ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଧୁସ୍ତୂରଃ କିତଵୋ ଧୂର୍ତ୍ତୋ ରୁଚକୋ ମାତୁଲଙ୍ଗକେ । ସମୀରଣୋ ମରୁଵକଃ ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପଃ ଫଣିଜ୍ଭ୍କ୍ତକଃ ।। ୩୬୩.

ଧୁସ୍ତୂର, କିତବ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ରୁଚକ, ମାତୁଳଙ୍ଗକ, ସମୀରଣ, ମରୁବକ, ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପ ଏବଂ ଫଣିଜଭକ୍ତକ।

କୁଠେରକସ୍ତୁ ପର୍ଣାସେଽଥାସ୍ଫୋତୋ ଵସୁକାର୍କକେ । ଶିଵମଲ୍ଲୀ ପାଶୁପତୋ ଵୃନ୍ଦା ଵୃକ୍ଷାଦନୀ ତଥା ।। ୩୬୩.

କୁଠେରକ, ପର୍ଣ୍ଣାସ, ସ୍ଫୋଟ, ବସୁକାର୍କକ, ଶିବମଲ୍ଲୀ, ପାଶୁପତ, ବୃନ୍ଦା ଏବଂ ବୃକ୍ଷାଦନୀ।

ଜୀଵନ୍ତିକା ଵୃକ୍ଷରୁହା ଗୁଡୂଚୀ ତନ୍ତ୍ରିକାଽମୃତା । ସୋମଵଲ୍ଲୀ ମଧୁପର୍ଣୀ ମୂର୍ଵା ତୁ ମୋରଟୀ ତଥା ।। ୩୬୩.

ଜୀବନ୍ତିକା, ବୃକ୍ଷରୁହା, ଗୁଡୂଚୀ, ତନ୍ତ୍ରିକା, ଅମୃତା, ସୋମବଲ୍ଲୀ, ମଧୁପର୍ଣ୍ଣୀ, ମୂର୍ବା ଏବଂ ମୋରଟୀ।

ମଧୂଲିକା ମଧୁଶ୍ରେଣୀ ଗୋକର୍ଣୀ ପୀଲୁପର୍ଣ୍ଯପି । ପାଠାଽମ୍ବଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଧକର୍ଣୀ ପ୍ରାଚୀନା ଵନତିକ୍ତିକା ।। ୩୬୩.

ମଧୂଳିକା, ମଧୁଶ୍ରେଣୀ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣୀ, ପୀଲୁପର୍ଣ୍ଣୀ, ପାଠା, ଅମ୍ବଷ୍ଠା, ବିଦ୍ଧକର୍ଣ୍ଣୀ, ପ୍ରାଚୀନା ଏବଂ ବନତିକ୍ତିକା।

କଟୁଃ କଟୁମ୍ଭରା ଚାଥ ଚକ୍ରାଙ୍ଗୀ ଶକୁଲାଦନୀ । ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା ପ୍ରାଵୃଷାଯୀ କପିକଚ୍ଛୁଶ୍ଚ ମର୍କଟୀ ।। ୩୬୩.

କଟୁ, କଟୁମ୍ଭରା, ଚକ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଶକୁଳାଦନୀ, ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା, ପ୍ରାବୃଷାୟୀ, କପିକଚ୍ଛୁ ଏବଂ ମର୍କଟୀ।

ଅପାମାର୍ଗଃ ଶୈଖରିକଃ ପ୍ର୍ତ୍ଯକ୍ପର୍ଣୀ ମଯୂରକଃ । ଫଞ୍ଚିକା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭାର୍ଗୀ ଦ୍ରଵନ୍ତୀ ଶମ୍ଭରୀ ଵୃଷା ।। ୩୬୩.

ଅପାମାର୍ଗ, ଶୈଖରିକ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ପର୍ଣ୍ଣୀ, ମୟୂରକ, ଫଞ୍ଚିକା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭାର୍ଗୀ, ଦ୍ରବନ୍ତୀ, ଶମ୍ଭରୀ ଏବଂ ବୃଷା।

ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣୀ ଭଣ୍ଡୀରୀ ସମଙ୍ଗା କାଲମେଷିକା । ରୋଦନୀ କଚ୍ଛୁରାଽନନ୍ତା ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ଦୁରାଲଭା ।। ୩୬୩.

ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣ୍ଣୀ, ଭଣ୍ଡୀରୀ, ସମଙ୍ଗା, କାଳମେଷିକା, ରୋଦନୀ, କଚ୍ଛୁରା, ଅନନ୍ତା, ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭା।

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣୀ ପୃଥକ୍ପର୍ଣୀ କଲଶିର୍ଧାଵନିର୍ଗୁହା । ନିଦୀଗ୍ଧିକା ସ୍ପୃଶୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରୀ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଦୁସ୍ପର୍ଶ୍ଯା ସହ ।। ୩୬୩.

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଥକ୍ପର୍ଣ୍ଣୀ, କଳଶୀ, ଧାବନିର୍ଗୁହା, ନିଦୀଗ୍ଧିକା, ସ୍ପୃଶୀ, ବ୍ୟାଘ୍ରୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରା ଏବଂ ଦୁସ୍ପର୍ଶ୍ୟା।

ଅଵଲ୍ଗୁଜଃ ସୋମରାଜୀ ସୁଵଲ୍ଲିଃ ସୋମଵଲ୍ଲିକା । କାଲମେଷୀ କୃଷ୍ଣାଫ୍ଲା ଵାକୁଚୀ ପୂତିଫଲ୍ଯଽପି ।। ୩୬୩.

ଅବଲ୍ଗୁଜ, ସୋମରାଜୀ, ସୁବଲ୍ଲୀ, ସୋମବଲ୍ଲିକା, କାଳମେଷୀ, କୃଷ୍ଣାଫଳା, ବାକୁଚୀ ଏବଂ ପୂତିଫଳୀ।

କଣୋଷଣୋପକୁଲ୍ଯା ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରେଯସୀ ଗଜପିପ୍ପଲୀ । ଚଵ୍ଯନ୍ତୁ ଚଵିକା କାକଚିଞ୍ଚୀ ଗୁଞ୍ଚେ ତୁ କୃଷ୍ଣଲା ।। ୩୬୩.

କଣ, ଉଷଣ ଓ ଉପକୁଳ୍ୟା ପାଇଁ ଗଜପିପ୍ପଳୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଚବ୍ୟା, ଚବିକା, କାକଚିଞ୍ଚୀ ଓ ଗୁଞ୍ଚା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଲା ଉପଯୁକ୍ତ।

ଵିଶ୍ଵା ଵିଷା ପ୍ରତିଵିଷା ଵନଶ୍ରୃଙ୍ଗାଟଗୋକ୍ଷୁରୌ । ନାରାଯଣୀ ଶତମୂଲୀ କାଲେଯକହରିଦ୍ରଵଃ ।। ୩୬୩.

ବିଶ୍ୱା, ବିଷା, ପ୍ରତିବିଷା, ବନଶୃଙ୍ଗାଟ, ଗୋକ୍ଷୁର, ନାରାୟଣୀ, ଶତମୂଳୀ, କାଳେୟକ ଓ ହଳଦୀ।

ଦାର୍ଵୀ ପଚମ୍ପଚା ଦାରୁ ଶୁକ୍ଲା ହୈମଵତୀ ଵଚା । ଵଚୋଗ୍ରଗନ୍ଧା ଷଡ୍‌ଗ୍ରନ୍ଥା ଗୋଲୋମୀ ଶତପର୍ଵିଂକା ।। ୩୬୩.

ଦାର୍ଭୀ, ପଚମ୍ପଚା, ଦାରୁ, ଶୁକ୍ଳା, ହୈମବତୀ, ବଚା, ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଥିବା ବଚା, ଷଡ୍‌ଗ୍ରନ୍ଥା, ଗୋଲୋମୀ ଓ ଶତପର୍ବିଙ୍କା।

ଆସ୍ଫୋତା ଗିରିକର୍ଣୀ ସ୍ଯାତ୍ ସିଂହାସ୍ଯୋ ଵାସକୋ ଵୃଷଃ । ମିଶୀ ମଧୁରିକାଚ୍ଛତ୍ରା କୋକିଲାକ୍ଷେକ୍ଷୁରକ୍ଷୁରା ।। ୩୬୩.

ଆସ୍ଫୋଟା, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣୀ, ସିଂହାସ୍ୟ, ବାସକ, ବୃଷ, ମିଶୀ, ମଧୁରିକା, ଛତ୍ରା, କୋକିଳାକ୍ଷ, ଇକ୍ଷୁର ଓ କ୍ଷୁରା।

ଵିଡଙ୍ଗୋଽସ୍ତ୍ରୀ କୃମିଘ୍ନଃ ସ୍ଯାତ୍ ଵଜ୍ରଦ୍ରୁସ୍ରୁକ୍ସ୍ନୁହୀ ସୁଧା । ଗୃଦ୍ଵୀକା ଗୋସ୍ତନୀ ଦ୍ରାକ୍ଷା ଵଲା ଵାଟ୍ଯାଲକସ୍ତଥା ।। ୩୬୩.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଅଷ୍ଟ୍ରୀ, କ୍ରିମିଘ୍ନ, ବଜ୍ରଦ୍ରୁ, ସ୍ରୁକ୍ସ୍ନୁହୀ, ସୁଧା, ଗୃଦ୍ବୀକା, ଗୋସ୍ତନୀ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ବଳା ଓ ବାଟ୍ୟାଲକ।

କାଲା ମସୂରଵିଦଲା ତ୍ରିପୁଟା ତ୍ରିଵୃତ୍ । ମଧୁକଂ କ୍ଲୀତକଂ ଯଷ୍ଟିମଧୁକା ମଧୁଯଷ୍ଟିକା ।। ୩୬୩.

କାଳା, ମସୁର, ବିଦଳା, ତ୍ରିପୁଟା, ତ୍ରିବୃତ୍, ମଧୁକ, କ୍ଲୀତକ, ଯଷ୍ଟିମଧୁକ ଓ ମଧୁୟଷ୍ଟିକା।

ଵିଦାରୀ କ୍ଷୀରଶୁକ୍ଲେକ୍ଷୁଗନ୍ଧା କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୀ ଚ ଯା ସିତା । ଗୋପୀ ଶ୍ଯାମା ଶାରିଵା ସ୍ଯାଦନନ୍ତୋତ୍ପଲଶାରିଵା ।। ୩୬୩.

ବିଦାରୀ, କ୍ଷୀରଶୁକ୍ଳ, ଇକ୍ଷୁଗନ୍ଧା, କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୀ, ଯା, ସିତା, ଗୋପୀ, ଶ୍ୟାମା, ଶାରିବା, ଅନନ୍ତା ଓ ଉତ୍ପଳଶାରିବା।

ମୋଚା ରମ୍ଭା ଚ କଦଲୀ ଭଷ୍ଟାକୀ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷିଣୀ । ସ୍ଥିରା ଧ୍ରୁଵା ସାଲପର୍ଣୀ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ତୁ ଵୃଷଭୋ ଵୃଷଃ ।। ୩୬୩.

ମୋଚା, ରମ୍ଭା, କଦଳୀ, ଭଷ୍ଟାକୀ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷିଣୀ, ସ୍ଥିରା, ଧ୍ରୁବା, ସାଳପର୍ଣୀ, ଶୃଙ୍ଗୀ, ବୃଷଭ ଓ ବୃଷ।

ଗାଙ୍ଗେରୁକୀ ନାଗବଲା ମୁଷଲୀ ତାଲମୂଲିକା । ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନୀ ପଟୋଲିକା ଜାଲୀ ଅଜଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ଵିଷାଣିକା ।। ୩୬୩.

ଗାଙ୍ଗେରୁକୀ, ନାଗବଳା, ମୁଷଳୀ, ତାଳମୂଳିକା, ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନୀ, ପଟୋଲିକା, ଜାଳୀ, ଅଜଶୃଙ୍ଗୀ ଓ ବିଷାଣିକା।

ସ୍ଯାଲ୍ଲାଙ୍ଗଲିକ୍ଯଗ୍ନିଶିଖା ତାମ୍ବୂଲୀ ଗଗଵଲ୍ଲ୍ଯପି । ହରେଣୂ ରେଣୁକା କୌନ୍ତୀ ହ୍ରୀଵେରୋ ଦିଵ୍ଯନାଗରଂ ।। ୩୬୩.

ଲାଙ୍ଗଳିକୀ, ଅଗ୍ନିଶିଖା, ତାମ୍ବୂଳୀ, ଗଗନବଲ୍ଲୀ, ହରେଣୁ, ରେଣୁକା, କୌନ୍ତୀ, ହ୍ରୀବେରା ଓ ଦିବ୍ୟନାଗର।

କାଲାନୁସାର୍ଯ୍ଯଵୃଦ୍ଧାଶ୍ମପୁଷ୍ପଶୀତଶିଵାନି ତୁ । ଶିଵା ତାମଲକୀ ଚାଥ ହନୁର୍ହଟ୍ଟଵିଲାସିନୀ ।। ୩୬୩.

କାଳାନୁସାରୀ, ବୃଦ୍ଧାଶ୍ମ, ପୁଷ୍ପଶୀତ, ଶିବାନୀ, ଶିବା, ତାମଳକୀ ଓ ହନୁରହଟ୍ଟବିଲାସିନୀ।

ଗ୍ରନ୍ଥିପର୍ଣଂ ଶୁକଂ ଵର୍ହି ଵଲା ତୁ ତ୍ରିପୁଟା ତ୍ରୁଟିଃ । ଶିଵା ତାମଲକୀ ଚାଥ ହନୁର୍ହଟ୍ଟଵିଲାସିନୀ ।। ୩୬୩.

ଗ୍ରନ୍ଥିପର୍ଣ୍ଣ, ଶୁକ, ବର୍ହି, ବଳା, ତ୍ରିପୁଟା, ତ୍ରୁଟି, ଶିବା, ତାମଳକୀ ଓ ହନୁରହଟ୍ଟବିଲାସିନୀ।

କୁଟଂ ନଟଂ ଦଶପୁରଂ ଵାନେଯଂ ପରିପେଲଵମ୍ । ତପସ୍ଵିନୀ ଜଟାମାଂସୀ ପୃକ୍କା ଦେଵୀ ଲତା ଲକ୍ଷୂ ।। ୩୬୩.

କୁଟ, ନଟ, ଦଶପୁର, ବାନେୟ, ପରିପେଲବ, ତପସ୍ବିନୀ, ଜଟାମାଂସୀ, ପୃକ୍କା, ଦେବୀ, ଲତା ଓ ଲକ୍ଷୂ।

କର୍ଚୁରକୋ ଦ୍ରାଵିଡ଼କୋ ଗନ୍ଧମୂଲୀ ଶଠୀ ସ୍ମୃତା । ସ୍ଯାଦୃକ୍ଷଗନ୍ଧା ଛଗଲାନ୍ତ୍ରା ଵେଗୀ ଵୃଦ୍ଧଦାରକଃ ।। ୩୬୩.

କର୍ଚ୍ଚୁରକ, ଦ୍ରାବିରକ, ଗନ୍ଧମୂଳୀ, ଶଠୀ, ଋକ୍ଷଗନ୍ଧା, ଛଗଳାନ୍ତ୍ରା, ବେଗୀ ଓ ବୃଦ୍ଧଦାରକ।

ତୁଣ୍ଡିକେରୀ ରକ୍ତଫଲା ଵିମ୍ବିକା ପୀଲୁପର୍ଣ୍ଯଽପି । ଚାଙ୍ଗେରୀ ଚୁକ୍ରିକାମ୍ବଷ୍ଠା ସ୍ଵର୍ଣକ୍ଷୀରୀ ହିମାଵତୀ ।। ୩୬୩.

ତୁଣ୍ଡିକେରୀ, ରକ୍ତଫଳା, ବିମ୍ବିକା, ପୀଳୁପର୍ଣୀ, ଚାଙ୍ଗେରୀ, ଚୁକ୍ରିକା, ଅମ୍ବଷ୍ଠା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକ୍ଷୀରୀ ଓ ହିମାବତୀ।

ସହସ୍ରଵେଧୀ ଚୁକ୍ରୋଽମ୍ଲଵେତସଃ ଶତଵେଧ୍ଯପି । ଜୀଵନ୍ତୀ ଜୀଵନୀ ଜୀଵା ଭୂମିନିମ୍ବଃ କିରାତକଃ ।। ୩୬୩.

ସହସ୍ରବେଧୀ, ଚୁକ୍ର, ଅମ୍ଳବେତସ, ଶତବେଧୀ, ଜୀବନ୍ତୀ, ଜୀବନୀ, ଜୀବା, ଭୂମିନିମ୍ବ ଓ କିରାତକ।

କୂର୍ଚଶୀର୍ଷୋ ମଧୁକରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ କପିଵୃକସ୍ତଥା । ଦଦ୍ରୁଘ୍ନଃ ସ୍ଯାଦେଡ଼ଗଜୋ ଵର୍ଷାଭୂଃ ଶୋଥହାରିଣୀ ।। ୩୬୩.

କୂର୍ଚ୍ଚଶୀର୍ଷ, ମଧୁକର, ଚନ୍ଦ୍ର, କପିବୃକ, ଦଦ୍ରୁଘ୍ନ, ଅଦେରଗଜ, ବର୍ଷାଭୂ ଓ ଶୋଥହାରିଣୀ।

ଵାରାହୀ ଵଦରା ଗୃଷ୍ଟିଃ କାକମାଚୀ ତୁ ଵାଯସୀ । ଶତପୁଷ୍ପା ସିଚଚ୍ଛତ୍ରାଽତିଚ୍ଛତ୍ରା ମଧୁରା ମିସିଃ ।। ୩୬୩.

ବାରାହୀ, ବଦରା, ଗୃଷ୍ଟି, କାକମାଚୀ, ବାୟସୀ, ଶତପୁଷ୍ପା, ସିଚଚ୍ଛତ୍ରା, ଅତିଛତ୍ରା, ମଧୁରା ଓ ମିଶୀ।

ଅଵାକ୍ପୁଷ୍ପୀ କାରଵୀ ଚ ସରଣା ତୁ ପ୍ରସାରଣୀ । କଟମ୍ଭରୀ ଭଦ୍ରଵଲା କର୍ଵ୍ଵୂରଶ୍ଚ ଶଟୀ ହ୍ଯଥ ।। ୩୬୩.

ଅବାକ୍ପୁଷ୍ପୀ, କାରବୀ, ସରଣା, ପ୍ରସାରଣୀ, କଟମ୍ଭରୀ, ଭଦ୍ରବଳା, କର୍ବୂର ଓ ଶଟୀ — ଏହି ସବୁ ଉଦ୍ଭିଦର ନାମ।

ପଟୋଲଃ କୁଲକସ୍ତିକ୍ତଃ କାରଵେଲ୍ଲଃ କଟିଲ୍ଲକଃ । କୁଷ୍ମାଣ୍ଡକସ୍ତୁ କର୍କାରୁରିର୍ଵାରୁଃ କର୍କଟୀ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ।। ୩୬୩.

ପଟୋଳ, କୁଳକ, ତିକ୍ତ, କାରବେଲ୍ଲା, କଟିଲ୍ଲକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, କର୍କାରୁ, ବାରୁ ଓ କର୍କଟୀ — ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀଲିଙ୍ଗ।