ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗଣଃ ସରସ୍ଵତୀ ପୂଜ୍ଯା ନାରଦୋ ନଲକୂବରଃ। ଗୁରୁର୍ଗରୁପାଦୁକା ଚ ପରୋ ଗୁରୁଶ୍ଚ ପାଦୁକା

ଗଣରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜିତ, ନାରଦ ଓ ନଳକୁବର; ଗୁରୁ, ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦୁକା, ପରମ ଗୁରୁ ଓ ପାଦୁକା।

ପୂର୍ଵସିଦ୍ଧାଃ ପରସିଦ୍ଧାଃ କେଶରେଷୁ ଚ ଶକ୍ତଯଃ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ପ୍ରୀତିଃ କୀର୍ତ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଶ୍ଚ କାନ୍ତିକା

ପୂର୍ବରୁ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଥିବା ଏବଂ ପରେ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଥିବା, କେଶର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିମାନେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ପ୍ରୀତି, କୀର୍ତି, ଶାନ୍ତି ଓ କାନ୍ତି।

ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିର୍ମ୍ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯା ମଧ୍ଯେ ଚାଵାହିତୋ ହରିଃ । ଧୃତିଃ ଶ୍ରୀରତିକାନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯା ମୂଲେନ ସ୍ଥାପିତୋଽଚ୍ଯୁତଃ

ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହରିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଧୃତି, ଶ୍ରୀ, ରତି, କାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୂଳରେ ଅଚ୍ୟୁତ ନିସ୍ଥାପିତ।

ଓଂ ଅଭିମୁଖୋ ଭଵେତ୍ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵ। ଵିନ୍ଯସ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ମୂଲତୋ ଯଜେତ୍

ଓଁ। ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହାଁ ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ଉଚିତ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ, ମୂଳରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା।

ଓଂ ଭୀଷଯ ଭୀଷଯ ହୃତ୍ ଶିରସ୍ତ୍ରାସଯ ଵୈ ପୁନଃ। ମର୍ଦ୍ଦଯ ମର୍ଦ୍ଦଯ ଶିଖା ଅଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଶସ୍ତ୍ରତୋସ୍ତ୍ରକଂ

ଓଁ। ଭୟ ଦେଉ, ଭୟ ଦେଉ! ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ପୁନି ଭୟ ଦେଉ; ଚୁଡା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଠାରେ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚାପି ଦେଉ।

ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଯ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଯ କଵଚାଯ ନମସ୍ତତଃ। ଓଂ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ଅସ୍ତ୍ରାଯ ନମୋ ମୂଲବୀଜେନ ଚାଙ୍ଗକମ୍

ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର! ଧ୍ୱଂସ କର, ଧ୍ୱଂସ କର! କବଚକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନମସ୍କାର, ମୂଳବୀଜ ଓ ଅଙ୍ଗମାନେକୁ ନମସ୍କାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵଦକ୍ଷାପ୍ଯସୌମ୍ଯେଷୁ ମୂର୍ତ୍ତ୍ଯାଵରଣମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧକଃ

ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଆବରଣ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ବାସୁଦେବ, ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ।

ଅଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଶ୍ରୀଧୃତିରତିକାନ୍ତଯୋ ମୂର୍ତ୍ତଯୋ ହରେଃ। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମମଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ପୂର୍ଵ୍ଵକାଦିକମ୍

ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଠାରେ, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, ରତି, କାନ୍ତି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ହରିଙ୍କ; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ, ଅଗ୍ନି ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ।

ଶାର୍ଙ୍ଗଞ୍ଚ ମୁଷଲଂ ଖଙ୍ଗଂ ଵନମାଲାଞ୍ଚ ତଦ୍ବହିଃ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥାନନ୍ତୋ ନୈର୍ଋତ୍ଯାଂ ଵରୁଣସ୍ତତଃ

ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ, ମୁଷଳ, ଖଡ଼, ଓ ବନମାଳା ବାହାରେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତଥା ଅନନ୍ତ, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଭାରୁଣ।

ବ୍ରହ୍ନେନ୍ଦ୍ରେଶାନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଅସ୍ତ୍ରାଵରଣକଂ ବହିଃ। ଐରାଵତସ୍ତତଶ୍ଛାଗୋ ମହିଷୋ ଵାନରୋ ଝଷଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଇଶାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଆବରଣ; ଏହା ପରେ ଏଇରାବତ, ଛାଗ, ମହିଷ, ବାନର ଓ ମାଛ।

ମୃଗଃ ଶଶୋଽଥ ଵୃଷଭଃ କୂର୍ମ୍ମୋ ହଂସସ୍ତତୋ ବହିଃ। ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭଃ କୁମୁଦାଦ୍ଯା ଦ୍ଵାରପାଲା ଦ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵଯମ୍

ମୃଗ, ଶଶ, ତାପରେ ବୃଷ, କୁର୍ମ, ହଂସ ଏବଂ ବାହାରେ; ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭ, କୁମୁଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦୁଇ ଯୁଗଳ ଦ୍ବାରପାଳ।

ପୂର୍ଵ୍ଵାଦ୍ଯୁତ୍ତରଦ୍ଵାରାନ୍ତଂ ହରିଂ ନତ୍ଵା ବଲିଂ ବହିଃ। ଵିଷ୍ଣୁପାର୍ଷଦେଭ୍ଯୋ ନମୋ ବଲିପୀଠେ ବଲିଂ ଦଦେତ୍

ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦ୍ବାରରେ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାହାରେ ବଳି ଦେବା; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେକୁ ନମସ୍କାର, ବଳିପୀଠରେ ବଳି ଦେବା।

ଵିଶ୍ଵାଯ ଵିଶ୍ଵକ୍ସେନାତ୍ମନେ ଈଶାନକେ ଯଜେତ୍। ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ରଞ୍ଚ ବନ୍ଧଯେତ୍

ବିଶ୍ୱ ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେନଙ୍କୁ ଇଶାନ କୋଣରେ ପୂଜା କରିବା; ଦେବତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା।

ସଂଵତ୍ସରକୃତାର୍ଚାଯାଃ ସମ୍ପୂର୍ଣଫଲଦାଯିନେ। ପଵିତ୍ରାରୋହଣାଯେଦଂ କୌତୁକଂ ଧାରଯ ଓଂ ନମଃ

ବର୍ଷ ଭରି ଅର୍ଚନା କରି ଯେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଧାରଣ କରିବାରେ ଏହି କୌତୁକ ପିନ୍ଧ; ଓଁ, ନମସ୍କାର।

ଉପଵାସାଦିନିଯମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦେଵସନ୍ନିଧୌ। ଉପଵାସାଦିନିଯତୋ ଦେଵଂ ସନ୍ତୋଷଯାମ୍ଯହମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଉପବାସ ଓ ଏହି ନିୟମରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।

କାମକ୍ରୋଧାଦଯଃ ସର୍ଵେ ମା ମେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ସର୍ଵଥା। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶ ଯାଵଦ୍ଵୈଶେଷିକଂ ଦିନମ୍

ସମସ୍ତ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଭାବନା ମୋ ପାଖରେ କେବେ ରହିନପାରନ୍ତୁ; ଆଜିଠାରୁ ଦେବେଶ, ବିଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଯଜମାନୋ ହ୍ଯଶକ୍ତଶ୍ଚେତ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନକ୍ତାଦିକଂ ଵ୍ରତୀ। ହୁତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଶ୍ରୀକରନ୍ନିତ୍ଯପୂଜନମ୍

ଯଦି ଯଜ୍ମାନ ଅସମର୍ଥ, ତେବେ ବ୍ରତୀ ରାତି ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ କରିବା; ହୋମ କରି, ବିଦାୟ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀକର ପୂଜା କରିବା।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵିଶେଦନେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଯାଗସ୍ଥାନଞ୍ଚ ଭୂଷଯେତ୍। ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ଶ୍ରୀଧରାଯାଵ୍ଯଯାତ୍ମନେ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳକୁ ସଜାଇବା ଉଚିତ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦେବତା, ଶ୍ରୀଧର, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର'।

ଋଗ୍ଯଜୁଃ ସାମରୂପାଯ ଶବ୍ଦଦେହାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ। ଵିଲିଖ୍ଯ ମଣ୍ଡଲଂ ସାଯଂ ଯାଗଦ୍ରଵ୍ଯାଦି ଚାହରେତ୍

ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ରୂପ ଓ ଶବ୍ଦ ଦେହ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମଣ୍ଡଳ ଆକି ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରକ୍ଷାଲିତକରାଙ୍ଘ୍ରିଃ ସନ୍ ଵିନ୍ଯସ୍ଯାର୍ଘ୍ଯକରୋ ନରଃ। ଅର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଶିରଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଚ ଦ୍ଵାରଦେଶାଦିକଂ ତଥା

ହାତ ଓ ପା ଧୁଇ ନରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ, ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସିଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।

ଆରଭେଦ୍ ଦ୍ଵାରଯାଗଞ୍ଚ ତୋରଣେଶାନ୍ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍। ଅଶ୍ଵତ୍ଥୋଦୁମ୍ବରଵଟପ୍ଲକ୍ଷାଃ ପୂର୍ଵାଦିଗା ନଗାଃ

ଦ୍ୱାର ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରି ତୋରଣ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ବଟ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଏହି ପବିତ୍ର ଗଛଗୁଡିକୁ ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଋଗିନ୍ଦ୍ରଶୋଭନଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଯଜୁର୍ଯମସୁଭଦ୍ରକମ୍। ସାମାପଶ୍ଚ ସୁଧନ୍ଵାଖ୍ଯଂ ସୋମାଥର୍ଵସୁହୋତ୍ରକମ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଶୋଭନ ନାମକ ଋକ୍, ଯମସୁଭଦ୍ରକ ନାମକ ଯଜୁସ୍, ସୁଧନ୍ୱନ ନାମକ ସାମ, ଏବଂ ସୋମସୁହୋତ୍ରକ ନାମକ ଅଥର୍ବନ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ତୋରଣାନ୍ତାଃ ପତାକାଶ୍ଚ କୁମୁଦାଦ୍ଯା ଘଟଦ୍ଵଯମ୍। ଦ୍ଵାରି ଦ୍ଵାରି ସ୍ଵନାମ୍ନାର୍ଚ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵେ ପୂର୍ଣଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରଃ

ତୋରଣ ଶେଷରେ ପତାକା ଓ କୁମୁଦ ଆଦି ଦ୍ୱି ଘଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ସେଠାରେ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀଳ ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଆନନ୍ଦନନ୍ଦନୌ ଦକ୍ଷୋ ଵୀରସେନଃ ସୁଷେଣକଃ। ସମ୍ଭଵପ୍ରଭଵୌ ସୌମ୍ଯେ ଦ୍ଵାରପାଂଶ୍ଚୈଵ ପୂଜଯେତ୍

ଆନନ୍ଦ, ନନ୍ଦନ, ଦକ୍ଷ, ବୀରସେନ, ସୁଷେଣକ, ସମ୍ଭବ ଏବଂ ପ୍ରଭବ — ଏହି ଶାନ୍ତ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅସ୍ତ୍ରଜପ୍ତପୁଷ୍ପକ୍ଷେପାଦ୍ଵିଘ୍ନାନୁତ୍ସାର୍ଯ ସଂଵିଶେତ୍। ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ଵିଧାଯାଥ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ କୃତମୁଦ୍ରକଃ

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଜପି ଫୁଲ ବିକିରି କରି ବାଧା ଦୂର କରିବା ଓ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଭୂତ ଶୁଦ୍ଧି କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।

ଫଟ୍କାରାନ୍ତାଂ ଶିଖାଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ସର୍ଷପାନ୍ ଦିକ୍ଷୁ ନିକ୍ଷିପେତ୍। ଵାସୁଦେଵେନ ଗୋମୂତ୍ରଂ ସଙ୍କର୍ଷଣେନ ଗୋମଯମ୍

'ଫଟ୍' ଶବ୍ଦରେ ଶିଖା ମନ୍ତ୍ର ଜପି ଦିଗଗୁଡିକୁ ସରସପ ଦାଣା ରଖିବା ଉଚିତ; ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଗଈ ମୁତ୍ର, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସହିତ ଗଈ ମୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ପଯସ୍ତଜ୍ଜାଦ୍ ଦଧି ନାରାଯଣାଦ୍ ଘୃତମ୍। ଏକଦ୍ଵିତ୍ର୍ଯାଦିଵାରାଣି ଘୃତାଦ୍ଵୈ ଭାଗତୋଧିକମ୍

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ସହିତ ଦୁଧ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସହିତ ଦହି ଓ ଘିଅ; ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଓ ଏପରି ଅନୁସାରେ ଘିଅର ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

ଘୃତପାତ୍ରେ ତଦେକତ୍ର ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯମୁଦାହୃତମ୍। ମଣ୍ଡପଷ୍ରୋକ୍ଷଣାଯୈକଞ୍ଚାପରମ୍ପ୍ରାଶନାଯ ଚ

ଘିଅ ପାତ୍ରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକସାଥି ରଖିଲେ 'ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ' କୁହାଯାଏ; ଏକ ଅଂଶ ମଣ୍ଡପ ଶିଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ପିଇବା ପାଇଁ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାନାଯ ଦଶକୁମ୍ଭେଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାନ୍ ଲୋକପାନ୍ ଯଜେତ୍। ପୂଜ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତାଂଶ୍ଚ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଚାଜ୍ଞଯା ହରେଃ

ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଦଶ ଘଡ଼ିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ରହିବା ଉଚିତ।