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେବା। ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିଛି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବଂଶ—

ପୁଂସାଂ ଶତଂ ନାଵଲୋକ୍ଯଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଦୁଷ୍ଟଚେତସା। ଯସ୍ତୁ ଦେଵାଲଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ଦାରୁଶୌଲମଯଂ ତଥା

ଏମିତି ଜଣେ ଲୋକଙ୍କର ଖରାପ ମନର ଶତଜନ ସନ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର କାଠ କିମ୍ବା ପାଥରରେ ତିଆରି କରେ—

କାରଯେନ୍ମୃଣ୍ମଯଂ ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ଅହନ୍ଯହନି ଯଜ୍ଞେନ ଯଜତୋ ଯନ୍ମହାଫଲମ୍

କିମ୍ବା ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ପ୍ରତିଦିନ ଯଜ୍ଞ କରି ଯେଉଁ ମହାଫଳ ମିଳେ—

ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତତ୍ ଫଲଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯଃ କାରଯତି କେତନମ୍। ସପ୍ତଲୋକମଯୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯ ଯଃ କୁରୁତେ ଗୃହମ୍

ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେ, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ। ସପ୍ତ ଲୋକ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଘରରେ ବାସ କରନ୍ତି।

କାରଯନ୍ ଭଗଵଦ୍ଧାମ୍ ନଯତ୍ଯଚ୍ଯୁତଲୋକତାମ୍। ସପ୍ତଲୋକମଯୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯ ଯଃ କୁରୁତେ ଗୃହମ୍

ଭଗବାନଙ୍କ ନିବାସ ତିଆରି କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ସପ୍ତ ଲୋକ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଘରରେ ବାସ କରନ୍ତି।

ତାରଯତ୍ଯକ୍ଷଯାଂଲ୍ଲୋକାନକ୍ଷଯାନ୍ ପ୍ରାତିପଦ୍ଯତେ। ଇଷ୍ଟକାଚଯଵିନ୍ଯାସୋ ଯାଵନତ୍ଯବ୍ଦାନି ତିଷ୍ଠତି

ସେ ଅଶେଷ ଲୋକମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ଓ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଟ ରହିଥାଏ, ସେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—

ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ନାଣି ତତ୍‌କର୍ତ୍ତୁ ର୍ଦ୍ଦି ଵି ସଂସ୍ଥିତିଃ। ପ୍ରତିମାକୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ୍ଥାପକୋ ଲୀଯତେ ହରୌ

ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକ ପାଏ; ଯିଏ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଲୀନ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଯମୋକ୍ତା ନାନଯଂସ୍ତେଥ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦିକୃତଂ ହରେଃ। ହଯଶୀର୍ଷଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥଂ ଦେଵାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣେଽବ୍ରଵୀତ୍

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ଯାହାକୁ କହିଥିଲି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆଣିଲେ ନାହିଁ। ହୟଶୀର୍ଷ ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।

ହଯଗ୍ରୀଵ ଉଵାଚ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦୀନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମେ। ପ୍ରୋକ୍ତାନି ପଞ୍ଚରାତ୍ରାଣି ସପ୍ତରାତ୍ରାଣି ଵୈ ମଯା

ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ବ୍ରହ୍ମା, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ପଞ୍ଚ ରାତି ଓ ସାତ ରାତିର କ୍ରମ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

ଵ୍ଯସ୍ତାନି ମୁନିଭିର୍ଲେକେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସଙ୍ଖ୍ଯଯା। ହଯଶୀର୍ଷଂ ତନ୍ତ୍ରମାଦ୍ଯଂ ତନ୍ତ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମ୍

ମୁନିମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥିବୀରେ ପଚିଶଟି ଶିଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି। ହୟଶୀର୍ଷ ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଥମ, ଏହା ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ।

ଵୈଭଵଂ ପୌଷ୍କରଂ ତନ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରହ୍ରାଦଙ୍ଗାର୍ଗ୍ଯଗାଲଵମ୍। ନାରଦୀଯଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନଂ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଵକଂ

ଵୈଭବ, ପୌଷ୍କର ତନ୍ତ୍ର, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅଙ୍ଗାର୍ଗ, ଗାଳବ, ନାରଦ, ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନ, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ଓ ବୈଶ୍ୱକ ତନ୍ତ୍ର।

ସତ୍ଯୋକ୍ତଂ ଶୌନକଂ ତନ୍ତ୍ରଂ ଵାସିଷ୍ଠଂଜ୍ଞାନସାଗରମ୍। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଂ କାପିଲଞ୍ଚାତାର୍କ୍ଷଂ ନାରାଯଣୀଯକମ୍

ସୌନକ ତନ୍ତ୍ର, ବାସିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନ ସାଗର, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ, କାପିଳ, ଆତାର୍କ୍ଷ ଓ ନାରାୟଣୀୟ — ଏହାମାନେ ସବୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ଆତ୍ରେଯଂ ନାରସିଂହାଖ୍ଯମାନନ୍ଦାଖ୍ଯଂ ତଥାରୁଣମ୍। ବୌଧାଯନଂ ତଥାର୍ଷଂ ତୁ ଵିଶ୍ଵୋକ୍ତଂ ତସ୍ଯ ସାରତଃ

ଆତ୍ରେୟ, ନରସିଂହ, ଆନନ୍ଦ, ଆରୁଣ, ବୌଧାୟନ, ଆର୍ଷ ଓ ବିଶ୍ୱ — ଏହାମାନେ ସେଇ ତନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ସାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ହି ଦ୍ଵିଜଃ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯଦେଶାଦିସମ୍ଭଵଃ। ନ କଚ୍ଛଦେଶସମ୍ଭୂତଃ କାଵେରୀକୋଙ୍କଣୋଦ୍‌ଗତଃ

ମଧ୍ୟଦେଶ ଓ ଏହାଭଳି ଅଞ୍ଚଳର ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ କଚ୍ଛ, କାବେରୀ, କୋଙ୍କଣ ଓ ଏହାଭଳି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ନୁହେଁ।

କାମରୂପକଲିଙ୍ଗୋତ୍ଥଃ କାଞ୍ଚୀକାରମୀରକୋଶଲଃ । ଆକାଶଵାଯୁତେଜୋମ୍ବୁଭୂରେତାଃ ପଞ୍ଚ ରାତ୍ରଯଃ

କାମରୂପ, କଳିଙ୍ଗ, କାଞ୍ଚୀ, କାରମୀର ଓ କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ, ଏବଂ ଆକାଶ, ବାୟୁ, ତେଜ, ଅମ୍ବୁ, ଭୂ — ଏହି ପାଞ୍ଚ ରାତ୍ର ଅଛନ୍ତି।

ଅଚୈତନ୍ଯାସ୍ତମୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ପଞ୍ଚରାତ୍ରଵିଵର୍ଜିତମ୍। ବ୍ରହ୍ମାହଂ ଵିଷ୍ଣୁରମଲ ଇତି ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ ଦେଶିକଃ

ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନହୀନ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଥିବା, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ନଥିବା, ସେମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ — 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ପବିତ୍ର'।

ସର୍ଵ୍ଲକ୍ଷଣହୀନୋପି ସ ଗୁରୁସ୍ତନ୍ତ୍ରପାରଗଃ। ନଗରାଭିମୁଖାଃ ସ୍ଥାପ୍ଯା ଦେଵା ନ ଚ ପରାଙ୍‌ମୁଖାଃ

ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ତନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଗୁରୁ। ଦେବତାମାନେ ସହର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍, ପଛ ଦିଗକୁ ନୁହେଁ।

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଗଯାଦୌ ଚ ନଦୀନାନ୍ତୁ ସମୀପତଃ। ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ଯେ ତୁ ନଗରେ ପୂର୍ଵେ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଶୋଭନମ୍

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗୟା ଓ ଏହାଭଳି ସ୍ଥାନରେ, ନଦୀ ପାଖରେ, ସହର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଶୁଭ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନାଵଗ୍ନେଶ୍ଚ ମାତୄଣାଂ ଭୂତାନାଞ୍ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ। ଦକ୍ଷିଣେ ଚଣ୍ଡିକାଯାଶ୍ଚ ପିତୃଦୈତ୍ଯାଦିକସ୍ଯ ଚ

ଅଗ୍ନି ଓ ଅଗ୍ନେୟଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ, ଦକ୍ଷିଣରେ ମାତୃମାନେ, ଭୂତ, ଯମଙ୍କ ପାଇଁ, ନୈୃତ୍ୟରେ ଚଣ୍ଡିକା, ପିତୃ, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

ନୈର୍ଋତେ ମନ୍ଦିରଂ କୁର୍ଯାତ୍ ଵରୂଣାଦେଶ୍ଚଵାରୁଣେ। ଵାଯୋର୍ନ୍ନାଗସ୍ଯ ଵାଯଵ୍ଯେ ସୌମ୍ଯେ ଯକ୍ଷଗୁହସ୍ଯ ଚ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ନୈୃତ୍ୟ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ବାୟୁଯୁକ୍ତ ଦିଗରେ ବାୟୁ ଓ ନାଗଙ୍କ, ଉତ୍ତରରେ ସୋମ ଓ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଗୁହା ପାଇଁ।

ଚଣ୍ଡୀଶସ୍ଯ ମହେଶସ୍ଯ ଐଶେ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ପୂର୍ଵଦେଵକୁଲଂ ପୀଡ୍ଯ ପ୍ରାସାଦଂ ସ୍ଵଲ୍ପକଂ ତ୍ଵଥ

ଈଶାନ କୋଣରେ ଚଣ୍ଡୀଶ ଓ ମହେଶଙ୍କ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଦେବମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପନ କରି, ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରାସାଦ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ସମଂ ଵାପ୍ଯଧିକଂ ଵାପି ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଜାନତା। ଉଭଯୋର୍ଦ୍ଵିଗୁଣାଂ ସୀମାଂତ୍ଵକ୍ତ୍ଵା ଚୋଚ୍ଛଯସମ୍ମିତାମ୍

ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଇଟିର ଦୁଇଗୁଣା ସୀମା ଛାଡି, ଉଚ୍ଚତା ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯେଦନ୍ଯଂ ନୋଭଯଂ ପୀଡଯେଦ୍ ବୁଧଃ। ଭୂମୌ ତୁ ଶୋଧିତାଯାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦ୍‌ଭୂମିପରିଗ୍ରହମ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଦୁଇଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଭୂମି ଅଧିକାର କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରାକାରସୀମାପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ତତୋ ଭୂତବଲିଂ ହରେତ୍। ମାଷଂ ହରିଦ୍ରାଚୂର୍ଣନ୍ତୁ ସଲାଜଂ ଦଧିସକ୍ତୁଭିଃ

ପ୍ରାକାର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ୍ — ମାଷ, ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ, ଲାଜା, ଦହି ଓ ଚାଟୁ ଦେଇ।

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରେଣ ସକ୍ତୂଁଶ୍ଚ ପାତଯିତ୍ଵାଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ଚ। ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଯସ୍ମିଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୂତଲେ

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଚାଟୁ ଛିଟିଇବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଭୂମିରେ ବସିଛନ୍ତି।

ସର୍ଵ୍ଵେ ତେ ଵ୍ଯପଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସ୍ଥାନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାମହଂ ହରେଃ। ହଲେନ ଵାହଯିତ୍ଵା ଗାଂ ଗୋଭିଶ୍ଚୈଵାଵଦାରଯେତ୍

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତୁ; ମୁଁ ହରିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରିବି। ହାଳ ଦେଇ ଭୂମି ଚାଷ କରି, ଗାଈ ଦେଇ ମାଟି ଉଲଟାଯିବା ଉଚିତ୍।

ପରମାଣ୍ଵଷ୍ଟକେନୈଵ ରଥରେଣୁଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ରଥରେଣ୍ଵଷ୍ଟକେନୈଵ ତ୍ରସରେଣୁଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ

ଅଠଟି ପରମାଣୁ ମିଶି ରଥର ଧୂଳି ହୁଏ; ଏମିତି ଅଠଟି ଧୂଳି ମିଶି ତ୍ରସରେଣୁ ହୁଏ।