ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଯଦ୍ଵାହ୍ଯାଵସ୍ଥିତଂ ଲକ୍ଷଅଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନ ଚଲତେ ମନଃ । ତାଵତ୍ କାଲଂ ପ୍ରଦେଶେଷୁ ଧାରଣା ମନସି ସ୍ଥିତିଃ ।। ୩୭୫.

ମନ ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଚଳିତ ହୁଏନି, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଏତେ ସମୟ ରହିଥାଏ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଧାରଣା, ଅର୍ଥାତ୍ ମନର ନିଶ୍ଚଳତା କୁହାଯାଏ।

କାଲାଵଧି ପରିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଦେହେ ସଂସ୍ଥାପିତଂ ମନଃ । ନ ପ୍ରଚ୍ଯଵତି ଯଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଧାରଣା ସାଽଭିଧୀଯତେ ।। ୩୭୫.

ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନକୁ ଦେହରେ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଚଳିତ ହୁଏନି, ଏହାକୁ ଧାରଣା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଧାରଣା ଦ୍ଵାଦଶାଯାମା ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶଧାରଣାଃ । ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶକଂ ଯାଵତ୍ସମାଧିରଭିଧୀଯତେ ।। ୩୭୫.

ଧାରଣା ଦ୍ୱାଦଶ ମାପର, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାଦଶ ଧାରଣାର ସମାନ; ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଧ୍ୟାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହାକୁ ସମାଧି କୁହାଯାଏ।

ଧାରଣାଭ୍ଯାସଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଯଦି ପ୍ରାଣୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ । କୁଲୈକଵିଂଶମୁତ୍ତାର୍ଯ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଯ୍ଯାତି ପରମଂ ପଦଂ ।। ୩୭୫.

ଯଦି କେହି ଧାରଣା ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପିଢ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଯସ୍ମିନ୍ ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵେଦଙ୍ଗେ ଯୋଗିନାଂ ଵ୍ଯାଧିସମ୍ଭଵଃ । ତତ୍ତଦଙ୍ଗଂ ଧିଯା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଦାରଯେତ୍ତତ୍ତ୍ଵଧାରଣଂ ।। ୩୭୫.

ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗରେ ଯୋଗୀମାନେ ରୋଗ ଅନୁଭବନ୍ତି, ସେଠାରେ ମନକୁ ବ୍ୟାପି ଧାରଣ କରି, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଗ୍ନେଯୀ ଵାରୁଣୀ ଚୈଵ ଐଶାନୀ ଚାମୃତାତ୍ମିକା । ସାଗ୍ନିଃ ଶିଖା ଫଡନ୍ତା ଚ ଵିଷ୍ଣୋଃ କାର୍ଯ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୩୭୫.

ଅଗ୍ନିମୟୀ, ଜଳମୟୀ, ଈଶାନ ଓ ଅମୃତମୟୀ ରୂପ, ସହିତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଓ 'ଫଟ୍' ଅକ୍ଷର; ଏହା ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।

ନାଡ଼ୀଭିର୍ଵିକଟଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଶୂଲାଗ୍ରଂ ଵେଧଯେଚ୍ଛୁଭମ୍ । ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାତ୍ କପାଲାନ୍ତଂ ରଶ୍ମିମଣ୍ଡଲମାଵୃତଂ ।। ୩୭୫.

ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ନାରୀ ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭ ତ୍ରିଶୂଳର ଟିପ୍ ପ୍ରବେଶ କରାଯିବା ଉଚିତ୍, ପାଦ ଆଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ କପାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କିରଣର ମଣ୍ଡଳରେ ଆବୃତ।

ତିର୍ଯ୍ଯକ୍‌ଚାଧୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଭାଗେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯୋଽତୀଵ ତେଜସା । ଚିନ୍ତଯେତ୍ ସାଧ୍କେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଂ ଯାଵତ୍ସର୍ଵଂ ମହାମୁନେ ।। ୩୭୫.

ତିନି ଦିଗରେ — ତଳ, ଉପର ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ — ଯେଉଁ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରବାହ ଚାଲିଯାଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନରେ ଧାରଣ କରିବାକୁ, ହେ ମହାମୁନି, ସାଧକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ଶରୀରଂ ସ୍ଵନ୍ତତଶ୍ଚୈଵୋପସଂହରେତ୍ । ଶୀତଶ୍ଲେଷ୍ମାଦଯଃ ପାପଂ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। ୩୭୫.

ଦେହଟି ଏବେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ସବୁକିଛି ନିଜ ମନରେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀତ, କଫ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷିତତାକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦିଏ।

ଶିରୋ ଧୀରଞ୍ଚ କାରଞ୍ଚ କଣ୍ଠଂ ଚାଧୋମୁଖେ ସ୍ମରେତ୍ । ଧ୍ଯାଯେଦଚ୍ଛିନ୍ନଚିତ୍ତାତ୍ମା ଭୂଯୋ ଭୂତେନ ଚାତ୍ମନା ।। ୩୭୫.

ମୁଣ୍ଡ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କଣ୍ଠ — ଏମାନେ ତଳକୁ ଅନୁମୁଖୀ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅଟୁଟ ମନ ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ, ପୁନିପୁନି ଭାବିବା ଉଚିତ ଯେ, ନିଜର ମୂଳ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏହି ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି।

ସ୍ଫୁରଚ୍ଛୀକରସଂସ୍ପର୍ଶପ୍ରଭୂତେ ହିମଗାମିଭିଃ । ଧାରାଭିରଖିଲଂ ଵିଶ୍ଵମାପୂର୍ଯ୍ଯ ଭୁଵି ଚିନ୍ତଯେତ୍ ।। ୩୭୫.

ଝଲମଲ କରୁଥିବା ଶୀତ ଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରବଳ ଧାରା ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଉଛି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଭରିଯାଉଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରାଚ୍ଚ ସଂକ୍ଷୋଭାଦ୍ଯାଵଦାଧାରମଣ୍ଡଲମ୍ । ସୁଷୁମ୍ନାନ୍ତର୍ଗତୋ ବୂତ୍ଵା ସଂପୂର୍ଣେନ୍ଦୁକୃତାଲଯଂ ।। ୩୭୫.

ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତଳ ଅଧାର ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା, ସୁଷୁମ୍ନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆଶ୍ରୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂପ୍ଲାଵ୍ଯ ହିମସଂସ୍ପର୍ଶ ତୋଯେନାମୃତମୂର୍ତ୍ତିନା । କ୍ଷୁତ୍ ପିପାସାକ୍ରମପ୍ରାଯସନ୍ତାପପରିପୀଡ଼ିତଃ ।। ୩୭୫.

ଶୀତ ଜଳର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଅମୃତ ରୂପ ଜଳରେ ନିଜକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୋକ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ସେଠି ସହିବା ଉଚିତ।

ଧାରଯେଦ୍ଵାରୁଣୀଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଚାପ୍ଯତନ୍ତ୍ରିତଃ । ଵାରୁଣୀ ଧାରଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ଐଶାନୀଧାରଣାଂ ଶ୍ରୃଷୁ ।। ୩୭୫.

ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାରୁଣୀକୁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବାରୁଣୀ ଧାରଣା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି — ଏବେ ଆଇଶାନୀ ଧାରଣା ଶୁଣ।

ଵ୍ଯୋଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମମଯେ ପଦ୍ମେ ପ୍ରାଣାପଣେ କ୍ଷଯଙ୍ଗତେ । ପ୍ରସାଦଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯାଵଚ୍ଚିନ୍ତା କ୍ଷଯଂ ଗତା ।। ୩୭୫.

ବ୍ରହ୍ମ ମୟ ପଦ୍ମରେ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ମହାଭାଵଞ୍ଚପେତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତତୋ ଵ୍ଯାପକ ଈଶ୍ଵରଃ । ଅର୍ଦ୍ଧେନ୍ଦୁଂ ପରମଂ ଶାନ୍ତଂ ନିରାଭାସନ୍ନିରଞ୍ଜନଂ ।। ୩୭୫.

ସେ ମହାଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଈଶ୍ୱର, ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ପରମ ଶାନ୍ତି, ନିରାକାର ଓ ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ଅସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯମାଭାତି ତାଵତ୍ସର୍ଵଂ ଚରାଚରଂ । ଯାଵତ୍ ସ୍ଵସ୍ଯନ୍ଦରୂପନ୍ତୁ ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଗୁରୁଵକ୍ତ୍ରତଃ ।। ୩୭୫.

ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଦେଖିନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମିଥ୍ୟାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ।

ଦୃଷ୍ଟେ ତସ୍ମିନ୍ ପରେ ତତ୍ତ୍ଵେ ଆବ୍ରହ୍ମ ସଚରାଚରଂ । ପ୍ରମାତୃମାନମେଯଞ୍ଚ ଧ୍ଯାନହୃତ୍ପଦ୍ମକଲ୍ପନଂ ।। ୩୭୫.

ଯେତେବେଳେ ସେହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ବସ୍ତୁ, ଜ୍ଞାତା, ମାପକ, ଜିନିଷ ଓ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କଳ୍ପିତ ହୁଏ।

ମାତୃମୋଦକଵତ୍ସର୍ଵଂ ଜପହୋମାର୍ଚନାଦିକଂ । ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରେଣ ଵା କୁର୍ଯ୍ଯାଦମୃତାଂ ଧାରଣାଂ ଵଦେ ।। ୩୭୫.

ମାଆ ମୋଦକ ଦେଇଥିବା ପରି, ଜପ, ହୋମ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ; ମୁଁ ଅମୃତ ଧାରଣା କଥା କହୁଛି।

ସଂପୂର୍ଣେନ୍ଦୁନିଭଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ କମଲଂ ତନ୍ତ୍ରିମୁଷ୍ଟିଗଂ । ଶିରଃସ୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ଯତ୍ନାଚ୍ଛଶାଙ୍ଗାଯୁତଵର୍ଚସଂ ।। ୩୭୫.

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ପଦ୍ମକୁ, ତାଳୁ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଧରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋଭାଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୋଲି ଅତି ଯତ୍ନରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ପୂର୍ଣମଣ୍ଡଲଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶିଵକଲ୍ଲୋଲପୂର୍ଣିତଂ । ତଥା ହୃତ୍‌କମଲେ ଧ୍ଯାଯେତ୍ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସ୍ଵତନୁଂ ସ୍ମରେତ୍ ୩୭୫.

ଆକାଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡଳ, ଶିବଙ୍କ ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ହୃଦୟ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ମନେ ପକାଇବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଯଦାତ୍ମମାତ୍ରଂ ନିର୍ଭାସଂ ସ୍ତିମିତୋଦଧିଵତ୍ ସ୍ଥିତଂ । ଚୈତନ୍ଯରୂପଵଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ତତ୍ ସମାଧିରିହୋଚ୍ଯତେ ।। ୩୭୬.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ମାତ୍ର ଜ୍ଵଳିଉଛି, ନିର୍ବିକାର ସମୁଦ୍ର ପରି ଶାନ୍ତ ଅଛି, ଚେତନାର ରୂପ ଧ୍ୟାନ — ଏହିଠାରେ ଏହାକୁ ସମାଧି କୁହାଯାଏ।

ଧ୍ଯାଯନ୍ମନଃ ସନ୍ନିଵେଶ୍ଯ ଯସ୍ତିଷ୍ଠେଦଚଲସ୍ଥିରଃ । ନିର୍ଵାତାନଲଵଦ୍ଯୋଗୀ ସମାଧିସ୍ଥଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୩୭୬.

ଯିଏ ମନକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଅଚଳ ଓ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ବାତାସ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ସେଉଁଠି ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯୋଗୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନ ଶ୍ରୃଣୋତି ନ ଚାଘ୍ରାତି ନ ପଶ୍ଯତି ନ ଵମ୍ଯତି । ନ ଚ ସପର୍ଶଂ ଵିଜାନାତି ନ ସଙ୍କଲ୍ପଯତେ ମନଃ ।। ୩୭୬.

ସେ କିଛି ଶୁଣେନି, ଘ୍ରାଣ କରେନି, ଦେଖେନି, କଥା କହେନି; ସ୍ପର୍ଶ ବୁଝେନି, ମନେ କୌଣସି ଭାବନା ଆସେନି।

ନ ଚାଭିମନ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଚ ବୁଧ୍ଯତି କାଷ୍ଠଵତ୍ । ଏଵମୀଶ୍ଵରସଂଲୀନଃ ସମାଧିସ୍ଥଃ ସ ଗୀଯତେ ।। ୩୭୬.

ସେ କିଛି ଅଭିମାନ କରେନି, ଜାଗେନି, କାଠ ପରି ଅଚଳ ଅଛି; ଏଭଳି ଈଶ୍ୱରରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସେ ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯଥା ଦୀପୋ ନିଵାତସ୍ଥୋ ନେଙ୍ଗତେ ସୋପମା ସ୍ମୃତା । ଧ୍ଯାଯତୋ ଵିଷ୍ଣୁମାତ୍ମାନଂ ସମାଧିସ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ ।। ୩୭୬.

ଯେପରି ଏକ ଦୀପ ବାତାସ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଶାନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଯୋଗୀ ଜଣେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଏପରି ଦୃଢ ରହିଥାଏ।

ଉପସର୍ଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଦିଵ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧିପ୍ରସୂଚକାଃ । ପାତିତଃ ଶ୍ରାଵଣୋ ଧାତୁର୍ଦଶନସ୍ବାଙ୍ଗଵେଦନାଃ ।। ୩୭୬.

ଅଦ୍ଭୁତ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଆସୁଥିବା ଚିହ୍ନ ମିଳେ; କାନରେ ଝଙ୍କାର ଶୁଣିବା, ଦେହ କମ୍ପିବା, ଦାନ୍ତ ଓ ଅଙ୍ଗରେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ।

ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ଚ ତଂ ଦେଵା ଭୋଗୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ଯୋଗିନଂ । ନୃପାଶ୍ଚ ପୃଥିଵୀଦାନୈର୍ଧନୈସ୍ଚ ସୁଧନାଧିପାଃ ।। ୩୭୬.

ଦେବତାମାନେ ଏହି ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦେବୀୟ ସୁଖ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଧନୀ ମହାରାଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜମି ଓ ଧନ ଦେଇ ଆଗକୁ ଆସନ୍ତି।

ଵେଦାଦିସର୍ଵ୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଅଭୀଷ୍ଟଛନ୍ଦୋଵିଷଯଂ କାଵ୍ଯଞ୍ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୩୭୬.

ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ନିଜରେ ସ୍ଵତଃ ଉପଜି ଆସେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କବିତା ଓ ଅନ୍ୟ କଥା ମଧ୍ୟ ନିଜରୁ ଉପଜିଥାଏ।