ଏଧତାମେଧେତା ମେଧନ୍ତାମେଧୈ ପଟାଵହୈ ପଚାମହୈ । ଅଭ୍ଯନନ୍ଦଦପଚତାମପଚନ୍ନପଚସ୍ତଥା ।। ୩୫୮.
'ଏଧତାମ୍', 'ଏଧେତ', 'ମେଧନ୍ତାମ୍', 'ଏଧେଇ', 'ପଟାବହଇ', 'ପଚାମହଇ'; 'ଅଭ୍ୟାନନ୍ଦତ୍', 'ଅପଚତାମ୍', 'ଅପଚନ୍', 'ଅପଚସ୍' ଏବଂ ଏହାପରି।
ଅଭଵତମଭଵତାପଚମପଚାଵାପଚାମ ଚ । ଐଧତୈଧେତାମୈଧଧ୍ଵଂ ଐଧେ ଚୈଧାମହୀରିତଂ ।। ୩୫୮.
'ଅଭବତାମ୍', 'ଅଭବତ', 'ପଚାମ୍', 'ପଚାବ', 'ପଚାମ'; 'ଐଧତ', 'ଐଧେତାମ୍', 'ଐଧଧ୍ୱମ୍', 'ଐଧେ', 'ଐଧାମ' ଏହି ସବୁ ରୂପ।
ଅଭୂଦଭୂତାମଭୂଵନଭୂଶ୍ଚଭୂଵମେଵ ଲୁଙ୍ । ଐଧିଷ୍ଟୈଧିଷାତାଂ ନରାଵୈଧିଷ୍ଠା ଐଧିଷୀଦୃଶଂ ।। ୩୫୮.
ଲୁଙ୍ଗ୍ ରୂପରେ — 'ଅଭୂତ୍', 'ଅଭୂତାମ୍', 'ଅଭୂବନ୍', 'ଅଭୂଷ୍', 'ଅଭୂବମ୍'; ଲିଙ୍ଗ୍ ରୂପରେ — 'ଐଧିଷ୍ଠ', 'ଐଧିଷାତାମ୍', 'ନରାଵୈଧିଷ୍ଠ', 'ଐଧିଷୀଦୃଶମ୍'।
ଲିଟି ବଭୂଵ ବଭୂଵତୁଃ ବଭୂଵୁଶ୍ଚ ବଭୂଵିଥ । ବଭୂଵଥୁର୍ବଭୂଵ ଚ ବଭୂଵିଵ ଵଭୂଵିମ ।। ୩୫୮.
ଲିଟ୍ ରୂପରେ — 'ବଭୂବ', 'ବଭୂବତୁଃ', 'ବଭୂବୁଃ', 'ବଭୂବିଥ', 'ବଭୂବଥୁର୍', 'ବଭୂବ', 'ବଭୂବିବ', 'ବଭୂବିମ'।
ପେଚେ ପେଚାତେ ପେଚିରେ ତ୍ଵମେଧାଞ୍ଚକୃଷେ ତଥା । ଏଧାଞ୍ଚକ୍ରାଥେ ପେଚିଧ୍ଵେ ପେଚେ ପେଚିମହେ ତଥା ।। ୩୫୮.
'ପେଚେ', 'ପେଚାତେ', 'ପେଚିରେ', ତୁମେ 'ଏଧାଞ୍ଚକୃଷେ' ଏଭଳି; 'ଏଧାଞ୍ଚକ୍ରାଥେ', 'ପେଚିଧ୍ୱେ', 'ପେଚେ', 'ପେଚିମହେ' ମଧ୍ୟ।
ଲୁଟି ଭଵିତା ଭଚଵିତାରୌ ଭଵିତାରୋ ହରାଦଯଃ । ଭଵିତାସି ଭଵିତାସ୍ଥୋ ଭଵିତାସ୍ମସ୍ତଥା ଵଯଂ ।। ୩୫୮.
ଲୁଟ୍ ରୂପରେ — 'ଭବିତା', 'ଭବିତାରୌ', 'ଭବିତାରଃ' ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; 'ଭବିତାସି', 'ଭବିତାସ୍ଥ', 'ଭବିତାସ୍ମା' ଏବଂ 'ଵୟଂ' ମଧ୍ୟ।
ପକ୍ତା ପକ୍ତାରୌ ପକ୍ତାରଃ ପକ୍ତାସେ ତ୍ଵଂ ଶୁଭୌଦନଂ । ପକ୍ତାଧ୍ଵେ ପକ୍ତାହେ ଚାହଂ ପକ୍ତାସ୍ମହେ ହରେଶ୍ଚରୁଂ ।। ୩୫୮.
ତୁମେ ରନ୍ଧୁନି, ଦୁଇ ଜଣ ରନ୍ଧୁନି, ଅନେକ ରନ୍ଧୁନି ଓ ଶୁଭ ଅନ୍ନ ପକାଇବା ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ରନ୍ଧା ଦିନରେ, ରନ୍ଧା ସମୟରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ରନ୍ଧୁନି। ଆମେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ ତିଆରି କରୁଛୁ।
ଲିଙାଶିଷି ସୁଖଂ ଭୂଯାତ୍ ଭୂଯାସ୍ତାଂ ହରିଶଙ୍କରୌ । ଭୂଯାସୁସ୍ତେ ଚ ଭୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଯୁଵାଂ ଭୂଯାସ୍ତମୀଶ୍ଵରୌ ।। ୩୫୮.
ଅଗ୍ନିର ଚିହ୍ନରେ ସୁଖ ହେଉ। ହରି ଓ ଶଙ୍କର ସଦା ବସୁନ୍ତୁ। ତୁମେ ସଦା ରୁହ, ଦୁଇ ଜଣ ଭଗବାନ ସଦା ରୁହନ୍ତୁ।
ଭୂଯାସ୍ତ ଯୂଯଂ ଭୂଯାସମହଂ ଭୂଯାସ୍ମ ସର୍ଵ୍ଵଦା । ଯକ୍ଷୀଷ୍ଟ ହ୍ଯେଧିଷୀଯାସ୍ତାଂ ଯକ୍ଷୀରନ୍ନେଧିଷୀଯ ଚ ।। ୩୫୮.
ତୁମେମାନେ ସଦା ରୁହ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରୁହ, ଆମେ ସବୁବେଳେ ରୁହିବା। ନିବେଦନ ହେଉ, ଏହା ସ୍ଥିର ହେଉ, ଅନ୍ନ ନିବେଦନ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହେଉ।
ଯକ୍ଷୀଵହ୍ଯେଧିଷୀମହି ଲିଙି ଚାଯକ୍ଷ୍ଯତେତି ଲୃଙ୍ । ଅଯକ୍ଷ୍ଯେତାମଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତାଯକ୍ଷ୍ଯେଽଯକ୍ଷ୍ଯେଥାଂ ଯୁଵାଂ ।। ୩୫୮.
ନିବେଦନ ହେଉ, ଆମେ ଏହା ସ୍ଥାପନ କରିବା। ଇଚ୍ଛାରେ କୁହାଯାଏ—‘ନିବେଦନ ହେଉ’, ‘ସେ ନିବେଦନ କରୁନ୍ତୁ’, ‘ସେମାନେ ନିବେଦନ କରୁନ୍ତୁ’, ‘ମୁଁ ନିବେଦନ କରିବି’, ‘ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ନିବେଦନ କର’।
ଅଯକ୍ଷଅଯଧ୍ଵମୈଧିଷ୍ଯାଵହ୍ଯୈଧିଷ୍ଯାମହ୍ଯରେର୍ଵଯମ୍ । ଲୃଟି ସ୍ଯାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ଏଧିଷ୍ଯାମହ ଈଦୃଶମ୍ ।। ୩୫୮.
‘ସେ ନିବେଦନ କରିନାହାନ୍ତି’, ‘ନିବେଦନ କରନ୍ତୁନାହିଁ’, ‘ଆମେ ସ୍ଥାପନ କରିବା’, ‘ଏଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା’, ‘ଭଗବାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କରିବା’; ଭବିଷ୍ୟତ କାଳରେ ‘ଏହା ହେବ’, ଏଭଳି ‘ଆମେ ସ୍ଥାପନ କରିବା’।
ଏଵଂ ଵିଭାଵଯିଷ୍ଯନ୍ତି ବୋଭଵିଷ୍ଯତି ରୂପକଂ । ଘଟଯେତ୍ ପଟଯେତ୍ତଦ୍ଵତ୍ ପୁତ୍ରୀଯତି ଚ କାମ୍ଯତି ।। ୩୫୮.
ଏଭଳି ଭାବିବେ, ରୂପ ହେବ। ଏପରି ତିଆରି କରିବା, ପଢିବା, ପୁଅ ହେବା ଓ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ।
କୁମାର ଉଵାଚ କୃତସ୍ତ୍ରିଷ୍ଵପି ଵିଜ୍ଞେଯା ଭାଵେ କର୍ମ୍ମଣି କର୍ତ୍ତରି । ଅଜ୍ଲ୍ଯୁଟ୍ କ୍ତିନ୍ ଘଞୋ ଭାଵେ ଯୁଜକାରତ ଏଵ ଚ ।। ୩୫୯.
କୁମାର କହିଲେ: କୃତ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ—ଭାବ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତା। ଅଜ୍, ୟୁଟ୍, କ୍ତିନ୍ ଓ ଘଣ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଭାବ ଦେଖାଏ, ୟୁଜ୍ ଓ କାର ମଧ୍ୟ।
ଅଚି ଧର୍ମ୍ମସ୍ଯ ଵିନଯ ଉତ୍କରଃ ପ୍ରକରସ୍ତଥା । ଦେଵୋ ଭଦ୍ରଃ ଶ୍ରୀକରଶ୍ଚ ତ୍ଲୁଟି ରୂପନ୍ତୁ ଶୋଭନମ୍ ।। ୩୫୯.
‘ଅ’ ସ୍ୱର ଯୋଗେ ଧର୍ମ, ନମ୍ରତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ବିଶେଷତା ଅର୍ଥ ମିଳେ। ଦେବ, ଶୁଭ, ଶ୍ରୀଦାୟକ ଓ ତ୍ଲୁଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ରୂପ ଶୋଭାବନ୍ତ ହୁଏ।
କ୍ତିନି ଵୃଦ୍ଧିସ୍ତୁତିମତୋ ଘଞି ବାଵୋଽଥ ଯୁଚ୍ଯପି । କାରଣା ଭାଵନେତ୍ଯାଦି ଅକାରେ ଚ ଚିକିତ୍ସଯା ।। ୩୫୯.
କ୍ତିନ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସ୍ତୁତି ଅଛି। ଘଣ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ଭାବ ଅଛି, କେବେ କେବେ ୟୁଚ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ମଧ୍ୟ। କାରଣକୁ ‘ଭାବ’ ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ‘ଅ’ ର ଅର୍ଥ ଏଭଳି।
ତଥା ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯନୀଯଶ୍ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ କରଣୀଯକମ୍ । ଦେଯଂ ଧ୍ଯେଯଞ୍ଚୈଵ ଯତି ଣ୍ଯତି କାର୍ଯ୍ଯଞ୍ଚ କୃତ୍ଯକାଃ ।। ୩୫୯.
ଏପରି, ତବ୍ୟ ଓ ଅନୀୟ ପ୍ରତ୍ୟୟ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାମ ଓ କରିବାକୁ ହେଉଥିବା କାମ ଦେଖାଏ। ଦେୟ, ଧ୍ୟେୟ, ଯତି, ଣ୍ୟତି, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କୃତ୍ୟ—ଏହାମାନେ କରିବାକୁ ଥିବା କାମକୁ ଦର୍ଶାଏ।
କର୍ତ୍ତରି କ୍ତାଦଯୋ ଜ୍ଞେଯା ଭାଵେ କର୍ମ୍ମଣି ଚ କ୍କଚିତ୍ । ଗତୋ ଗ୍ରାମଂ ଗତୋ ଗ୍ରମ ଆଶ୍ଲିଷ୍ଟଶ୍ଚ ଗୁରୁସ୍ତ୍ବଯା ।। ୩୫୯.
କର୍ତ୍ତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କ୍ତା ଓ ଏହା ସଦୃଶ ପ୍ରତ୍ୟୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ, କେବେ କେବେ ଭାବ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ‘ସେ ଗାଁକୁ ଗଲେ’, ‘ସେ ଗାଁକୁ ଗଲେ’, ‘ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ତୁମେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛ’।
ଶତୃଙ୍ଶାନଚୌ ଭଵନ୍ ଏଧମାନୋ ଭଵନ୍ତ୍ଯପି । ପୁଣ୍ ତୃଚୌ ସର୍ଵ୍ବଧାତୁଭ୍ଯୋ ଭାଵକୋ ଭଵିତା ତଥା ।। ୩୫୯.
ଶତୃ ଓ ଶାନଚ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ‘ହେଉଛି’ ଅର୍ଥ ମିଳେ; ‘ଏଧମାନ’ ଓ ‘ଭବନ୍ତ’ ମଧ୍ୟ। ପୁ ଓ ତୃଚ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟ ସମସ୍ତ ଧାତୁରୁ ‘ଭାବ’ ଅର୍ଥ ଦେଉଛି, ‘ଭବିତା’ ମଧ୍ୟ।
କ୍କିବନ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଶ୍ଚ ଭୂତେ ଲିଟଃ କ୍କନ୍ସୁ କାନ ଚ । ବଭୂଵିଵାନ୍ ପେଚିଵାଂଶ୍ଚ ପେଚାନଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନକଃ ।। ୩୫୯.
କ୍କି ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ‘ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ’ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ହୁଏ। ଅତୀତ କାଳରେ ଲିଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟ, କ୍କନ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ‘ବଭୂବିବାନ’, ‘ପେଚିବାନ’, ‘ପେଚାନ’, ‘ଶ୍ରଦ୍ଧାଧାନକ’।
ଅଣି ସ୍ଯୁଃ କୁମ୍ଭକାରାଦ୍ଯା ଭୂତେପ୍ଯୁଣାଦଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଵାଯୁଃ ପାଯୁଶ୍ଚ କାରୁଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵହୁଲଂ ଛନ୍ଦସୀରିତଂ ।। ୩୫୯.
ଅଣ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ‘କୁମ୍ଭକାର’ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଶବ୍ଦ ହୁଏ। ଅତୀତ କାଳରେ ଉଣ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟୟ ମନେ ରଖାଯାଏ। ‘ବାୟୁ’, ‘ପାୟୁ’ ଓ ‘କାରୁ’ ମିଳେ, ବେଦରେ ଏପରି ଅନେକ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ସ୍ଵର୍ଗାଦିନାମଲିଙ୍ଗୋ ଯୋ ହରିସ୍ତଂ ପ୍ରଵଦାମି ତେ । ସ୍ଵଃ ସ୍ଵର୍ଗନାକତ୍ରିଦିଵା ଦ୍ଯୋଦିଵୌ ଦ୍ଵେତ୍ରିପିଷ୍ଟପଂ ।। ୩୬୦.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ହରି, ‘ସ୍ୱର୍ଗ’ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଶବ୍ଦର ପୁଲ୍ଲିଙ୍ଗ ରୂପ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି—‘ସ୍ୱଃ’, ‘ସ୍ୱର୍ଗ’, ‘ନକ’, ‘ତ୍ରିଦିବ’, ‘ଦ୍ୟୁ’, ‘ଦିବ’, ‘ଦ୍ୱିତ୍ର’, ‘ପିଷ୍ଟପ’।
ଦେଵା ଵୃନ୍ଦାରକା ଲେଖା ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯା ଗଣଦେଵତାଃ । ଵିଦ୍ଯାଧରୋଽପ୍ସରୋଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ ।। ୩୬୦.
ଦେବତାମାନେ, ବୃନ୍ଦାରକ, ଲେଖା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଦଳ; ବିଦ୍ୟାଧର, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର।
ପିଶାଚୋ ଗୁହ୍ଯକଃ ସିଦ୍ଧୋ ଭୂତୋଽମୀ ଦେଵଯୋନଯଃ । ଦେଵଦ୍ଵିଷୋଽସୁରା ଦୈତ୍ଯାଃ ସୁଗତଃ ସ୍ଯାତ୍ତଥାଗତଃ ।। ୩୬୦.
ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ, ସିଦ୍ଧ, ଭୂତ—ଏମାନେ ଦେବ ଯୋନିର ପ୍ରାଣୀ। ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଅସୁର, ଦୈତ୍ୟ, ସୁଗତ ଓ ତଥାଗତ।
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଭୂଃ ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ୍ନାରାଯଣୋ ହରିଃ । ରେଵତୀଶୋ ହଲୀ ରାମଃ କାମଃ ପରଞ୍ଚଶରଃ ସ୍ମରଃ ।। ୩୬୦.
ବ୍ରହ୍ମା, ଆତ୍ମଭୂ, ସୁରଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ହରି; ରେବତୀଶ, ହଳୀ, ରାମ, କାମ, ପରଞ୍ଚଶର ଓ ସ୍ମର।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପଦ୍ମାଲଯା ପଦ୍ମା ସର୍ଵ୍ଵଃ ସର୍ଵ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ଶିଵଃ । କପର୍ଦୋଽସ୍ଯ ଜଟାଜୂଟଃ ପିନାକୋଽଜଗବନ୍ଧନୁଃ ।। ୩୬୦.
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ପଦ୍ମରେ ବସିଥାନ୍ତି, ପଦ୍ମ ନିଜେ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ଶିବ; ତାଙ୍କର ଜଟା ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ଗୁଞ୍ଜି ରହିଛି, ତାଙ୍କର ଧନୁ 'ପିନାକ', ଯାହା ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ପ୍ରମଥାଃ ସ୍ଯୁଃ ପାରିଷଦା ମୃଡ଼ାନୀ ଚଣ୍ଡିକାଽମ୍ବିକା । ଦ୍ଵୈମାତୁରୋ ଗଜାସ୍ଯଶ୍ଚ ସେନାନୀରଗ୍ନିଭୂର୍ଗୁହଃ ।। ୩୬୦.
ପ୍ରମଥାମାନେ ତାଙ୍କର ସହାୟକ, ମୃଦାନୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଅମ୍ବିକା; ଦୁଇ ମାଁର ଶିଶୁ, ହାତୀମୁଖ, ଏବଂ ସେନାପତି — ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ ଗୁହା।
ଆଖଣ୍ଡଲଃ ସୁନାସୀରଃ ସୁତ୍ରାମାଣୋ ଦିଵସ୍ପତିଃ । ପୁଲୋମଜା ଶଚୀନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦେଵୀ ତସ୍ଯ ତୁ ଵଲ୍ଲଭା ।। ୩୬୦.
ଆଖଣ୍ଡଳ, ସୁନାସୀର, ସୁତ୍ରାମା, ଦିବସର ପ୍ରଭୁ; ପୁଲୋମାର ଝିଅ, ଶଚୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗିନୀ।
ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାସାଦୋ ଵୈଜଯନ୍ତୋ ଜଯନ୍ତଃ ପାକଶାସନିଃ । ଐଶଵତେଽଭ୍ରମାତହ୍ଗୈରାଵଣାଭ୍ରମୁଵଲ୍ଲଭାଃ ।। ୩୬୦.
ତାଙ୍କର ରାଜପ୍ରାସାଦ 'ବୈଜୟନ୍ତ', ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଜୟନ୍ତ', ତାଙ୍କର ହସ୍ତି 'ଏରାବତ', ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାମାନେ ମେଘକନ୍ୟାମାନେ।
ହ୍ରାଦିନୀ ଵଜ୍ରମସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଯାତ୍ କୁଲିଶମ୍ଭିଦୁରଂ ପଵିଃ । ଵ୍ଯୋମଯାନଂ ଵିମାନୋଽସ୍ତ୍ରୀ ପୀଯୂଷମମୃତଂ ସୁଧା ।। ୩୬୦.
ହ୍ରାଦିନୀ ତାଙ୍କର ବଜ୍ରାୟୁଧ, ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିବା କୁଲିଶ; ତାଙ୍କର ରଥ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବିମାନ, ତାଙ୍କର ପାନୀୟ ଅମୃତ, ସୁଧା।
ସ୍ଯାତ୍ ସୁଧର୍ମ୍ମା ଦେଵସଭା ସ୍ଵର୍ଗଙ୍ଗା ସୁରଦୀର୍ଘିକା । ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ବହୁଷ୍ଵପ୍ସରସଃ ସ୍ଵର୍ଵ୍ଵେଶ୍ଯା ଉର୍ଵ୍ଵଶୀମୁଖାଃ ।। ୩୬୦.
ସୁଧର୍ମା ଦେବସଭା, ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗା ଓ ଦେବୀ ଦୀର୍ଘିକା; ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଅପ୍ସରା, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉର୍ବଶୀ ପ୍ରମୁଖ।