ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନାରଦ ଉଵାଚ ରାମୋ ଵଶିଷ୍ଠଂ ମାତୄଶ୍ଚ ନତ୍ଵାଽତ୍ରିଞ୍ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସଃ। ଅନସୂଯାଞ୍ଚ ତତ୍ପତ୍ନୀଂ ଶରଭଙ୍ଗଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣକମ୍

ନାରଦ କହିଲେ: ରାମ ବଶିଷ୍ଠ, ମାଆମାନେ, ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା, ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିର ନମାଇଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଭ୍ରାତରଂ ନତ୍ଵା ଅଗସ୍ତ୍ଯନ୍ତତ୍ପ୍ରସାଦତଃ। ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଭାଇକୁ ଶିର ନମାଇ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ପାଇଁ, ସେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଜନସ୍ଥାନେ ପଞ୍ଚଵଟ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତୋ ଗୋଦାଵରୀଂ ତଟେ। ତତ୍ର ସୂର୍ପଣଖାଯାତା ଭକ୍ଷିତୁଂ ତାନ୍ ଭଯଙ୍କରୀ

ଜନସ୍ଥାନରେ, ପଞ୍ଚବଟୀରେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ସୂର୍ପଣଖା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ସେମାନେକୁ ଖାଇବାକୁ ଆସିଲା।

ରାମଂ ସୁରୂପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା କାମିନୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କସ୍ତ୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍ସମାଯାତୋ ଭର୍ତ୍ତା ମେ ଭଵ ଚାର୍ଥିତଃ

ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ ରୂପରେ, ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇଚ୍ଛାରେ କହିଲା: 'ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୋର ଅନୁରୋଧରେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବା।'

ଏତୌ ଚ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ସମୁଦ୍ଯତା । ତସ୍ଯା ନାସାଞ୍ଚ କର୍ଣୌ ଚ ରାମୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଚ୍ଛିନତ୍

'ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ଖାଇଦେବି' ବୋଲି କହି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ।

ରକ୍ତଂ କ୍ଷରନ୍ତୀ ପ୍ରଯଯୌ ଖରଂ ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍। ମରୀଷ୍ଯାମି ଵିନାସାଽହଂ ଖର ଜୀଵାମି ଵୈ ତଦା

ରକ୍ତ ଝରିବା ସହ, ସୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖରଙ୍କୁ ଗଲା ଏବଂ କହିଲା: 'ନାକ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ମରିଯିବି, ଖର; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।'

ରାମସ୍ଯ ଭାର୍ଯ୍ଯା ସୀତାଽସୌ ତସ୍ଯାସୀଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁଜଃ। ତେଷାଂ ଯଦ୍ରୁଧିରଂ ସୋଷ୍ଣଂ ପାଯଯିଷ୍ଯସି ମାଂ ଯଦି

'ସୀତା ହେଉଛି ରାମଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ; ତୁମେ ମୋତେ ତାଙ୍କର ତାଜା ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦେଉ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି।'

ଖରସ୍ତଥେତି ତାମୁକ୍ତ୍ଵା ଯତୁର୍ଦୃଶସହସ୍ତ୍ରକୈଃ। ରକ୍ଷସାଂ ଦୂଷଣେନାଗାଦ୍ଯୋଦ୍ଧୁ ତ୍ରିଶିରସା ସହ

ଖର 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରା ସହ ହଜାର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ରାମଂ ରାମୋଽପି ଯୁଯୁଧେ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରାକ୍ଷସାନ୍। ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତଂ ବଲଂ ନିନ୍ଯେ ଯମକ୍ଷଯମ୍

ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତିନି ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଘାତ କରି, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଓ ପଦାଟୀ ସେନାକୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

ତ୍ରିଶୀର୍ଷାଣଂ ଖରଂ ରୌଦ୍ରଂ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତଞ୍ଚୌଵ ଦୂଷଣମ୍। ଯଯୌ ସୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣାଗ୍ରେପତଦ୍ ଭୁଵି

ତ୍ରିଶିରା, ଖର ଏବଂ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାକୁ ଗଲା ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।

ଅବ୍ରଵୀଦ୍ରାଵଣଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ନ ତ୍ଵଂ ରାଜା ନ ରକ୍ଷକଃ। ଖରାଦିହନ୍ତୂ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ହରସ୍ଵ ଚ

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୂର୍ପଣଖା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲା: 'ତୁମେ ରାଜା ନୁହେଁ, ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଠାକୁ ଆସି ରାମକୁ ମାର ଏବଂ ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କର।'

ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣରକ୍ତସ୍ଯ ପାନାଜ୍ଜୀଵାମି ନାନ୍ଯଥା। ତଥେତ୍ଯାହ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଂ ପ୍ରାହ ଵୈ ଵ୍ରଜ

'ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।' ଏହା ଶୁଣି, ରାବଣ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି', ଏବଂ ମାରୀଚକୁ କହିଲେ, 'ଯାଉ।'

ସ୍ଵର୍ଣଚିତ୍ରମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣକର୍ଷକଃ। ସୀତାଗ୍ରେ ତାଂ ହରିଷ୍ଯାମି ଅନ୍ଯଥା ମରଣଂ ତଵ

'ସୁନା ଦାଗ ଥିବା ମୃଗ ହେଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଅ; ସୀତା ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବି, ନାହିଁ ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।'

ମାରୀଚୋ ରାଵଣଂ ପ୍ରାହ ରାମୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧନୁର୍ଧରଃ। ରାଵଣାଦପି ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ରାଘଵାଦପି

ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଧନୁଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାମ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ; ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ ରାଘବଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଆବଶ୍ୟକ।'

ଅଵଶ୍ଯଂ ଯଦି ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵରଂ ରାମୋ ନ ରାଵଣଃ। ଇତି ମତ୍ଵା ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ସୀତାଗ୍ରେ ଵ୍ଯଚରନ୍ମୁହୁଃ

'ଯଦି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମରିବାକୁ ପଡିବ, ତେବେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଭଲ, ରାବଣଙ୍କ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ମୃଗ ହେଇ ସୀତା ସାମ୍ନାରେ ପୁନିପୁନି ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ସୀତଯା ପ୍ରେରିତୋ ରାମଃ ଶରେଣାଥାଵଧୀଚ୍ଚ ତମ୍। ମ୍ରିଯମାଣୋ ମୃଗଃ ପ୍ରାହ ହା ସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ

ସୀତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ, ରାମ ତୀରରେ ମାରୀଚକୁ ମାରିଦେଲେ; ମୃଗ ମରିବାବେଳେ ଚିତ୍କାର କଲା, 'ହା ସୀତେ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!'

ସୌମିତ୍ରିଃ ସୀତଯୋକ୍ତୋଽଥ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ରାମମାଗତଃ। ରାଵଣୋଽପ୍ଯହରତ୍ ସୀତାଂ ହତ୍ଵା ଗୃଧ୍ରଂ ଜଟାଯୁଷମ୍

ତାପରେ, ସୌମିତ୍ରି ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ବିପଦରେ ଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ରାବଣ ଜଟାୟୁ ଗୃଧ୍ରକୁ ମାରି ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କଲେ।

ଜଟାଯୁଷା ସ ଭିନ୍ନାଙ୍ଗଃ ଅଙ୍କେନାଦାଯ ଜାନକୀମ୍। ଗତୋ ଲଙ୍କାମଶୋକାଖ୍ଯେ ଧାରଯାମାସ ଚାବ୍ରଵୀତ୍

ଜଟାୟୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରେ, ରାବଣ ଜାନକୀକୁ ଗୋଦେଇ ନେଇ, ଲଙ୍କାର ଅଶୋକ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ରଖି କହିଲେ।

ଭଵ ଭାର୍ଯ୍ଯା ମମାଗ୍ର୍ଯା ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ରକ୍ଷ୍ଯତାମିଯମ୍ । ରାମୋ ହତ୍ଵା ତୁ ମାରୀଚଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍

'ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ, ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।' ରାମ ମାରୀଚକୁ ମାରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଦେଖି କହିଲେ।

ମାଯାମୃଗୋଽସୌ ସୌମିତ୍ରେ ଯଥା ତ୍ଵମିହ ଚାଗତଃ । ତଥା ସୀତା ହୃତା ନୂନଂ ନାପଶ୍ଯତ୍ ସ ଗତୋଽଥ ତାମ୍

ସୌମିତ୍ରି, ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେପରି ଆସିଛ, ସେ ମାୟାମୃଗ ଥିଲା । ଏହିଭଳି ଭାବରେ, ସୀତାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଉଠାଇ ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ଓ ସେ ଯିବାବେଳେ ସୀତାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଶୁଶୋଚ ଵିଲଲାପାର୍ତ୍ତୋ ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କ୍କ ଗତାସି ଵୈ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଶ୍ଵାସିତୋ ରାମୋ ମାର୍ଗଯାମାସ ଜାନକୀମ୍

ସେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ବିଳାପ କଲେ, 'ମୋତେ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲୁ?' ବୋଲି । ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ, ରାମ ଜାନକୀକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଟାଯୁସ୍ତଂ ପ୍ରାହ ରାଵଣୋ ହୃତଵାଂଶ୍ଚ ତାମ୍। ମୃତୋଽଥ ସଂସ୍କୃତସ୍ତେନ କବନ୍ଧଞ୍ଚାଵଧୀତ୍ତତଃ

ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, 'ରାବଣ ସୀତାକୁ ନେଇଯାଇଛି' । ପରେ, ଜଟାୟୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଓ ରାମ ତାଙ୍କର କ୍ରିୟା କଲେ; ତା'ପରେ କବନ୍ଧକୁ ମାରିଦେଲେ ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ରାମଃ ପସ୍ପାସରୋ ଗତ୍ଵା ଶୋଚନ୍ ସ ଶର୍ଵରୀଂ ତତଃ। ହନୂମତା ସ ସୂଗ୍ନୀଵଂ ମିତ୍ରଞ୍ଚକାର ହ

ନାରଦ କହିଲେ: ରାମ ଗଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ସେଇ ରାତି କାଟିଲେ; ପରେ ହନୁମାନ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ କରିଲେ ।

ସପ୍ତ ତାଲନ୍ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଶରେଣୈକେନ ପଶ୍ଯତଃ। ପାଦେନ ଦୁନ୍ଦୁଭେଃ କାଯଞ୍ଚିକ୍ଷେପ ଦଶଯୋଜନମ୍

ସେ ଏକଟି ତୀରରେ ସାମ୍ନାରେ ସାତିଟି ତାଳଗଛକୁ ଭେଦିଦେଲେ; ପାଦରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦେହକୁ ଦଶ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ।

ତଦ୍ରିପୁଂ ବାଲିନଂ ହତ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ଵୈରସାରିଣମ୍। କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ କପିରଜ୍ଯଞ୍ଚ ରୁମାନ୍ତାରାଂ ସମର୍ପଯତ୍

ସେ ଶତ୍ରୁ ବାଲିଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଭାଇକୁ ମାରିଦେଲେ; କିଷ୍କିନ୍ଧା ରାଜ୍ୟ ଓ ରୁମାଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ ।

ଋଷ୍ଯମୂକେହରୀଶାଯକିଷ୍କିନ୍ଧେଶୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସଚ । ସୀତାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଶ୍ଯସେଯଦ୍ଵତ୍ ତଥା ରାମ କରୋମିତେ

ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ବନ୍ଦରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେଠାର ରାଜା କିଷ୍କିନ୍ଧାଧିପତି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଯେପରି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିବି, ସେଭଳି ତୁମେ ସୀତାକୁ ଫେରାଇପାରିବ ।'

ତଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାଲ୍ଯଵତ୍ପୃଷ୍ଠେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ଚକାରସଃ। କିଷ୍କିନ୍ଧାଯାଞ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଯଦା ନାଯାତି ଦର୍ଶନମ୍

ଏହା ଶୁଣି ସେ ମାଲ୍ୟବତ୍ ପାହାଡ଼ରେ ଚାରିମାସିଆ ବ୍ରତ କଲେ; କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ ନାହିଁ ।

ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ରାମୋକ୍ତଂ ଲକ୍ଷମଣୋ ଵ୍ରଜ ରାଘଵମ୍। ନ ସ ସଙ୍କୁଚିତଃ ପନ୍ଥା ଯେନ ବାଲୀ ହତୋ ଗତଃ

ତେବେ, ରାମଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ: 'ରାଘବଙ୍କୁ ଯାଅ; ବାଲି ଯେପଥରେ ମାରାଗଲେ, ସେପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ ।'

ସମଯେ ତିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀଵ ମା ବାଲିପଥମନ୍ଵଗଃ। ସୁଗ୍ରୀଵ ଆହ ସଂସକ୍ତୋ ଗତଂ କାଲଂ ନ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍

'ସମୟ ରଖ, ସୁଗ୍ରୀବ; ବାଲିଙ୍କ ପଥକୁ ଚାଲିନଅ' । ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ: 'ମୁଁ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲି, ସମୟ କେମିତି ଚାଲିଗଲା ଧ୍ୟାନ ରହିଲି ନାହିଁ ।'