ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନାସିକାପୁଟମଙ୍ଗୁଲ୍ଯା ପୀଡ୍ଯୈଵ ଚ ପରେଣ ଚ । ଔଦରଂ ରେଚଯେଦ୍ଵାଯୁଂ ରେଚନାଦ୍ରେଚକଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭୩.

ନାକର ଛିଦ୍ରକୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଚାପି, ଉଦରରୁ ବାୟୁ ବାହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ବାୟୁ ବାହାର କରିବାକୁ ରେଚକ କୁହାଯାଏ।

ବାହ୍ଯେନ ଵାଯୁନା ଦେହଂ ଦୃତିଵତ୍ ପୂରଯେଦ୍ଯଥା । ତଥା ପୂର୍ଣଶ୍ଚ ସନ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ ପୂରଣାତ୍ ପୂରକଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭୩.

ବାହାରର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ପୂରଣ କରି ଥିବାକୁ ପୂରକ କୁହାଯାଏ।

. ନ ମୁଞ୍ଚତି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ଵାଯୁମନ୍ତର୍ବହିଃ ସ୍ଥିତମ୍ । ସମ୍ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଵତ୍ତିଷ୍ଠେଦଚଲଃ ସ ତୁ କୁମ୍ଭକଃ ।। ୩୭୩.

ନ ଛାଡ଼େ, ନ ନେଇ, ବାୟୁକୁ ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ରଖି, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଭଳି ଅଚଳ ରହିବା—ଏହାକୁ କୁମ୍ଭକ କୁହାଯାଏ।

କନ୍ଯକଃ ସକୃଦୁଦ୍‌ଘାତଃ ସ ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶମାତ୍ରିକଃ । ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ଦ୍ଵିରୁଦ୍‌ଘାତଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତିମାତ୍ରିକଃ ।। ୩୭୩.

ଏଠାରେ 'କନ୍ୟକା' ପ୍ରକାର ଏକଥର ଶ୍ୱାସ ବାହାର କରି କରାଯାଏ, ଏହାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ତାଳ। 'ମଧ୍ୟମ' ପ୍ରକାର ଦୁଇଥର ଶ୍ୱାସ ବାହାର କରି କରାଯାଏ, ଏହାର ମାପ ଚବିଶ ତାଳ।

ଉତ୍ତମଶ୍ଚ ତ୍ରିରୁଦ୍‌ଘାତଃ ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶତ୍ତାଲମାତ୍ରିକଃ । ସ୍ଵେଦକମ୍ପାଭିଘାତାନାଂ ଜନନଶ୍ଚୋତ୍ତମୋତ୍ତମଃ ।। ୩୭୩.

'ଉତ୍ତମ' ପ୍ରକାର ତିନିଥର ଶ୍ୱାସ ବାହାର କରି କରାଯାଏ, ଏହାର ମାପ ଛଅତିରିଶ ତାଳ। ପସିନା ଓ କମ୍ପନର ଯେଉଁ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ, ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ।

ଅଜିତାନ୍ନାରୁହେଦ୍‌ଭୂମିଂ ହିକ୍କାଶ୍ଵାସାଦଯସ୍ତଥା । ଜିତେ ପ୍ରାଣେ ସ୍ଵଲ୍ପଦୋଷଵିଣ୍ମୂତ୍ରାଦି ପ୍ରଜାଯତେ ।। ୩୭୩.

ଯଦି ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥାଏ, ତେବେ ଜମିଠାରୁ ଉଠିବାବେଳେ ହିକ୍କା, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱାସ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିଲେ, କେବଳ ହଳକା ଦୋଷ, ମଳ ଓ ମୁତ୍ର ଭଳି ଅସୁବିଧା ମାତ୍ର ହୁଏ।

ଆରୋଗ୍ଯଂ ଶୀଘ୍ରଗାମିତ୍ଵମୁତ୍ସାହଃ ସ୍ଵରସୌଷ୍ଠଵମ୍ । ବଲଵର୍ଣପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସର୍ଵଦୋଷକ୍ଷଯଃ ଫଲଂ ।। ୩୭୩.

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ତ୍ୱରିତ ଗତି, ଉତ୍ସାହ, ଶବ୍ଦର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା, ଶକ୍ତି, ରଙ୍ଗର ପ୍ରଭା ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ନାଶ—ଏହି ସବୁ ଏହାର ଫଳ।

ଜପଧ୍ଯାନଂ ଵିନାଗର୍ଭଃ ସ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ସମନ୍ଵିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଜଯାର୍ଥାଯ ସ ଗର୍ଭଂ ଧାରଯେତ୍ପରଂ ।। ୩୭୩.

ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି କରାଯାଇଥିବାକୁ 'ଗର୍ଭ' କୁହାଯାଏ; ଏହା ସହିତ କରାଯାଇଥିବାକୁ 'ଗର୍ଭ ସହିତ' କୁହାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ 'ଗର୍ଭ' ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯଯୁକ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାଣାଯାମଵଶେନ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଂଶ୍ଚ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସର୍ଵମେଵ ଜିତଂ ଭଵେତ୍ ।। ୩୭୩.

ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଜିତାଯାଏ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯେଵ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯତ୍ ସ୍ଵର୍ଗନରକାଵୁଭୌ । ନିଗୃହୀତଵିସୃଷ୍ଟାନି ସ୍ଵର୍ଗାଯ ନରକାଯ ଚ ।। ୩୭୩.

ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ପାଇଁ ଉପାୟ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ନରକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ଶରୀରଂ ରଥମିତ୍ଯାହୁରିନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯସ୍ଯ ଵାଜିନଃ । ମନଶ୍ଚ ସାରଥିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରାଣାଯାମଃ କଶଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୭୩.

ଦେହକୁ ରଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଘୋଡ଼ା, ମନ ହେଉଛି ସାରଥି, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଚାବୁକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯରଶ୍ମିଭ୍ଯାଂ ସାଯଯା ଵିଧୃତଂ ମନଃ । ଶନୈର୍ନିଶ୍ଚଲତାମେତି ପ୍ରାଣାଯାମୈକସଂହିତମ୍ ।। ୩୭୩.

ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଧରି ରଖିଲେ, ଏହା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ।

ଜଲବିନ୍ଦୁଂ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php କୁଶାଗ୍ରେଣ] ମାସେ ମାସେ ପିବେତ୍ତୁ ଯଃ । ସଂଵତ୍ସରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ପ୍ରାଣାଯାମଶ୍ଚ ତତ୍ସମଃ ।। ୩୭୩.

ଯିଏ ପ୍ରତିମାସରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ପାଣି କୁଶ ଶିରାରେ ନେଇ ପିଏ, ସେ ଶତବର୍ଷ ଓ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହେ; ଏହିପରି ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଫଳ ମିଳେ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପ୍ରସକ୍ତାନି ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵିଷଯୋଦଧୌ । ଆହୃତ୍ଯ ଯୋ ନିଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରତ୍ଯାହାରଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩୭୩.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଯେତେବେଳେ ଭୋଗବସ୍ତୁର ସମୁଦ୍ରରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ତାହାକୁ 'ପ୍ରତ୍ୟାହାର' କୁହାଯାଏ।

ଉଦ୍ଧରେଦାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ମଜ୍ଜମାନଂ ଯଥାମ୍ଭସି । ଭୋଗନଦ୍ଯତିଵେଗେନ ଜ୍ଞାନଵୃକ୍ଷଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍ ।। ୩୭୩.

ଯେପରି ଜଳରେ ଡୁବୁଥିବାକୁ ନିଜେ ଉଠାଯାଏ, ସେପରି ଭୋଗର ନଦୀରେ ବହିଯାଉଥିବା ମନକୁ ଜ୍ଞାନର ବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଧ୍ଯୈ ଚିନ୍ତାଯାଂ ସ୍ମୃତୋ ଧାତୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଚିନ୍ତା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଅନାକ୍ଷିପ୍ତେନ ମନସା ଧ୍ଯାନମିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ।। ୩୭୪.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଚିନ୍ତା; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ 'ଧ୍ୟାନ' କୁହାଯାଏ।

ଆତ୍ମନଃ ସମନସ୍କସ୍ଯ ମୁକ୍ତାଶେଷୋପଧସ୍ଯ ଚ । ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତାସମା ଶକ୍ତିର୍ଧ୍ଯାନଂ ନାମ ତଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୭୪.

ଯାହାର ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତା ସମାନ ଶକ୍ତି ଯାହାରେ ଅଛି, ତାହାକୁ 'ଧ୍ୟାନ' କୁହାଯାଏ।

ଧ୍ଯେଯାଲମ୍ବନସଂସ୍ଥସ୍ଯ ସଦୃଶପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରତ୍ଯଯାନ୍ତରନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଧ୍ଯାନମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୭୪.

ଧ୍ୟାନର ବସ୍ତୁରେ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଓ ସେଇ ଚିନ୍ତା ଅନ୍ୟ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେଇ ଚିନ୍ତାକୁ 'ଧ୍ୟାନ' କୁହାଯାଏ।

ଧ୍ଯେଯାଵସ୍ଥିତଚିତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଦେଶେ ଯତ୍ର କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଧ୍ଯାନମେତତ୍ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ଯୈକଭାଵନା ।। ୩୭୪.

ଧ୍ୟାନ ବସ୍ତୁରେ ମନ ଯେଉଁଠି କିଛି ନିଶ୍ଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏହାକୁ ଏକମାତ୍ର ଚିନ୍ତାର ଧ୍ୟାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏଵଂ ଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଦେହଂ ଯଃ ପରିତ୍ଯଜତ୍ । କୁଲଂ ସ୍ଵଜନମିତ୍ରାଣି ସମୁଦ୍‌ଧୃତ୍ଯ ହରିର୍ଭଵେତ୍ ।। ୩୭୪.

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଯିଏ ନିଜ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାର, ବନ୍ଧୁ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶେଷରେ ହରି ହୁଏ।

ଏଵଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମର୍ଧଂ ଵା ଧ୍ଯାଯେଦ୍ ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧ୍ଯା ହରିଂ । ସୋପି ଯାଂ ଗତିମାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ ସର୍ଵୈର୍ମହାମଖୈଃ ।। ୩୭୪.

ଏଭଳି ଯିଏ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହରିଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଯେଉଁ ଗତି ପାଏ, ସେଠାକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କେହି ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।

ଧ୍ଯାତା ଧ୍ଯାନଂ ତଥା ଧ୍ଯେଯଂ ଯଚ୍ଚ ଧ୍ଯାନପ୍ରଯୋଜନଂ । ଏତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋଗଂ ଯୁଞ୍ଜୀତ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ ।। ୩୭୪.

ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଧ୍ୟାନର ବିଷୟ ଏବଂ ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—ଏହି ଚାରିଟି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ଯିଏ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣେ ସେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋଗାଭ୍ଯାସାଦ୍‌ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିରୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଞ୍ଚାଷ୍ଟଧା ମହତ୍ । ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯସମ୍ପନ୍ନଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଃ କ୍ଷମାନ୍ଵିତଃ ।। ୩୭୪.

ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ମହାଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳେ; ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଥାଏ।

ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଃ ସଦୋତ୍ସାହୀ ଧ୍ଯାତେତ୍ଥଂ ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ । ମୂର୍ତାମୂର୍ତ୍ତଂ ପରମ୍ବ୍ରହ୍ମ ହରେର୍ଧ୍ଯାନଂ ହି ଚିନ୍ତନମ୍ ।। ୩୭୪.

ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭକ୍ତ ଏବଂ ସଦା ଉତ୍ସାହିତ, ସେ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ହରିଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଅର୍ଥାତ୍ ଦେହୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେହୀ ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା।

ସକଲୋ ନିଷ୍କଲୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ପରମୋ ହରିଃ । ଅଣିମାଦିଗୁଣୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ମୁକ୍ତିର୍ଧ୍ଯାନପ୍ରଯୋଜନମ୍ ।। ୩୭୪.

ହରିଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ଓ ଦେହବିହୀନ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ପରମେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ ଓ ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି।

ଫଲେନ ଯୋଜକୋ ଵିଷ୍ଣୁରତୋ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ପରେଶ୍ଵରଂ । ଗଚ୍ଛଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ ସ୍ଵପନ୍ ଜାଗ୍ରଦୁନ୍ମିଷନ୍ନିମିଷନ୍ନପି ।। ୩୭୪.

ଫଳ ସହିତ ଯୋଗ ଘଟାଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ତେଣୁ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ—ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିଅଥିବା, ଶୋଇଥିବା, ଜାଗିଥିବା, ଆଖି ଖୋଲି କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରି ଯେଉଁଠି ଥିବି।

ଶୁଚିର୍ଵାପ୍ଯଶୁଚିର୍ଵାପି ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସତତମୀଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଵଦେହାଯତନସ୍ଯାନ୍ତେ ମନସି ସ୍ଥାପ୍ଯ କେଶଵମ୍ ।। ୩୭୪.

ଶୁଚି କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ଦେହର ଅନ୍ତରେ, ମନରେ କେଶବଙ୍କୁ ବସାଇ ରଖିବା।

ହୃତ୍ପଦ୍ମପୀଠିକାମଧ୍ଯେ ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞଃ ପରଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଦୋଷକ୍ଵିର୍ଜ୍ଜିତଃ ।। ୩୭୪.

ହୃଦୟର ପଦ୍ମାସନ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ।

ତେନେଷ୍ଟ୍ଵା ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୋତି ଵାହ୍ଯଶୁଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ନାଧ୍ଵରୈଃ । ହିଂସାଦୋଷଵିମୁକ୍ତିତ୍ଵାଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧିଶ୍ଚିତ୍ତସାଧନଃ ।। ୩୭୪.

ଏହି ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ବାହ୍ୟ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହିଠାରେ ହିଂସା ଦୋଷ ନାହିଁ, ମନ ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ହୁଏ।