ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵିରୁଦ୍‌ଘାତୈର୍ଧୂମ୍ରଵର୍ଣଂ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧେନ୍ଦୁଲାଞ୍ଛିତମ୍। ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରଂ ଶବ୍ଦମାତ୍ରୈଃ ସଂହରେଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗତଃ

ଦୁଇ ଉଦ୍ଘାତରେ, ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନିତ ମଣ୍ଡଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।

ଓଂ ହ୍ରୌଂ ହଃ ଫଟ୍ ହ୍ରୂଂ ଶବ୍ଦତନ୍ମାତ୍ରଂ ସଂହରାମି ନମଃ। ଏକୋଦ୍ଘାତେନ ଚାକାଶଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍। ନାସାପୁଟଶିଖାନ୍ତସ୍ଥମାକାଶାମୁପସଂହରେତ୍

ଓଁ ହ୍ରୌଁ ହଃ ଫଟ୍ ହ୍ରୂଁ, ଶବ୍ଦର ସୂକ୍ଷ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦୂର କରୁଛି, ନମସ୍କାର; ଏକ ଉଦ୍ଘାତରେ, ଆକାଶ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ, ନାକର ଶିଖାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଆକାଶକୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।

ଶୋଷଣାଦ୍ଯୈର୍ଦ୍ଦେଶୁଦ୍ଧିଂ କୁର୍ଯାଦେଵଂ କ୍ରମାତ୍ତଃ। ଶୁଷ୍କଂ କଲେଵରଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ପାଦାଦ୍ଯଞ୍ଚ ଶିଖାନ୍ତକମ୍

ଶୋଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ଏହି କ୍ରମରେ ସ୍ଥାନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ପାଦ ଠାରୁ ଶିଖା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଷ୍କ ଶରୀରକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଂ ବୀଜେନ ଵଂ ବୀଜେନ ଜ୍ଵାଲାମାଲାସମାଯୁତମ୍ । ଦେହଂ ରମିତ୍ଯନେନୈଵ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରାଦ୍ଵିନିର୍ଗତମ୍

‘ୟଂ’ ଓ ‘ଵଂ’ ବୀଜାକ୍ଷରରେ, ଶରୀର ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥାଏ; ଏହିପରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ବାହାର କରାଯାଏ।

ବିନ୍ଦୁନ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚାମୃତସ୍ଯ ତେନ ଭସ୍ମ କଲେଵରମ୍। ସମ୍ପ୍ଲାଵଯେଲ୍ଲମିତ୍ଯସ୍ମାତ୍ ଦେହଂ ସମ୍ପାଦ୍ଯ ଦିଵ୍ଯକମ୍

ବିନ୍ଦୁକୁ ଅମୃତ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମରେ ବିନ୍ଦୁ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ଦିବ୍ୟ କରାଯାଏ।

ନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା କରେ ଦେହେ ମାନସଂ ଯାଗମାଚରେତ୍। ଵିଷ୍ଣୁଂ ସାଙ୍ଗଂ ହୃଦି ପଦ୍ମେ ମାନସୈଃ କୁସୁମାଦିଭି

କର ଓ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରି, ମନସିକ ଯାଗ କରିବା ଉଚିତ; ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ, ମନସିକ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଦେଵେଶମ୍ପ୍ରାର୍ଚ୍ଚଯେଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦମ୍। ସ୍ଵାଗତଂ ଦେଵଦେଵେଶ ସନ୍ନିଧୌ ଭଵ କେଶଵ

ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ: ‘ସ୍ୱାଗତମ୍, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଶବ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅ।’

ଗୃହାଣ ମାନସୀଂ ପୂଜାଂ ଯଥାର୍ଥଂ ପରିଭାଵିତାମ୍। ଆଧାରଶକ୍ତିଃ କୂର୍ମାଥ ପୂଜ୍ଯୋନନ୍ତୋ ମହୀ ତତଃ

ଏହି ମନସିକ ପୂଜାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବନାରେ ଗ୍ରହଣ କର; ଆଧାରଶକ୍ତି କୂର୍ମ, ପରେ ଅନନ୍ତକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ମହୀକୁ।

ମଧ୍ଯେଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଚ ଧର୍ମାଦ୍ଯା ଅଧର୍ମାଦୀନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯଗମ୍ । ସତ୍ତ୍ଵାଦି ମଧ୍ଯେ ପଦ୍ମଞ୍ଚ ମାଯାଵିଦ୍ଯାଖ୍ଯତତ୍ତ୍ଵକେ

ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧର୍ମର ମୁଖ୍ୟ; ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମ ଓ ମାୟା, ଅବିଦ୍ୟା ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି।

କାଲତତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ସୂର୍ଯାଦିମଣ୍ଡଲଂ ପକ୍ଷିରାଜକଃ। ମଧ୍ଯେ ତତଶ୍ଚ ଵାଯଵ୍ଯାଦୀଶାନ୍ତା ଗୁରୁପଙ୍କ୍ତିକାଃ

କାଳତତ୍ତ୍ୱ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ଠାରୁ ଇଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗୁରୁମାନେ ପାଳିରେ ଅଛନ୍ତି।

ଗଣଃ ସରସ୍ଵତୀ ପୂଜ୍ଯା ନାରଦୋ ନଲକୂବରଃ। ଗୁରୁର୍ଗରୁପାଦୁକା ଚ ପରୋ ଗୁରୁଶ୍ଚ ପାଦୁକା

ଗଣରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜିତ, ନାରଦ ଓ ନଳକୁବର; ଗୁରୁ, ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦୁକା, ପରମ ଗୁରୁ ଓ ପାଦୁକା।

ପୂର୍ଵସିଦ୍ଧାଃ ପରସିଦ୍ଧାଃ କେଶରେଷୁ ଚ ଶକ୍ତଯଃ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ପ୍ରୀତିଃ କୀର୍ତ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଶ୍ଚ କାନ୍ତିକା

ପୂର୍ବରୁ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଥିବା ଏବଂ ପରେ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଥିବା, କେଶର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିମାନେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ପ୍ରୀତି, କୀର୍ତି, ଶାନ୍ତି ଓ କାନ୍ତି।

ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିର୍ମ୍ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯା ମଧ୍ଯେ ଚାଵାହିତୋ ହରିଃ । ଧୃତିଃ ଶ୍ରୀରତିକାନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯା ମୂଲେନ ସ୍ଥାପିତୋଽଚ୍ଯୁତଃ

ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହରିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଧୃତି, ଶ୍ରୀ, ରତି, କାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୂଳରେ ଅଚ୍ୟୁତ ନିସ୍ଥାପିତ।

ଓଂ ଅଭିମୁଖୋ ଭଵେତ୍ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵ। ଵିନ୍ଯସ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ମୂଲତୋ ଯଜେତ୍

ଓଁ। ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହାଁ ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ଉଚିତ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ, ମୂଳରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା।

ଓଂ ଭୀଷଯ ଭୀଷଯ ହୃତ୍ ଶିରସ୍ତ୍ରାସଯ ଵୈ ପୁନଃ। ମର୍ଦ୍ଦଯ ମର୍ଦ୍ଦଯ ଶିଖା ଅଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଶସ୍ତ୍ରତୋସ୍ତ୍ରକଂ

ଓଁ। ଭୟ ଦେଉ, ଭୟ ଦେଉ! ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ପୁନି ଭୟ ଦେଉ; ଚୁଡା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଠାରେ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚାପି ଦେଉ।

ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଯ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଯ କଵଚାଯ ନମସ୍ତତଃ। ଓଂ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ଅସ୍ତ୍ରାଯ ନମୋ ମୂଲବୀଜେନ ଚାଙ୍ଗକମ୍

ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର! ଧ୍ୱଂସ କର, ଧ୍ୱଂସ କର! କବଚକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନମସ୍କାର, ମୂଳବୀଜ ଓ ଅଙ୍ଗମାନେକୁ ନମସ୍କାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵଦକ୍ଷାପ୍ଯସୌମ୍ଯେଷୁ ମୂର୍ତ୍ତ୍ଯାଵରଣମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧକଃ

ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଆବରଣ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ବାସୁଦେବ, ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ।

ଅଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଶ୍ରୀଧୃତିରତିକାନ୍ତଯୋ ମୂର୍ତ୍ତଯୋ ହରେଃ। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମମଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ପୂର୍ଵ୍ଵକାଦିକମ୍

ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଠାରେ, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, ରତି, କାନ୍ତି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ହରିଙ୍କ; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ, ଅଗ୍ନି ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ।

ଶାର୍ଙ୍ଗଞ୍ଚ ମୁଷଲଂ ଖଙ୍ଗଂ ଵନମାଲାଞ୍ଚ ତଦ୍ବହିଃ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥାନନ୍ତୋ ନୈର୍ଋତ୍ଯାଂ ଵରୁଣସ୍ତତଃ

ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ, ମୁଷଳ, ଖଡ଼, ଓ ବନମାଳା ବାହାରେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତଥା ଅନନ୍ତ, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଭାରୁଣ।

ବ୍ରହ୍ନେନ୍ଦ୍ରେଶାନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଅସ୍ତ୍ରାଵରଣକଂ ବହିଃ। ଐରାଵତସ୍ତତଶ୍ଛାଗୋ ମହିଷୋ ଵାନରୋ ଝଷଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଇଶାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଆବରଣ; ଏହା ପରେ ଏଇରାବତ, ଛାଗ, ମହିଷ, ବାନର ଓ ମାଛ।

ମୃଗଃ ଶଶୋଽଥ ଵୃଷଭଃ କୂର୍ମ୍ମୋ ହଂସସ୍ତତୋ ବହିଃ। ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭଃ କୁମୁଦାଦ୍ଯା ଦ୍ଵାରପାଲା ଦ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵଯମ୍

ମୃଗ, ଶଶ, ତାପରେ ବୃଷ, କୁର୍ମ, ହଂସ ଏବଂ ବାହାରେ; ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭ, କୁମୁଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦୁଇ ଯୁଗଳ ଦ୍ବାରପାଳ।

ପୂର୍ଵ୍ଵାଦ୍ଯୁତ୍ତରଦ୍ଵାରାନ୍ତଂ ହରିଂ ନତ୍ଵା ବଲିଂ ବହିଃ। ଵିଷ୍ଣୁପାର୍ଷଦେଭ୍ଯୋ ନମୋ ବଲିପୀଠେ ବଲିଂ ଦଦେତ୍

ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦ୍ବାରରେ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାହାରେ ବଳି ଦେବା; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେକୁ ନମସ୍କାର, ବଳିପୀଠରେ ବଳି ଦେବା।

ଵିଶ୍ଵାଯ ଵିଶ୍ଵକ୍ସେନାତ୍ମନେ ଈଶାନକେ ଯଜେତ୍। ଦେଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ରଞ୍ଚ ବନ୍ଧଯେତ୍

ବିଶ୍ୱ ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେନଙ୍କୁ ଇଶାନ କୋଣରେ ପୂଜା କରିବା; ଦେବତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା।

ସଂଵତ୍ସରକୃତାର୍ଚାଯାଃ ସମ୍ପୂର୍ଣଫଲଦାଯିନେ। ପଵିତ୍ରାରୋହଣାଯେଦଂ କୌତୁକଂ ଧାରଯ ଓଂ ନମଃ

ବର୍ଷ ଭରି ଅର୍ଚନା କରି ଯେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଧାରଣ କରିବାରେ ଏହି କୌତୁକ ପିନ୍ଧ; ଓଁ, ନମସ୍କାର।

ଉପଵାସାଦିନିଯମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ଦେଵସନ୍ନିଧୌ। ଉପଵାସାଦିନିଯତୋ ଦେଵଂ ସନ୍ତୋଷଯାମ୍ଯହମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଉପବାସ ଓ ଏହି ନିୟମରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।

କାମକ୍ରୋଧାଦଯଃ ସର୍ଵେ ମା ମେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ସର୍ଵଥା। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶ ଯାଵଦ୍ଵୈଶେଷିକଂ ଦିନମ୍

ସମସ୍ତ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଭାବନା ମୋ ପାଖରେ କେବେ ରହିନପାରନ୍ତୁ; ଆଜିଠାରୁ ଦେବେଶ, ବିଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଯଜମାନୋ ହ୍ଯଶକ୍ତଶ୍ଚେତ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନକ୍ତାଦିକଂ ଵ୍ରତୀ। ହୁତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଶ୍ରୀକରନ୍ନିତ୍ଯପୂଜନମ୍

ଯଦି ଯଜ୍ମାନ ଅସମର୍ଥ, ତେବେ ବ୍ରତୀ ରାତି ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ କରିବା; ହୋମ କରି, ବିଦାୟ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀକର ପୂଜା କରିବା।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵିଶେଦନେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଯାଗସ୍ଥାନଞ୍ଚ ଭୂଷଯେତ୍। ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ଶ୍ରୀଧରାଯାଵ୍ଯଯାତ୍ମନେ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳକୁ ସଜାଇବା ଉଚିତ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦେବତା, ଶ୍ରୀଧର, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର'।

ଋଗ୍ଯଜୁଃ ସାମରୂପାଯ ଶବ୍ଦଦେହାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ। ଵିଲିଖ୍ଯ ମଣ୍ଡଲଂ ସାଯଂ ଯାଗଦ୍ରଵ୍ଯାଦି ଚାହରେତ୍

ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ରୂପ ଓ ଶବ୍ଦ ଦେହ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମଣ୍ଡଳ ଆକି ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ।