ସମନ୍ଵିତଲଯସ୍ତ୍ଵେକତାଲୋ ଵୀଣା ତୁ ଵଲ୍ଲକୀ । ଵିପଞ୍ଚୀ ସା ତୁ ତନ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସପ୍ତଭିଃ ପରିଵାଦିନୀ ।। ୩୬୦.
ଲୟ ଏକାତାଳ ଭାବେ ଯୋଗ ହେଲେ, ଏହାକୁ ଏକତାଳ କୁହାଯାଏ। ବୀଣାକୁ ବଲ୍ଲକୀ ବି କୁହାଯାଏ। ସାତ ତନ୍ତୁ ଥିବା ବାଦ୍ୟକୁ ବିପଞ୍ଚୀ ବା ପରିବାଦିନୀ କୁହାଯାଏ।
ତତଂ ଵୀଣାଦିକଂ ଵାଦ୍ଯମାନଦ୍ଧଂ ମୁରଜାଦିକଂ । ଵଂଶ୍ଯାଦିକନ୍ତୁ ଶୁଷିରଂ କାଂସ୍ଯତାଲାଦିକଂ ଘନଂ ।। ୩୬୦.
ବୀଣା ପ୍ରଭୃତି ତନ୍ତୁ ବାଦ୍ୟକୁ ତତ କୁହାଯାଏ। ମୃଦଙ୍ଗ ପ୍ରଭୃତି ଚମଡ଼ି ବାଦ୍ୟକୁ ଅନଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ। ବାଂଶୀ ପ୍ରଭୃତି ବାୟୁ ବାଦ୍ୟକୁ ଶୁଷିର କୁହାଯାଏ। କଂସ୍ୟ ତାଳ ପ୍ରଭୃତି ଧାତୁ ବାଦ୍ୟକୁ ଘନ କୁହାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଵ୍ଵିଧମିଦଂ ଵାଦ୍ଯଂ ଵାଦିତ୍ରାତାଦ୍ଯନାମକଂ । ମୃଦଙ୍ଗା ମୁରଜା ଭେଦାସ୍ତ୍ଵଙ୍କ୍ଯାଲିଙ୍ଗ୍ଯୋଽର୍ଦ୍ଧକାସ୍ତ୍ରଯଃ ।। ୩୬୦.
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟକୁ ବାଦ୍ୟ ବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ। ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ମୁରଜ ଏହାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର। ହାତ, ବାହୁ ବା ଅର୍ଧ ହାତରେ ରଖି ବଜାଯାଉଥିବା ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି।
ସ୍ଯାଦ୍ଯଶଃପଟହୋ ଢକ୍କା ଭେର୍ଯ୍ଯାମାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ଆନକଃ ଭେଦା ଝର୍ଝରୀଡିଣ୍ଡିମାଦଯଃ ।। ୩୬୦.
ଯଶପଟହ, ଢକ୍କା, ଭେରୀ, ଆମାନକ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଢୋଳ ଅଛି। ଆନକ ଏକ ପ୍ରକାର, ଝରଝରୀ, ଡିଣ୍ଡିମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ମର୍ଦ୍ଦଲଃ ପଣଵସ୍ତୁଲ୍ଯୌ କ୍ରିଯାମାନନ୍ତୁ ତାଲକଃ । ଲଯଃ ସାମ୍ଯଂ ତାଣ୍ଡଵନ୍ତୁ ନାଟ୍ଯଂ ଲାସ୍ଯଞ୍ଚ ନର୍ତ୍ତନଂ ।। ୩୬୦.
ମର୍ଦ୍ଦଳ ଓ ପଣବ ଏକ ପ୍ରକାର। ହାତରେ ରଖି ବଜାଯାଉଥିବା ବାଦ୍ୟକୁ ତାଳକ କୁହାଯାଏ। ଲୟ ହେଉଛି ତାଳ, ସାମ୍ୟ ହେଉଛି ସମତୁଳ୍ୟ, ତାଣ୍ଡବ ହେଉଛି ଉତ୍ସାହିତ ନୃତ୍ୟ, ନାଟ୍ୟ, ଲାସ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ଏହି ସବୁ ନୃତ୍ୟର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର।
ତୌର୍ଯ୍ଯତ୍ରିକଂ ନୃତ୍ଯଗୀତଵାଦ୍ଯଂ ନାଟ୍ଯମିଦଂ ତ୍ରଯମ୍ । ରାଜା ଭଟ୍ଟାରକୋ ଦେଵଃ ସାଭିଷେକା ଚ ଦେଵ୍ଯପି ।। ୩୬୦.
ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଏହି ତିନିଟି ମିଶି ଯାହାକୁ ତୌର୍ୟତ୍ରିକ କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ ନାଟ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ରାଜା, ଭଟ୍ଟାରକ, ଦେବତା ଓ ଅଭିଷେକ ସହିତ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଶ୍ରୃଙ୍ଗରଵୀରକରୁଣାଦ୍ଭୁତହାସ୍ଯଭଯାନକାଃ । ଵୀଭତ୍ସରୌଦ୍ରେ ଚ ରସାଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାରଃ ଶୁଚିରୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ।। ୩୬୦.
ଶୃଙ୍ଗାର, ବୀର, କରୁଣା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହାସ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର, ବିଭତ୍ସ ଓ ରୌଦ୍ର—ଏହି ଆଠଟି ରସ ଅଛି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୃଙ୍ଗାର ରସ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଉତ୍ସାହଵର୍ଦ୍ଧନୋ ଵୀରଃ କାରୁଣ୍ଯଂ କରୁଣା ଘୃଣା । କୃପା ଦଯା ଚାନୁକମ୍ପାଽପ୍ଯନୁକ୍ରୋଶୋଽପ୍ଯଥୋ ହସଃ ।। ୩୬୦.
ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ାଇଥିବା ଭାବକୁ ବୀର ରସ କୁହାଯାଏ। କରୁଣା ରସ ମାନେ ଦୟା, କୃପା, ଅନୁକମ୍ପା, ଦୟାଳୁତା, ଓ ହସିବା ଭଳି ଭାବ।
ହାସୋ ହାସ୍ଯଞ୍ଚ ବୀଭତ୍ସଂ ଵିକୃତଂ ତ୍ରିଷ୍ଵିଦଂ ଦ୍ଵଯଂ । ଵିସ୍ମଯୋଽଦ୍ଭୁତମାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯଂ ଚିତ୍ରମପ୍ଯଥ ଭୈରଵଂ ।। ୩୬୦.
ହାସ୍ୟ ଓ ହସିବା ଏକେ ଭଳି। ବିଭତ୍ସ ରସ ମାନେ ଅପରୂପ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଅନୋଖା ଓ ଭୟଙ୍କର ଭାବ।
ଦାରୁଣଂ ଭୀଷଣଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଘୋରଂ ଭୀମଂ ଭଯାନକଂ । ଭଯଙ୍କରଂ ପ୍ରତିଭଯଂ ରୌଦ୍ରସ୍ତୁଗ୍ରମମୀ ତ୍ରିଷୁ ।। ୩୬୦.
ନିର୍ଦୟ, ଭୟଙ୍କର, ଭୟାନକ, ଭୟଭୀତ, ଭୟଦାୟକ, ଭୟପ୍ରଦ, ଭୟ ଦେଇଥିବା ଓ ରୌଦ୍ର—ଏହିମାନେ ରୌଦ୍ର ରସର ରୂପ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦରତ୍ରାସୌ ଭୀତିର୍ଭୀଃ ସାଧ୍ଵସମ୍ଭଯଂ । ଵିକାରୋ ମାନସୋ ଭାଵୋଽନୁଭାଵୋ ଭାଵବୋଧନଃ ।। ୩୬୦.
ଭୟର ଚଉଦ ରୂପ ଅଛି: ଭୟ, ଆତଙ୍କ, ଭୀତି, ଭୟଭୀତ, ମନର ଅସ୍ଥିରତା, ଭାବ, ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଓ ଭାବର ଉପଲବ୍ଧି।
ଗର୍ଵ୍ଵୋଽଭିମାନୋଽହଙ୍କାରୋ ମାନଶ୍ଚିତ୍ତସମୁନ୍ନତିଃ । ଅନାଦରଃ ପରିଭଵଃ ପରିଭାଵସ୍ତିରସ୍କ୍ରିଯା ।। ୩୬୦.
ଗର୍ବ, ଅଭିମାନ, ଅହଂକାର, ମାନ, ମନର ଉନ୍ନତି, ଅଦ୍ଦୃଷ୍ଟି, ଅପମାନ, ଅବମାନନା ଓ ତ୍ୟାଗ।
ଵ୍ରୀଡା ଲଜ୍ଜା ତ୍ରପା ହ୍ରାଃ ସ୍ଯାଦଭିଧ୍ଯାନଂ ଧନେ ସ୍ପୃହା । କୌତୂହଲଂ କୌତୁକଞ୍ଚ କୁତୁକଞ୍ଚ କୁତୂହଲଂ ।। ୩୬୦.
ଲଜ୍ଜା, ଶର୍ମ, ଲଜ୍ଜାବୋଧ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଧନ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା, କୁତୁହଳ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅବାକ୍ତା।
ସ୍ତ୍ରୀଣଂ ଵିଲାସଵିଵ୍ଵୋକଵିଭ୍ରମା ଲଲିତନ୍ତଥା । ହେଲା ଲୀଲେତ୍ଯମୀ ହାଵାଃ କ୍ରିଯାଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାରଭାଵଜାଃ ।। ୩୬୦.
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧୁର ଚଳନ, ଚଞ୍ଚଳତା, ଆକର୍ଷଣ ଓ କୃପା; ଖେଳ, ମଜା ଓ ଭାବଭଙ୍ଗୀ—ଏମାନେ ଶୃଙ୍ଗାର ଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଦ୍ରଵକେଲିପରୀହାସାଃ କ୍ରୋଡ଼ା ଲୀଲା ଚ କୂର୍ଦ୍ଦନଂ । ସ୍ଯାଦାଚ୍ଛୁରିତକଂ ହାସଃ ସୋତ୍ପ୍ରାସଃ ସମନାକ୍ସ୍ମିତଂ ।। ୩୬୦.
ମୃଦୁ ଖେଳ, ମଜା କରିବା, ଖେଳାଧୁଳି ଓ ହସିମଜା; ଅର୍ଥଭରା ହାସ୍ୟ ଓ ହଳକା ହସ।
ଅଧୋଭୁଵନପାତାଲଂ ଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ଵପା ଶୁଷିଃ । ଗର୍ତ୍ତାଵଟୌ ଭୁଵି ଶ୍ଵଭ୍ରେ ତମିଶନ୍ତିମିରଂ ତମଃ ।। ୩୬୦.
ପାତାଳ, ତଳଭୂମି, ଚିରା, ଗହ୍ୱର, ଗହଳ, ଖାଦ, ଗଡ଼, ଭୂମିର ଗହ୍ୱର, ଅନ୍ଧକାର, ଅନ୍ଧାର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା।
ସର୍ପଃ ପୃଦାକୁର୍ଭୁଜଗୋ ଦନ୍ଦଶୂକୋଂ ଵିଲେଶଯଃ । ଵିଷଂ କ୍ଷ୍ଵେଡଶ୍ଚ ଗରଲଂ ନିରଯୋ ଦୁର୍ଗତିଃ ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ।। ୩୬୦.
ସାପ, ନାଗ, ଦଣ୍ଡସ୍ୟୁକ, ବିଷଧର, ବିନାଶକାରୀ, ବିଷ, ଫୁସ୍କାରି, ଘାତକ ବିଷ, ନରକ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପଶ୍ରୟ।
ପଯଃ କୀଲାଲମମୃତମୁଦକଂ ଭୁଵନଂ ଵନଂ । ଭଙ୍ଗସ୍ତରଙ୍ଗୁ ଊର୍ମ୍ମିର୍ଵ୍ଵା କଲ୍ଲୋଲୋଲ୍ଲୋଲକୌ ଚ ତୌ ।। ୩୬୦.
ଦୁଧ, ଲାଲ, ଅମୃତ, ପାଣି, ସଂସାର, ଜଙ୍ଗଲ, ତରଙ୍ଗ, ଉଠାଣ, ତରଙ୍ଗାବଳି, ଏବଂ ଦୁଇଟି—ଛୋଟ ତରଙ୍ଗ ଓ ଉଠାଣ।
ପୃଷନ୍ତିଵିନ୍ଦୁପୃଷତାଃ କୂଲଂ ରୋଧଶ୍ଚ ତୀରକଂ । ତୋଯୋତ୍ଥିତଂ ତତ୍ ପୁଲିନଂ ଜମ୍ବାଲଂ ପଙ୍କକର୍ଦମୌ ।। ୩୬୦.
ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁ, ପାଣିବିନ୍ଦୁ, ଛିଟା, କୂଳ, ବନ୍ଧ ଓ ତୀର; ପାଣିରୁ ଉଠିଥିବା ହେଉଛି ପାଣିଘାଟ, କାଦୁଅଁ ଓ ଦଳିଆ।
ଜଲୋଚ୍ଛ୍ଵାସାଃ ପରୀଵାହାଃ କୂପକାସ୍ତୁ ଵିଦାରକାଃ । ଆତରସ୍ତରପଣ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରୋଣୀ କାଷ୍ଠାମ୍ବୁଵାହିନୀ ।। ୩୬୦.
ପାଣିର ଧାରା, ଭରିବା, କୁଆଁ ଓ ଚିରା; ଟାଙ୍କି, କାଠର ପାଣିବାହାନ ଓ ପାଣି ଚାନେଲ।
କଲୁଷଶ୍ଚାଵିଲୋଽଚ୍ଛସ୍ତୁ ପ୍ରସନ୍ନୋଽଥ ଗଭୀରକଂ । ଅଗାଧଂ ଦାସକୈଵର୍ତ୍ତୌ ଶମ୍ବୂକା ଜଲଶୁକ୍ତଯଃ ।। ୩୬୦.
ମଲିନ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ପବିତ୍ର ଓ ଗଭୀର; ଅପରିମାପ୍ୟ, ନୌକାଚାଳକ, ମାଛଧରା, ଶଂଖ ଓ ଜଳଶୁକ୍ତି।
ସୌଗନ୍ଧିକନ୍ତୁ କହ୍ଲାରଂ ନୀଲମିନ୍ଦୀଵରଂ କଜଂ । ସ୍ଯାଦୁତ୍ପଲଂ କୁଵଲଯଂ ସିତେ କୁମୁଦକୈରଵେ ।। ୩୬୦.
ସୌଗନ୍ଧିକ, ନୀଳ କମଳ, ଇନ୍ଦୀବର, କଜ; ଉତ୍ପଳ, କୁବଳୟ, ସ୍ବେତ କୁମୁଦ ଓ କୈରବ।
ଶାଲୂକମେଷାଂ କନ୍ଦଃ ସ୍ଯାତ୍ ପଦ୍ମଂ ତାମରସଙ୍କଜଂ । ନୀଲୋତ୍ପଲଂ କୁଵଲଯଂ ରକ୍ତଂ କୋକନଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୩୬୦.
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶାଳୁକ ହେଉଛି ମୂଳ; ପଦ୍ମ ହେଉଛି ରକ୍ତ କମଳ; ନୀଳ କମଳକୁ କୁବଳୟ କୁହାଯାଏ; ରକ୍ତ କମଳକୁ କୋକନଦ କୁହାଯାଏ।
କରହାଟଃ ଶିଫା କନ୍ଦଂ କିଞ୍ଚଲ୍କଃ କେଶରୋଽସ୍ତ୍ରିଯାଂ । ଖନିଃ ସ୍ତ୍ରିଯାମାକରଃ ସ୍ଯାତ୍ ପାଦାଃ ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତପର୍ଵ୍ଵତାଃ ।। ୩୬୦.
କରହାଟା ହେଉଛି ଫଳି, ଶିଫା ମୂଳକୁ କନ୍ଦ କୁହାଯାଏ; କିଞ୍ଚଲ୍କ ହେଉଛି ଦଳ, ଓ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଖନି ମାନେ ଖଣି; ପାଦ ହେଉଛି ପାହାଡ଼ର ବାହାର ଅଂଶ।
ଉପତ୍ଯକାଦ୍ରେରାସନ୍ନା ଭୂମିରୂଦ୍ର୍ଧ୍ଵମଧିତ୍ଯକା । ସ୍ଵର୍ଗପାତାଲଵର୍ଗାଦ୍ଯା ଉକ୍ତା ନାନାର୍ଖକାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ।। ୩୬୦.
ପାହାଡ଼ର ତଳ ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ଯେଉଁ ଭୂମି ଉପରକୁ ଉଠିଛି, ସେଠାକୁ ଉଚ୍ଚଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବେ ଶୁଣ, ସ୍ୱର୍ଗ, ପାତାଳ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଗକୁ କେମିତି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଆଙୀଷଦର୍ଥେଽଭିଵ୍ଯାପ୍ତୌ ସୀମାର୍ଥେ ଧାତୁଯୋଗଜେ । ଆ ପ୍ରଗୃହ୍ଯଃ ସ୍ମୃତୌ ଵାକ୍ଯେଽପ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ଯାତ୍ କୋପପୀଡ଼ଯୋଃ ।। ୩୬୧.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ‘ଆଙ୍’ ଉପସର୍ଗ କେବେ କମ୍ ଅର୍ଥ, କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବ, କେବେ ସୀମା ବା ସୀମାନ୍ତ, କେବେ ଧାତୁ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ସ୍ମୃତି, କଥା ବା କ୍ରୋଧ ଓ ବେଦନା ରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପାପକୁତ୍ସେଷଦର୍ଥେ କୁ ଧିଗ୍ଜୁଗୁପ୍ସନନିନ୍ଦଯୋଃ । ଚାନ୍ଵାଚଯସମାହାରେତରେତରସମୁଚ୍ଚଯେ ।। ୩୬୧.
‘କୁ’ ଉପସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ରତା, ଘୃଣା, ନିନ୍ଦା, ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଅପମାନ ବୁଝାଯାଏ। ‘ଚ’ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ, ସଂଗ୍ରହ ଓ ପରସ୍ପର ମିଶ୍ରଣ ବୁଝାଯାଏ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାଶୀଃ କ୍ଷଏମପୁଣ୍ଯାଦୌ ପ୍ରକର୍ଷେ ଲଙ୍ଘନେଽପ୍ଯତି । ସ୍ଵିତ୍ପ୍ରଶ୍ନେ ଚ ଵିତର୍କେ ଚ ତୁ ସ୍ଯାଦ୍ ଭେଦେଽଵଧାରଣେ ।। ୩୬୧.
‘ସ୍ୱ’ ଉପସର୍ଗ ଶୁଭକାମନା, ଭଲ ଅବସ୍ଥା, ପୁଣ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ କେବେ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କୁ ବୁଝାଏ। ‘ସ୍ୱିଦ୍’ ପ୍ରଶ୍ନ, ସନ୍ଦେହ, ଭିନ୍ନତା ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ସକୃତ୍ସହୈକଵାରେ ସ୍ଯାଦାରାଦ୍ଦୂରସମୀପଯୋଃ । ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଚରମେ ପଶ୍ଚାଦୁତାପ୍ଯର୍ଥଵିକଲ୍ପଯୋଃ ।। ୩୬୧.
‘ସକୃତ୍’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକଥର, ‘ସହ’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସଙ୍ଗେ, ‘ଏକବାର’ ମାନେ ଏକଥର। ‘ଆରାତ୍’ ଓ ‘ଦୂର’ ଦ୍ୱାରା ଦୂରତା, ‘ସମୀପ’ ଦ୍ୱାରା ନିକଟତା ବୁଝାଯାଏ। ‘ପ୍ରତୀଚ୍ୟାମ୍’ ମାନେ ପଶ୍ଚିମ, ‘ଚରମେ’ ମାନେ ଶେଷ, ‘ପଶ୍ଚାତ୍’ ମାନେ ପରେ, ଏବଂ ‘ଉତାପି’ ଅର୍ଥ ବିକଳ୍ପ ଦେଖାଏ।
ପୁନଃସଦାର୍ଥଯୋଃ ଶଶ୍ଵତ୍ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତୁଲ୍ଯଯୋଃ । ଖେଦାନୁକମ୍ପାସନ୍ତୋଷଵିସ୍ମଯାମନ୍ତ୍ରଣେ ଵତ ।। ୩୬୧.
‘ପୁନଃ’ ଦ୍ୱାରା ପୁନରାବୃତ୍ତି, ‘ସଦା’ ଦ୍ୱାରା ସଦାବହାର, ‘ଶଶ୍ୱତ୍’ ଦ୍ୱାରା ଚିରକାଳ, ‘ସାକ୍ଷାତ୍’ ଦ୍ୱାରା ସଜାଗ ଅବସ୍ଥା, ‘ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ’ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ। ‘ଖେଦ’ ଦ୍ୱାରା କ୍ଲାନ୍ତି, ‘ଅନୁକମ୍ପା’ ଦ୍ୱାରା କୃପା, ‘ସନ୍ତୋଷ’ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୋଷ, ‘ବିସ୍ମୟ’ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ‘ଅମନ୍ତ୍ରଣ’ ଦ୍ୱାରା ପରାମର୍ଶ ବୁଝାଯାଏ।