ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅରିମେଦୋ ଵିଟ୍‌ଖଦିରେ କଦରଃ ଖଦିରେ ସିତେ । ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଲୋ ଵର୍ଦ୍ଧମାନସ୍ଚଞ୍ଚୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵହସ୍ତକଃ ।। ୩୬୩.

ଅରିମେଦ, ବିଟ୍ଖଦିର, କଦର, ସିଧା ଖଦିର, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଳ, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଚଞ୍ଚୁ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବହସ୍ତକ ଗଛ ଅଛି।

ପିଣ୍ଡୀତକୋ ମରୁଵକଃ ପୀତଦାରୁ ଚ ଦାରୁ ଚ । ଦେଵାଦାରୁଃ ପୂତିକାଷ୍ଠଂ ଶ୍ଯାମା ତୁ ମହୀଲାହ୍ଵଯା ।। ୩୬୩.

ପିଣ୍ଡୀତକ, ମରୁବକ, ପୀତଦାରୁ, ଦାରୁ, ଦେବଦାରୁ, ପୂତିକାଠ, ଏବଂ ମହୀଲା ନାମରେ ପରିଚିତ ଶ୍ୟାମା।

ଲତା ଗୋଵନ୍ଦନୀ ଗୁନ୍ଦା ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁଃ ଫଲିନୀ ଫଲୀ । ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣପତ୍ରୋର୍ଣନଟକଟ୍ଵଙ୍ଗଟୁଣ୍ଟୁକାଃ ।। ୩୬୩.

ଲତା, ଗୋବନ୍ଦନୀ, ଗୁଣ୍ଡା, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ଫଳିନୀ, ଫଳୀ, ମଣ୍ଡୂକପତ୍ର, ଉର୍ଣ୍ଣନଟ, କଟ୍ବଙ୍ଗ ଏବଂ ଟୁଣ୍ଟୁକା।

ଶ୍ଯୋନାକଶୁକନାସର୍କ୍ଷଦୀର୍ଘଵୃନ୍ତକୁଟନ୍ନଟାଃ । ପୀତଦ୍ରୁଃ ସରଲଶ୍ଚାଥ ନିଚୁଲୋଽମ୍ବୁଜ ଇଜ୍ଜଲଃ ।। ୩୬୩.

ଶ୍ୟୋନାକ, ଶୁକନାସ, ଋକ୍ଷ, ଦୀର୍ଘବୃନ୍ତ, କୁଟନ୍ନଟା, ପୀତଦ୍ରୁ, ସରଳ, ନିଚୁଳ, ଅମ୍ବୁଜ ଏବଂ ଇଜ୍ଜଳ।

କାକୋଡୁମ୍ବରିକା ଫଲ୍ଗୁରରିଷ୍ଟଃ ପିଚୁମର୍ଦକଃ । ସର୍ଵ୍ଵତୋଭଦ୍ରକୋ ନିମ୍ବେ ଶିରୀଷସ୍ତୁ କପୀତନଃ ।। ୩୬୩.

କାକୋଡୁମ୍ବରିକା, ଫଳ୍ଗୁ, ଅରିଷ୍ଟ, ପିଚୁମର୍ଦ୍ଦ, ସର୍ବତୋଭଦ୍ରକ, ନିମ୍ବ, ଶିରୀଷ ଏବଂ କପୀତନ।

ଵକୁଲୋ ଵଞ୍ଜୁଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପିଚ୍ଛିଲାଽଗୁରୁଶିଂଶପାଃ । ଜଯା ଜଯନ୍ତୀ ତର୍କାରୀ କଣିକା ଗଣିକାରିକା ।। ୩୬୩.

ବକୁଳ, ବଞ୍ଜୁଳ, ପିଚ୍ଛିଳା, ଅଗୁରୁ, ଶିଂଶପା, ଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ, ତରକାରୀ, କଣିକା ଏବଂ ଗଣିକାରିକା।

ଶ୍ରୀପର୍ଣମଗ୍ନିମନ୍ଧଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵତ୍ସକୋ ଗିରିମଲ୍ଲିକା । କାଲସ୍କନ୍ଧସ୍ତମାଲଃ ସ୍ଯାତ୍ ତଣ୍ଡୁଲୀଯୋଽଲ୍ପମାରିଷଃ ।। ୩୬୩.

ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନିମନ୍ଧ, ବତ୍ସକ, ଗିରିମଲ୍ଲିକା, କାଳସ୍କନ୍ଧ, ତମାଳ, ତଣ୍ଡୁଳିୟ ଏବଂ ଅଲ୍ପମାରିଷ।

ସିନ୍ଧୁଵାରସ୍ତୁ ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ସୈଵାସ୍ଫୋତା ଵନୋଦ୍ଭଵା । ଗଣିକା ଯୂଥିକାଽମ୍ବଷ୍ଠା ସପ୍ତଲା ନଵମାଲିକା ।। ୩୬୩.

ସିନ୍ଧୁବାର, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ସୈବା, ସ୍ଫୋଟା, ବନଉତ୍ପନ୍ନ, ଗଣିକା, ଯୂଥିକା, ଅମ୍ବଷ୍ଠା, ସପ୍ତଲା ଏବଂ ନବମାଲିକା।

ଅତିମୁକ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡ୍ରକଃ ସ୍ଯାତ୍କୁମାରୀ ତରଣିଃ ସହା । ତତ୍ର ଶୋଣେ କୁରୁଵକସ୍ତତ୍ର ପୀତେ କୁରୁଷ୍ଟକଃ ।। ୩୬୩.

ଅତିମୁକ୍ତ, ପୁଣ୍ଡ୍ରକ, କୁମାରୀ, ତରଣି ଏବଂ ସହା; ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ କୁରୁବକ; ହଳଦିଆରେ କୁରୁଷ୍ଟକ।

ନୀଲା ଝିଣ୍ଟୀ ଦ୍ଵଯୋର୍ଵାଣା ଭ୍କ୍ତିଣ୍ଟୀ ସୈରୀଯକସ୍ତଥା । ତସ୍ମିନ୍ ରକ୍ତେ କୁରୁଵକଃ ପୀତେ ସହଚରୀ ଦ୍ଵଯୋଃ ।। ୩୬୩.

ନୀଳା, ଝିଣ୍ଟି, ଦ୍ୱୟୋର୍ବାଣା, ଭକ୍ତିଣ୍ଟି, ସୈରୀୟକ; ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ କୁରୁବକ; ହଳଦିଆରେ ଦୁଇଟିର ସହଚରୀ।

ଧୁସ୍ତୂରଃ କିତଵୋ ଧୂର୍ତ୍ତୋ ରୁଚକୋ ମାତୁଲଙ୍ଗକେ । ସମୀରଣୋ ମରୁଵକଃ ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପଃ ଫଣିଜ୍ଭ୍କ୍ତକଃ ।। ୩୬୩.

ଧୁସ୍ତୂର, କିତବ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ରୁଚକ, ମାତୁଳଙ୍ଗକ, ସମୀରଣ, ମରୁବକ, ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପ ଏବଂ ଫଣିଜଭକ୍ତକ।

କୁଠେରକସ୍ତୁ ପର୍ଣାସେଽଥାସ୍ଫୋତୋ ଵସୁକାର୍କକେ । ଶିଵମଲ୍ଲୀ ପାଶୁପତୋ ଵୃନ୍ଦା ଵୃକ୍ଷାଦନୀ ତଥା ।। ୩୬୩.

କୁଠେରକ, ପର୍ଣ୍ଣାସ, ସ୍ଫୋଟ, ବସୁକାର୍କକ, ଶିବମଲ୍ଲୀ, ପାଶୁପତ, ବୃନ୍ଦା ଏବଂ ବୃକ୍ଷାଦନୀ।

ଜୀଵନ୍ତିକା ଵୃକ୍ଷରୁହା ଗୁଡୂଚୀ ତନ୍ତ୍ରିକାଽମୃତା । ସୋମଵଲ୍ଲୀ ମଧୁପର୍ଣୀ ମୂର୍ଵା ତୁ ମୋରଟୀ ତଥା ।। ୩୬୩.

ଜୀବନ୍ତିକା, ବୃକ୍ଷରୁହା, ଗୁଡୂଚୀ, ତନ୍ତ୍ରିକା, ଅମୃତା, ସୋମବଲ୍ଲୀ, ମଧୁପର୍ଣ୍ଣୀ, ମୂର୍ବା ଏବଂ ମୋରଟୀ।

ମଧୂଲିକା ମଧୁଶ୍ରେଣୀ ଗୋକର୍ଣୀ ପୀଲୁପର୍ଣ୍ଯପି । ପାଠାଽମ୍ବଷ୍ଠା ଵିଦ୍ଧକର୍ଣୀ ପ୍ରାଚୀନା ଵନତିକ୍ତିକା ।। ୩୬୩.

ମଧୂଳିକା, ମଧୁଶ୍ରେଣୀ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣୀ, ପୀଲୁପର୍ଣ୍ଣୀ, ପାଠା, ଅମ୍ବଷ୍ଠା, ବିଦ୍ଧକର୍ଣ୍ଣୀ, ପ୍ରାଚୀନା ଏବଂ ବନତିକ୍ତିକା।

କଟୁଃ କଟୁମ୍ଭରା ଚାଥ ଚକ୍ରାଙ୍ଗୀ ଶକୁଲାଦନୀ । ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା ପ୍ରାଵୃଷାଯୀ କପିକଚ୍ଛୁଶ୍ଚ ମର୍କଟୀ ।। ୩୬୩.

କଟୁ, କଟୁମ୍ଭରା, ଚକ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଶକୁଳାଦନୀ, ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା, ପ୍ରାବୃଷାୟୀ, କପିକଚ୍ଛୁ ଏବଂ ମର୍କଟୀ।

ଅପାମାର୍ଗଃ ଶୈଖରିକଃ ପ୍ର୍ତ୍ଯକ୍ପର୍ଣୀ ମଯୂରକଃ । ଫଞ୍ଚିକା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭାର୍ଗୀ ଦ୍ରଵନ୍ତୀ ଶମ୍ଭରୀ ଵୃଷା ।। ୩୬୩.

ଅପାମାର୍ଗ, ଶୈଖରିକ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ପର୍ଣ୍ଣୀ, ମୟୂରକ, ଫଞ୍ଚିକା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭାର୍ଗୀ, ଦ୍ରବନ୍ତୀ, ଶମ୍ଭରୀ ଏବଂ ବୃଷା।

ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣୀ ଭଣ୍ଡୀରୀ ସମଙ୍ଗା କାଲମେଷିକା । ରୋଦନୀ କଚ୍ଛୁରାଽନନ୍ତା ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ଦୁରାଲଭା ।। ୩୬୩.

ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣ୍ଣୀ, ଭଣ୍ଡୀରୀ, ସମଙ୍ଗା, କାଳମେଷିକା, ରୋଦନୀ, କଚ୍ଛୁରା, ଅନନ୍ତା, ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭା।

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣୀ ପୃଥକ୍ପର୍ଣୀ କଲଶିର୍ଧାଵନିର୍ଗୁହା । ନିଦୀଗ୍ଧିକା ସ୍ପୃଶୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରୀ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଦୁସ୍ପର୍ଶ୍ଯା ସହ ।। ୩୬୩.

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଥକ୍ପର୍ଣ୍ଣୀ, କଳଶୀ, ଧାବନିର୍ଗୁହା, ନିଦୀଗ୍ଧିକା, ସ୍ପୃଶୀ, ବ୍ୟାଘ୍ରୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରା ଏବଂ ଦୁସ୍ପର୍ଶ୍ୟା।

ଅଵଲ୍ଗୁଜଃ ସୋମରାଜୀ ସୁଵଲ୍ଲିଃ ସୋମଵଲ୍ଲିକା । କାଲମେଷୀ କୃଷ୍ଣାଫ୍ଲା ଵାକୁଚୀ ପୂତିଫଲ୍ଯଽପି ।। ୩୬୩.

ଅବଲ୍ଗୁଜ, ସୋମରାଜୀ, ସୁବଲ୍ଲୀ, ସୋମବଲ୍ଲିକା, କାଳମେଷୀ, କୃଷ୍ଣାଫଳା, ବାକୁଚୀ ଏବଂ ପୂତିଫଳୀ।

କଣୋଷଣୋପକୁଲ୍ଯା ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରେଯସୀ ଗଜପିପ୍ପଲୀ । ଚଵ୍ଯନ୍ତୁ ଚଵିକା କାକଚିଞ୍ଚୀ ଗୁଞ୍ଚେ ତୁ କୃଷ୍ଣଲା ।। ୩୬୩.

କଣ, ଉଷଣ ଓ ଉପକୁଳ୍ୟା ପାଇଁ ଗଜପିପ୍ପଳୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଚବ୍ୟା, ଚବିକା, କାକଚିଞ୍ଚୀ ଓ ଗୁଞ୍ଚା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଲା ଉପଯୁକ୍ତ।

ଵିଶ୍ଵା ଵିଷା ପ୍ରତିଵିଷା ଵନଶ୍ରୃଙ୍ଗାଟଗୋକ୍ଷୁରୌ । ନାରାଯଣୀ ଶତମୂଲୀ କାଲେଯକହରିଦ୍ରଵଃ ।। ୩୬୩.

ବିଶ୍ୱା, ବିଷା, ପ୍ରତିବିଷା, ବନଶୃଙ୍ଗାଟ, ଗୋକ୍ଷୁର, ନାରାୟଣୀ, ଶତମୂଳୀ, କାଳେୟକ ଓ ହଳଦୀ।

ଦାର୍ଵୀ ପଚମ୍ପଚା ଦାରୁ ଶୁକ୍ଲା ହୈମଵତୀ ଵଚା । ଵଚୋଗ୍ରଗନ୍ଧା ଷଡ୍‌ଗ୍ରନ୍ଥା ଗୋଲୋମୀ ଶତପର୍ଵିଂକା ।। ୩୬୩.

ଦାର୍ଭୀ, ପଚମ୍ପଚା, ଦାରୁ, ଶୁକ୍ଳା, ହୈମବତୀ, ବଚା, ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଥିବା ବଚା, ଷଡ୍‌ଗ୍ରନ୍ଥା, ଗୋଲୋମୀ ଓ ଶତପର୍ବିଙ୍କା।

ଆସ୍ଫୋତା ଗିରିକର୍ଣୀ ସ୍ଯାତ୍ ସିଂହାସ୍ଯୋ ଵାସକୋ ଵୃଷଃ । ମିଶୀ ମଧୁରିକାଚ୍ଛତ୍ରା କୋକିଲାକ୍ଷେକ୍ଷୁରକ୍ଷୁରା ।। ୩୬୩.

ଆସ୍ଫୋଟା, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣୀ, ସିଂହାସ୍ୟ, ବାସକ, ବୃଷ, ମିଶୀ, ମଧୁରିକା, ଛତ୍ରା, କୋକିଳାକ୍ଷ, ଇକ୍ଷୁର ଓ କ୍ଷୁରା।

ଵିଡଙ୍ଗୋଽସ୍ତ୍ରୀ କୃମିଘ୍ନଃ ସ୍ଯାତ୍ ଵଜ୍ରଦ୍ରୁସ୍ରୁକ୍ସ୍ନୁହୀ ସୁଧା । ଗୃଦ୍ଵୀକା ଗୋସ୍ତନୀ ଦ୍ରାକ୍ଷା ଵଲା ଵାଟ୍ଯାଲକସ୍ତଥା ।। ୩୬୩.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଅଷ୍ଟ୍ରୀ, କ୍ରିମିଘ୍ନ, ବଜ୍ରଦ୍ରୁ, ସ୍ରୁକ୍ସ୍ନୁହୀ, ସୁଧା, ଗୃଦ୍ବୀକା, ଗୋସ୍ତନୀ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ବଳା ଓ ବାଟ୍ୟାଲକ।

କାଲା ମସୂରଵିଦଲା ତ୍ରିପୁଟା ତ୍ରିଵୃତ୍ । ମଧୁକଂ କ୍ଲୀତକଂ ଯଷ୍ଟିମଧୁକା ମଧୁଯଷ୍ଟିକା ।। ୩୬୩.

କାଳା, ମସୁର, ବିଦଳା, ତ୍ରିପୁଟା, ତ୍ରିବୃତ୍, ମଧୁକ, କ୍ଲୀତକ, ଯଷ୍ଟିମଧୁକ ଓ ମଧୁୟଷ୍ଟିକା।

ଵିଦାରୀ କ୍ଷୀରଶୁକ୍ଲେକ୍ଷୁଗନ୍ଧା କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୀ ଚ ଯା ସିତା । ଗୋପୀ ଶ୍ଯାମା ଶାରିଵା ସ୍ଯାଦନନ୍ତୋତ୍ପଲଶାରିଵା ।। ୩୬୩.

ବିଦାରୀ, କ୍ଷୀରଶୁକ୍ଳ, ଇକ୍ଷୁଗନ୍ଧା, କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୀ, ଯା, ସିତା, ଗୋପୀ, ଶ୍ୟାମା, ଶାରିବା, ଅନନ୍ତା ଓ ଉତ୍ପଳଶାରିବା।

ମୋଚା ରମ୍ଭା ଚ କଦଲୀ ଭଷ୍ଟାକୀ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷିଣୀ । ସ୍ଥିରା ଧ୍ରୁଵା ସାଲପର୍ଣୀ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ତୁ ଵୃଷଭୋ ଵୃଷଃ ।। ୩୬୩.

ମୋଚା, ରମ୍ଭା, କଦଳୀ, ଭଷ୍ଟାକୀ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷିଣୀ, ସ୍ଥିରା, ଧ୍ରୁବା, ସାଳପର୍ଣୀ, ଶୃଙ୍ଗୀ, ବୃଷଭ ଓ ବୃଷ।

ଗାଙ୍ଗେରୁକୀ ନାଗବଲା ମୁଷଲୀ ତାଲମୂଲିକା । ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନୀ ପଟୋଲିକା ଜାଲୀ ଅଜଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ଵିଷାଣିକା ।। ୩୬୩.

ଗାଙ୍ଗେରୁକୀ, ନାଗବଳା, ମୁଷଳୀ, ତାଳମୂଳିକା, ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନୀ, ପଟୋଲିକା, ଜାଳୀ, ଅଜଶୃଙ୍ଗୀ ଓ ବିଷାଣିକା।

ସ୍ଯାଲ୍ଲାଙ୍ଗଲିକ୍ଯଗ୍ନିଶିଖା ତାମ୍ବୂଲୀ ଗଗଵଲ୍ଲ୍ଯପି । ହରେଣୂ ରେଣୁକା କୌନ୍ତୀ ହ୍ରୀଵେରୋ ଦିଵ୍ଯନାଗରଂ ।। ୩୬୩.

ଲାଙ୍ଗଳିକୀ, ଅଗ୍ନିଶିଖା, ତାମ୍ବୂଳୀ, ଗଗନବଲ୍ଲୀ, ହରେଣୁ, ରେଣୁକା, କୌନ୍ତୀ, ହ୍ରୀବେରା ଓ ଦିବ୍ୟନାଗର।