ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ବଧ୍ନନ୍ତି ଵ୍ଯତିପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଯଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ । ପରିଗ୍ରହାଦପ୍ଯସତାଂ ସତାମେଵାପରିଗ୍ରହାତ୍ ।। ୩୪୭.

ସେମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମତକୁ ଦୃଢ କରନ୍ତି; ଏପରି ଯାହା ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହାକୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ସତ୍ୟ ବା ଅସତ୍ୟ ମାନେ କିମ୍ବା ସତ୍ୟମାନେ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ।

ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯାଯଂ ଦ୍ଵୈଵିଧ୍ଯମୁପଗୀଯତେ । ପ୍ରତ୍ଯଜ୍ଞାଦିପ୍ରମାଣୈର୍ଯଦ୍ବାଧିତଂ ତଦସଦ୍ଵିଦୁଃ ।। ୩୪୭.

ଏପରି ନିୟମ ଯେତେବେଳେ ଭିନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ; ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡିତ, ତାହାକୁ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ମନାଯାଏ।

କଵିଭିସ୍ତତ୍ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଦ୍ଯୋତମାନତା । ଯଦେଵାର୍ଥକ୍ରିଯାକାରି ତଦେଵ ପରମାର୍ଥସତ୍ ।। ୩୪୭.

କବିମାନେ ଜ୍ଞାନର ଆପଣେ ଆଲୋକମୟତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଫଳ କରେ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ପରମାର୍ଥ ସତ୍ୟ।

ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତସ୍ତ୍ଵେକଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ପରମାର୍ଥସତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦିହେତୁଃ ସ ଶବ୍ଦାଲଙ୍କାରରୂପଵାନ୍ ।। ୩୪୭.

ଅଜ୍ଞାନ ବା ଜ୍ଞାନ ଯେଉଁଠାରୁ ହେଉ, ବ୍ରହ୍ମ ଏକମାତ୍ର ପରମାର୍ଥ ସତ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳର କାରଣ ଓ ଶବ୍ଦ ଶୂଭାର ଧାରୀ।

ଅପରା ଚ ପରା ଵିଦ୍ଯା ତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଭଵାତ୍ ।। ୩୪୭.

ଅପରା ଓ ପରା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଏକାକ୍ଷରାଭିଧାନଞ୍ଚ ମାତୃକାନ୍ତଂ ଵଦାମି ତେ । ଅ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରତିଷେଧଃ ସ୍ଯାଦା ପିତାମହଵାକ୍ଯଯୋଃ ।। ୩୪୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ତୋତେ ଏକ ଏକ ଅକ୍ଷରର ଅର୍ଥ ଓ ମାତୃକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିବି; 'ଅ' ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ 'ଅ' ନିଷେଧର ଅର୍ଥ ଦେଉଛି।

ସୀମାଯାମଥାଵ୍ଯଯଂ ଆ ଭଵେତ୍ସଂକ୍ରୋଧପୀଡଯୋ । ଇଃ କାମେ ରତିଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୋରୀ ଉଃ ଶିଵେ ରକ୍ଷକାଦ୍ଯ ଊଃ ।। ୩୪୮.

'ଆ' ସୀମାରେ ଅବିନାଶୀ ଓ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଅର୍ଥ ଦେଉଛି; 'ଇ' ଚାହା, ରତିର ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଇଁ; 'ଈ' ଶିବ, ରକ୍ଷକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଇଁ; 'ଊ' ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ଋ ଶବ୍ଦେ ଚାଦିତୌ ଋୄସ୍ଯାତ୍ ଲୃ ଲୄ ତେ ଵୈ [https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/diti.htm ଦିତୌ] ଗୁହେ । ଏ ଦେଵୀ ଐ ଯୋଗିନୀ ସ୍ଯାଦୋ ବ୍ରହ୍ମା ଔ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୩୪୮.

'ଋ' ଓ 'ୠ' ଶବ୍ଦର ଆରମ୍ଭରେ; 'ଌ' ଓ 'ୡ' ଗୁହା ପାଇଁ; 'ଏ' ଦେବୀ, 'ଐ' ଯୋଗିନୀ; 'ଓ' ବ୍ରହ୍ମା, 'ଔ' ମହେଶ୍ୱର।

ଅଙ୍କାମଃ ଅଃ ପ୍ରଶସ୍ତଃ ସ୍ଯାତ୍ କୋ ବ୍ରହ୍ମାଦୌ କୁ କୁତ୍ସିତେ । ଖଂ ଶୂନ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଖଙ୍ଗୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵେ ଚ ଵିନାଯକେ ।। ୩୪୮.

'ଅଂ' ଆକାଂକ୍ଷା ପାଇଁ, 'ଅଃ' ପ୍ରଶଂସିତ; 'କ' ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ପାଇଁ, 'କୁ' ନିମ୍ନତମ ପାଇଁ; 'ଖ' ଶୂନ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପାଇଁ; 'ଖଙ୍ଗ' ତଳୱାର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିନାୟକ ପାଇଁ।

ଗଙ୍ଗୀତେ ଗୋ ଗାଯନେ ସ୍ଯାଦ୍ ଘୋ ଘଣ୍ଟା କିଙ୍କିଣୀମୁଖେ । ତାଡ଼ନେ ଙ୍ଶ୍ଚ ଵିଷଯେସ୍ପୃହାଯାଞ୍ଚୈଵ ଭୈରଵେ ।। ୩୪୮.

'ଗ' ଗଙ୍ଗା ପାଇଁ, 'ଗି' ଗାନ ପାଇଁ; 'ଘ' ଘଣ୍ଟା, କିଙ୍କିଣିର ମୁଖରେ; 'ଙ' ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା, ବିଷୟରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଭୈରବ ପାଇଁ।

ଚୋ ଦୁର୍ଜନେ ନିର୍ମ୍ମଲେ ଛଶ୍ଛେଦେ ଜିର୍ଜ୍ଜଯନେ ତଥା । ଜଂ ଗୀତେ ଜ୍ଞଃ ପ୍ରଶସ୍ତେ ସ୍ଯାଦ୍ ବଲେ ଞୋ ଗାଯନେ ଚ ଟଃ ।। ୩୪୮.

'ଚ' ଦୁଷ୍ଟ ପାଇଁ, 'ଚି' ନିର୍ମଳ ପାଇଁ; 'ଛ' କଟିବା, 'ଛି' ଜୟ ପାଇଁ; 'ଜଂ' ଗୀତ ପାଇଁ, 'ଜ୍ଞ' ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ; 'ଟ' ବଳ ପାଇଁ, 'ଞ' ମଧ୍ୟ ଗାନ ପାଇଁ।

ଠଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲେ ଶୂନ୍ଯେ ଶିଵେ ଚୋଦ୍ବନ୍ଧନେ ମତଃ । ଡଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରେ ଧ୍ଵନୌ ତ୍ରାସେ ଢକ୍କାଯାଂ ଢୋ ଧ୍ଵନୌ ମତଃ ।। ୩୪୮.

ଠ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ଶୂନ୍ୟରେ ଓ ଶିବଙ୍କ ବନ୍ଧନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଡ ରୁଦ୍ର, ଶବ୍ଦ, ଭୟ ଓ ଢକ୍କା ଶବ୍ଦରେ ଅଛି । ଢ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।

ଣୋ ନିଷ୍କର୍ଷେ ନିଶ୍ଚଯେ ଚ ତଶ୍ଚୌରେ କ୍ରୋଡପୁଚ୍ଛକେ । ଭକ୍ଷଣେ ଥଶ୍ଛେଦନେ ଦୋ ଧାରଣେ ଶୋଭନେ ମତଃ ।। ୩୪୮.

ଣ ତୁଳାଇବା ଓ ନିଶ୍ଚିତତାରେ ବ୍ୟବହୃତ । ଟ ଚୋର ଓ ନେଉଲିର ପୁଛରେ । ଭକ୍ଷଣ କାଳରେ ଥ, କାଟିବାରେ ଦ, ଧାରଣ ଓ ଶୋଭାରେ ଦ ବ୍ୟବହୃତ ।

ଧୋ ଧାତରି ଚ ଧୂସ୍ତୂରେ ନୋ ଵୃନ୍ଦେ ସୁଗତେ ତଥା । ପ ଉପଵନେ ଵିଖ୍ଯାତଃ ଫଶ୍ଚ ଝଞ୍ଝାନିଲେ ମତଃ ।। ୩୪୮.

ଧ ଧାରକ ଓ ଧୁଷ୍ଟୁରା ଗଛରେ । ନ ଦଳ ଓ ଶୁଭ ଗତିରେ । ପ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଫ ବଡ଼ ପବନରେ ବ୍ୟବହୃତ ।

ଫୁଃ ଫୁତ୍କାରେ ନିଷ୍ଫଲେ ଚ ଵିଃ ପକ୍ଷୀ ଭଞ୍ଚ ତାରକେ । ମା ଶ୍ରୀର୍ମ୍ମାନଞ୍ଚ ମାତା ସ୍ଯାଦ୍ଯାଗେ ଯୋ ଯାତୃଵୀରଣେ ।। ୩୪୮.

ଫୁ ଫୁଙ୍କିବା ଓ ଅଫଳତାରେ । ବି ପକ୍ଷୀରେ । ଭଞ୍ ତାରାରେ । ମା ଶ୍ରୀ, ସମ୍ମାନ ଓ ମାଆରେ । ଯ ଯଜ୍ଞ ଓ ଯାତ୍ରୀମଧ୍ୟରେ ବୀରରେ ।

ରୋ ଵହ୍ନୌ ଚ ଲଃ ଶକ୍ରେ ଚ ଲୋ ଵିଧାତରି ଈରିତଃ । ଵିଶ୍ଲେଷଣେ ଵୋ ଵରୁଣେ ଶଯନେ ଶଶ୍ଚ ଶଂ ସୁଖେ ।। ୩୪୮.

ର ଅଗ୍ନିରେ, ଲ ଇନ୍ଦ୍ରରେ, ଲୋ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାରେ କୁହାଯାଏ । ବିଚ୍ଛେଦରେ ଭୋ, ବରୁଣ ଓ ଶୋଇବାରେ ଶ ଶୁଖରେ ବ୍ୟବହୃତ ।

ଷଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ସଃ ପରୋକ୍ଷେ ଚ ସା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂ କଚେ ମତଃ । ଧାରଣେ ହସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରେ କ୍ଷଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ତ୍ରେ ଚାକ୍ଷରେ ମତଃ ।। ୩୪୮.

ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠରେ, ସ ପରୋକ୍ଷରେ, ସା ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ, ସଂ କେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ । ଧା ଧାରଣ ଓ ରୁଦ୍ରରେ । କ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅକ୍ଷରରେ ବ୍ୟବହୃତ ।

କ୍ଷୋ ନୃସିଂହେ ହରୌ ତଦ୍ଵତ୍ କ୍ଷେତ୍ରପାଲକଯୋରପି । ମନ୍ତ୍ର ଏକାକ୍ଷରୋ ଦେଵୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକଃ ।। ୩୪୮.

କ୍ଷ ନୃସିଂହ, ହରି ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ଦୁଇ ପାଳକରେ ବ୍ୟବହୃତ । ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦେବତା, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ ।

ହୈହଯଶିରସେ ନମଃ ସର୍ଵ୍ଵଵିଦ୍ଯାପ୍ରଦୋ ମନୁଃ । ଅକାରାଦ୍ଯାସ୍ତଥା ମନ୍ତ୍ରା ମାତୃକାମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତମଃ ।। ୩୪୮.

ହୈହୟ ମୁଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ । ଅକାର ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଓ ମାତୃକା ମନ୍ତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ।

ଏକପଦ୍ମେଽର୍ଚଯେଦେତାନ୍ନଵ ଦୁର୍ଗାଶ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍ । ଭଗଵତୀ କାତ୍ଯାଯନୀ କୌଶିକୀ ଚାଥ ଚଣ୍ଡିକା ।। ୩୪୮.

ଏହିମାନେକୁ ଏକ ଦଳ ଉପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ — ଭଗବତୀ, କାତ୍ୟାୟନୀ, କୌଶିକୀ ଓ ଚଣ୍ଡିକା ।

ପ୍ରଚଣ୍ଡା ସୁରନାଯିକା ଉଗ୍ରା ପାର୍ଵ୍ଵତୀ ଦୁର୍ଗଯା । ଓଂ ଚଣ୍ଡିକାଯୈ ଵିଦ୍ମହେ ଭଗଵତ୍ଯୈ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । କ୍ରମାଦି ତୁ ଷଡ଼ଙ୍ଗଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଗଣୋ ଗୁରୁର୍ଗୁରୁଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୪୮.

ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟିକା, ଉଗ୍ରା, ପାର୍ବତୀ, ଦୁର୍ଗା । 'ଓଁ ଚଣ୍ଡିକାକୁ ଅମେ ଚିନ୍ତା କରୁ, ଭଗବତୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଦୁର୍ଗା ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ' । କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଷରଙ୍ଗ, ଗଣ, ଗୁରୁ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପୂଜିବା ନିୟମ ଅଛି ।

ଅଜିତାପରାଜିତା ଚାଥ ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ତତଃ । କାତ୍ଯାଯନୀ ଭଦ୍ରକାଲୀ ମଙ୍ଗଲା ସିଦ୍ଧିରେଵତୀ ।। ୩୪୮.

ଅଜିତା, ଅପରାଜିତା, ତାପରେ ଜୟା ଓ ବିଜୟା; କାତ୍ୟାୟନୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ମଙ୍ଗଳା ଓ ସିଦ୍ଧିରେବତୀ ।

ସିଦ୍ଦାଦିଵଟୁକାଃ ପୂଜ୍ଯା ହେତୁକଶ୍ଚ କପାଲିକଃ । ଏକପାଦୋ ଭୀମରୂପୋ ଦିକ୍ପାଲାନ୍ମଧ୍ଯତୋ ନଵ ।। ୩୪୮.

ସିଦ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଟୁକମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ହେତୁକ ଓ କପାଳିକ ମଧ୍ୟ । ଏକପାଦ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ମଧ୍ୟରେ ନବ ଦିଗପାଳମାନେ ।

ହ୍ରୀଂ ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷଣି ସ୍ଵାହା ମନ୍ତ୍ରାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ଗୌରୀ ପୂଜ୍ଯା ଚ ଧର୍ମ୍ମଦ୍ଯାଃ ସ୍କନ୍ଦାଦ୍ଯାଃ ଶକ୍ତଯୋ ଯଜେତ୍ ।। ୩୪୮.

'ହ୍ରୀଂ ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷ କର, ସ୍ୱାହା' — ମନ୍ତ୍ରର ଫଳ ପାଇଁ । ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ଧର୍ମ ଆଦି ସ୍କନ୍ଦ ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେକୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରଜ୍ଞା ଜ୍ଞାନା କ୍ରିଯା ଵାଚା ଵାଗୀଶୀ ଜ୍ଵାଲିନୀ ତଥା । କାମିନୀ କାମମାଲା ଚ ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିପୂଜନଂ ।। ୩୪୮.

ପ୍ରଜ୍ଞା, ଜ୍ଞାନା, କ୍ରିୟା, ବାଚା, ବାଗୀଶୀ, ଜ୍ୱାଳିନୀ, କାମିନୀ, କାମମାଳା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ପୂଜ୍ୟ ।

ଓଂ ଗଂ ସ୍ଵାହା ମୂଲମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ଗଂ ଵା ଗଣପତଯେ ନମଃ । ଷଡ଼ଙ୍ଗୋ ରକ୍ତଶୁକ୍ଲଶ୍ଚ କଦନ୍କତାକ୍ଷପରଶୂତ୍କଟଃ ।। ୩୪୮.

'ଓଁ ଗଂ ସ୍ୱାହା' ମୂଳମନ୍ତ୍ର; କିମ୍ବା 'ଗଂ ଗଣପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' । ଷରଙ୍ଗ ଲାଲ ଓ ଧଳା, ବାଙ୍କା ଦୃଷ୍ଟି, ପରଶୁ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା ।

ସମୋଦକୋଽଥ ଗନ୍ଧାଦିଗନ୍ଧୋଲ୍କାଯେତି ଚ କ୍ରମାତ୍ । ଗଜୋ ମହାଗଣପତିର୍ମ୍ମହୋ ଲ୍କଃ ପୂଜ୍ଯ ଏଵ ଚ ।। ୩୪୮.

ମୋଦକ, ତାପରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ, ଦୀପ ଦେଇ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା । ହାତୀ, ମହାଗଣପତି ଓ ମହାଲ୍କ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ।

କୁଷ୍ମାଣ୍ଡାଯ ଏକଦନ୍ତତ୍ରିପୁରାନ୍ତକାଯ ଶ୍ଯାମଦନ୍ତଵିକଟହରହାସାଯ । ଲମ୍ଵନାଶାନନାଯ ପଦ୍ମଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ମେଘୋଲ୍କାଯ ଧୂମୋଲ୍କାଯ । ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡାଯ ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରାଯ ଵିକଟୋତ୍କଟାଯ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗମନାଯ ।। ୩୪୮.

କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଏକଦନ୍ତ, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ଶ୍ୟାମଦନ୍ତ, ବିକଟ, ହର, ହାସା; ଲମ୍ବନାଶାନ, ପଦ୍ମଦଂଷ୍ଟ୍ର, ମେଘଉଲ୍କା, ଧୂମଉଲ୍କା; ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ବିକଟୋତ୍କଟ ଓ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗମନଙ୍କୁ ।

ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡାଯ ଵିଘ୍ନେଶ୍ଵରାଯ ଵିକଟୋତ୍କଟାଯ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗମନାଯ । ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରହାରାଯ ଶଶାଙ୍କଧରାଯ ଗଣାଧିପତଯେ ସ୍ଵାହା ।। ୩୪୮.

ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ବିକଟୋତ୍କଟ, ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗମନ; ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରହାର, ଶଶାଙ୍କଧର ଓ ଗଣାଧିପତିଙ୍କୁ — ସ୍ୱାହା ।