ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କୈକେଯ୍ଯାଂ ଭରତଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁମିତ୍ରାଯାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଋଷ୍ଯଶ୍ରୃଙ୍ଗେଣ ତାସୁ ସନ୍ଦତ୍ତପାଯସାତ୍

କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପୁଅ ଭରତ ହେଲେ, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତୃଘ୍ନ ହେଲେ; ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାୟସ ଖାଇ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପ୍ରାଶିତାଦ୍ଯଜ୍ଞସଂସିଦ୍ଧାଦ୍ରାଦ୍ରାମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସମାଃ ପିତୁଃ। ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ନଵିନାଶାଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାର୍ଥିତୋ ନୃପଃ

ଯଜ୍ଞରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ପାୟସ ଖାଇ, ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ବାପାଙ୍କ ସହିତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ କାଟିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ରାଜା ସେମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ବିନାଶ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ।

ରାମଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ମୁନିନା ସହ। ରାମୋ ଗତୋଽସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଣି ଶିକ୍ଷିତସ୍ତାଡକାନ୍ତକୃତ

ସେ ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୁନିଙ୍କ ସହ ପଠାଇଲେ। ରାମ ଯାଇ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଶିଖିଲେ ଓ ତାଡକାକୁ ବଧ କଲେ।

ମାରୀଚଂ ମାନଵାସ୍ତ୍ରେଣ ମୋହିତଂ ଦୂରତୋଽନଯତ୍। ସୁବାହୁଂ ଯଜ୍ଞହନ୍ତାରଂ ସବଲଞ୍ଚାଵଧୀଦ୍ ବଲୀ

ମାରୀଚକୁ ମାନବାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂରରୁ ମୋହିତ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ସୁବାହୁ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ବଧ କଲେ।

ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମନିଵାସୀ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦିଭିଃ ସହ। ଗତଃ କ୍ରତୁଂ ମୈଥିଲସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଞ୍ଚାପଂସହାନୁଜଃ

ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ସହ ବସି, ରାମ ଭାଇ ସହିତ ମିଥିଲାର ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଧନୁଷ ଦେଖିବା ପାଇଁ।

ଶତାନନ୍ଦନିମିତ୍ତେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରପ୍ରଭାଵତଃ। ରାମାଯ କଥିତୋ ରାଜ୍ଞା ସମୁନିଃ ପୂଜିତଃ କ୍ରତୌ

ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ ମୁନି ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଧନୁରାପୂରଯାମାସ ଲୀଲଯା ସ ବଭଞ୍ଜ ତତ୍ । ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କଞ୍ଚ ଜନକଃ ସୀତାଂ କନ୍ଯାନ୍ତ୍ଵଯୋନିଜାମ୍

ସେ ଲୀଳାରେ ଧନୁଷ ଟାଣି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଜନକ ଶୌର୍ଯ୍ୟର ଦାମ୍ପତ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଭାବେ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ସୀତାକୁ ଦେଲେ।

ଦଦୌ ରାମାଯ ରାମୋଽପି ପିତ୍ରାଦୌ ହି ସମାଗତେ। ଉପଯେମେ ଜାନକୀନ୍ତାମୁର୍ମିଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଥା

ସେ ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବାପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଥିବାବେଳେ, ରାମ ଜାନକୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଂ ମାଣ୍ଡଵୀଞ୍ଚ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ତଥା। ଜନକସ୍ଯାନୁଜସ୍ଯୈତେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତାଵୁଭୌ

ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ଓ ମାଣ୍ଡବୀ, ଜନକଙ୍କ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅ, ଏହି ଦୁଇଜଣୀକୁ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଭରତ ବିବାହ କଲେ।

କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଉପଯେମାତେ ଜନକେନ ସୁପୂଜିତଃ। ରାମୋଽଗାତ୍ସଵଶିଷ୍ଠାଦ୍ଯୈର୍ଜାମଦଗନ୍ଯଂ ଵିଜିତ୍ଯ ଚ

ଏହି ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କୁ ସେମାନେ ବିବାହ କଲେ, ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ରାମ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଜିତି, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଚାଲିଗଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ରାମୋ ଵଶିଷ୍ଠଂ ମାତୄଶ୍ଚ ନତ୍ଵାଽତ୍ରିଞ୍ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସଃ। ଅନସୂଯାଞ୍ଚ ତତ୍ପତ୍ନୀଂ ଶରଭଙ୍ଗଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣକମ୍

ନାରଦ କହିଲେ: ରାମ ବଶିଷ୍ଠ, ମାଆମାନେ, ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା, ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିର ନମାଇଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଭ୍ରାତରଂ ନତ୍ଵା ଅଗସ୍ତ୍ଯନ୍ତତ୍ପ୍ରସାଦତଃ। ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଭାଇକୁ ଶିର ନମାଇ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର କୃପାରେ ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ପାଇଁ, ସେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଜନସ୍ଥାନେ ପଞ୍ଚଵଟ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତୋ ଗୋଦାଵରୀଂ ତଟେ। ତତ୍ର ସୂର୍ପଣଖାଯାତା ଭକ୍ଷିତୁଂ ତାନ୍ ଭଯଙ୍କରୀ

ଜନସ୍ଥାନରେ, ପଞ୍ଚବଟୀରେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ସୂର୍ପଣଖା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ସେମାନେକୁ ଖାଇବାକୁ ଆସିଲା।

ରାମଂ ସୁରୂପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା କାମିନୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କସ୍ତ୍ଵଂ କସ୍ମାତ୍ସମାଯାତୋ ଭର୍ତ୍ତା ମେ ଭଵ ଚାର୍ଥିତଃ

ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ ରୂପରେ, ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇଚ୍ଛାରେ କହିଲା: 'ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୋର ଅନୁରୋଧରେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବା।'

ଏତୌ ଚ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ସମୁଦ୍ଯତା । ତସ୍ଯା ନାସାଞ୍ଚ କର୍ଣୌ ଚ ରାମୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଚ୍ଛିନତ୍

'ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ଖାଇଦେବି' ବୋଲି କହି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ।

ରକ୍ତଂ କ୍ଷରନ୍ତୀ ପ୍ରଯଯୌ ଖରଂ ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍। ମରୀଷ୍ଯାମି ଵିନାସାଽହଂ ଖର ଜୀଵାମି ଵୈ ତଦା

ରକ୍ତ ଝରିବା ସହ, ସୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖରଙ୍କୁ ଗଲା ଏବଂ କହିଲା: 'ନାକ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ମରିଯିବି, ଖର; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।'

ରାମସ୍ଯ ଭାର୍ଯ୍ଯା ସୀତାଽସୌ ତସ୍ଯାସୀଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁଜଃ। ତେଷାଂ ଯଦ୍ରୁଧିରଂ ସୋଷ୍ଣଂ ପାଯଯିଷ୍ଯସି ମାଂ ଯଦି

'ସୀତା ହେଉଛି ରାମଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ; ତୁମେ ମୋତେ ତାଙ୍କର ତାଜା ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦେଉ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି।'

ଖରସ୍ତଥେତି ତାମୁକ୍ତ୍ଵା ଯତୁର୍ଦୃଶସହସ୍ତ୍ରକୈଃ। ରକ୍ଷସାଂ ଦୂଷଣେନାଗାଦ୍ଯୋଦ୍ଧୁ ତ୍ରିଶିରସା ସହ

ଖର 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରା ସହ ହଜାର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ରାମଂ ରାମୋଽପି ଯୁଯୁଧେ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରାକ୍ଷସାନ୍। ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତଂ ବଲଂ ନିନ୍ଯେ ଯମକ୍ଷଯମ୍

ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତିନି ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଘାତ କରି, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଓ ପଦାଟୀ ସେନାକୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

ତ୍ରିଶୀର୍ଷାଣଂ ଖରଂ ରୌଦ୍ରଂ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତଞ୍ଚୌଵ ଦୂଷଣମ୍। ଯଯୌ ସୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣାଗ୍ରେପତଦ୍ ଭୁଵି

ତ୍ରିଶିରା, ଖର ଏବଂ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାକୁ ଗଲା ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା।

ଅବ୍ରଵୀଦ୍ରାଵଣଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ନ ତ୍ଵଂ ରାଜା ନ ରକ୍ଷକଃ। ଖରାଦିହନ୍ତୂ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ହରସ୍ଵ ଚ

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୂର୍ପଣଖା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲା: 'ତୁମେ ରାଜା ନୁହେଁ, ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଠାକୁ ଆସି ରାମକୁ ମାର ଏବଂ ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କର।'

ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣରକ୍ତସ୍ଯ ପାନାଜ୍ଜୀଵାମି ନାନ୍ଯଥା। ତଥେତ୍ଯାହ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଂ ପ୍ରାହ ଵୈ ଵ୍ରଜ

'ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।' ଏହା ଶୁଣି, ରାବଣ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି', ଏବଂ ମାରୀଚକୁ କହିଲେ, 'ଯାଉ।'

ସ୍ଵର୍ଣଚିତ୍ରମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣକର୍ଷକଃ। ସୀତାଗ୍ରେ ତାଂ ହରିଷ୍ଯାମି ଅନ୍ଯଥା ମରଣଂ ତଵ

'ସୁନା ଦାଗ ଥିବା ମୃଗ ହେଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଅ; ସୀତା ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବି, ନାହିଁ ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।'

ମାରୀଚୋ ରାଵଣଂ ପ୍ରାହ ରାମୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧନୁର୍ଧରଃ। ରାଵଣାଦପି ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ରାଘଵାଦପି

ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଧନୁଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାମ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ; ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ ରାଘବଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଆବଶ୍ୟକ।'

ଅଵଶ୍ଯଂ ଯଦି ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵରଂ ରାମୋ ନ ରାଵଣଃ। ଇତି ମତ୍ଵା ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ସୀତାଗ୍ରେ ଵ୍ଯଚରନ୍ମୁହୁଃ

'ଯଦି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମରିବାକୁ ପଡିବ, ତେବେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଭଲ, ରାବଣଙ୍କ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ମୃଗ ହେଇ ସୀତା ସାମ୍ନାରେ ପୁନିପୁନି ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ସୀତଯା ପ୍ରେରିତୋ ରାମଃ ଶରେଣାଥାଵଧୀଚ୍ଚ ତମ୍। ମ୍ରିଯମାଣୋ ମୃଗଃ ପ୍ରାହ ହା ସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ

ସୀତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ, ରାମ ତୀରରେ ମାରୀଚକୁ ମାରିଦେଲେ; ମୃଗ ମରିବାବେଳେ ଚିତ୍କାର କଲା, 'ହା ସୀତେ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!'

ସୌମିତ୍ରିଃ ସୀତଯୋକ୍ତୋଽଥ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ରାମମାଗତଃ। ରାଵଣୋଽପ୍ଯହରତ୍ ସୀତାଂ ହତ୍ଵା ଗୃଧ୍ରଂ ଜଟାଯୁଷମ୍

ତାପରେ, ସୌମିତ୍ରି ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ବିପଦରେ ଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ରାବଣ ଜଟାୟୁ ଗୃଧ୍ରକୁ ମାରି ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କଲେ।

ଜଟାଯୁଷା ସ ଭିନ୍ନାଙ୍ଗଃ ଅଙ୍କେନାଦାଯ ଜାନକୀମ୍। ଗତୋ ଲଙ୍କାମଶୋକାଖ୍ଯେ ଧାରଯାମାସ ଚାବ୍ରଵୀତ୍

ଜଟାୟୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରେ, ରାବଣ ଜାନକୀକୁ ଗୋଦେଇ ନେଇ, ଲଙ୍କାର ଅଶୋକ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ରଖି କହିଲେ।

ଭଵ ଭାର୍ଯ୍ଯା ମମାଗ୍ର୍ଯା ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ରକ୍ଷ୍ଯତାମିଯମ୍ । ରାମୋ ହତ୍ଵା ତୁ ମାରୀଚଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍

'ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ, ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।' ରାମ ମାରୀଚକୁ ମାରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଦେଖି କହିଲେ।