ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ହର୍ଵାଦିଭିଶ୍ଚ ମନସୋ ଵିକାଶୋ ହାସ ଉଚ୍ଯତେ । ଚିତ୍ରାଦିଦର୍ଶନାଚ୍ଚେତୋଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵତେ ଭଯମ୍ ।। ୩୩୯.

ହର୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନ ଯେତେବେଳେ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ହାସ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ; ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ତାହାକୁ ଭୟ କୁହନ୍ତି।

ଜୁଗୁପ୍ସା ଚ ପଦାର୍ଥାନାଂ ନିନ୍ଦା ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଵାହିନାଂ । ଵିସ୍ମଯୋଽତିଶଯେନାର୍ଥଦର୍ଶନାଚ୍ଚିତ୍ତଵିସ୍ତୃତିଃ ।। ୩୩୯.

ବସ୍ତୁମାନେ ପ୍ରତି ଘୃଣାକୁ ଅବଗ୍ରହ ବୋଲନ୍ତି; ଅପଶ୍ରୟ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦା ହୁଏ; ଅତିଶୟ ଜିନିଷ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ମନ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟୌ ସ୍ତମ୍ଭାଦଯଃ ସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ରଜସସ୍ତମସଃ ପରମ୍ । ସ୍ତମ୍ଭଶ୍ଚେଷ୍ଟାପ୍ରତୀଘାତୋ ଭଯରାଗାଦ୍ଯୁପାହିତଃ ।। ୩୩୯.

ଷ୍ଟମ୍ଭ ଇତ୍ୟାଦି ଅଠଟି ଭାବ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ଠାରୁ ଉପରେ; ଷ୍ଟମ୍ଭ ହେଉଛି କ୍ରିୟାର ବିରତି, ଯାହା ଭୟ, ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ହୁଏ।

ଶ୍ରମରାଗାଦ୍ଯୁପେତାନ୍ତଃକ୍ଷୋଭଜନ୍ମ ଵପୁର୍ଜ୍ଜଲଂ । ସ୍ଵେଦୋ ହର୍ଷାଦିଭିର୍ଦ୍ଦେହୋଚ୍ଛାସାଽନ୍ତଃପୁଲକୋଦ୍‌ଗମଃ ।। ୩୩୯.

ଶରୀରରେ କ୍ଲାନ୍ତି, ଆସକ୍ତି ଓ ଏହାଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ପସିନା ଆସେ; ଏହିଠାରେ ଦେହ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ ଓ ଜଳ ଦେଖାଯାଏ। ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାବନାରୁ ଶରୀରରେ ପସିନା ଆସେ, ଏବଂ ଭିତରୁ ଭାବବିହ୍ୱଳତାରେ ଚମ୍ପା ହୁଏ।

ହର୍ଷାଦିଜନ୍ମଵାକ୍ସଙ୍ଗଃ ସ୍ଵରଭେଦୋ ଭଯାଦିଭିଃ । ମନୋଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଶୋକମିଷ୍ଟକ୍ଷଯାଦିଭିଃ ।। ୩୩୯.

ଆନନ୍ଦ ଓ ଏହାଭଳି ଭାବରୁ କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ; ଭୟ ଓ ଏହାଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ। ଦୁଃଖରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ଏବଂ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ହାରାଇଲେ ଶୋକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

କ୍ରୋଧସ୍ତୈକ୍ଷ୍ଣପ୍ରବୋଧଶ୍ଚ ପ୍ରତିକୂ ଲାନୁକାରିଣି । ପୁରୁଷାର୍ଥସମାପ୍ତ୍ଯାର୍ଥୋ ଯଃ ସ ଉତ୍ସାହ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩୩୯.

କ୍ରୋଧ ଥିଲେ ମନେ ତୀବ୍ର ଜାଗୃତି ଆସେ, ବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଭାବରେ। ମନୁଷ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଯେ ଶକ୍ତି ଚେଷ୍ଟା ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ଉତ୍ସାହ' କୁହାଯାଏ।

ଚିତ୍ତକ୍ଷୋଭଭଵୋତ୍ତମ୍ଭୋ ଵେପଥୁଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ । ଵୈଵର୍ଣ୍ଯଞ୍ଚ ଵିଚଷାଦାଦିଜନ୍ମା କାନ୍ତିଵିପର୍ଯ୍ଯଯଃ ।। ୩୩୯.

ମନ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଭୟରୁ ଶରୀର କମ୍ପିଥିବାକୁ 'କମ୍ପନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚିନ୍ତା ଓ ଏହାଭଳି ଭାବରୁ ଚେହେରାର ରଙ୍ଗ ହେବାକୁ 'ବର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରାସ' କୁହାଯାଏ।

ଦୁଃଖାନନ୍ଦାଦିଜନ୍ନେତ୍ରଜଲମଶ୍ରୁ ଚ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମସ୍ତମଯଃ ପ୍ରଲଯୋ ଲଙ୍ଘନାଦିଭିଃ ।। ୩୩୯.

ଦୁଃଖ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଏହାଭଳି ଭାବରୁ ଚକୁରୁ ଜଳ ବା ଅଶ୍ରୁ ଆସେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଶାନ୍ତି ଅବସ୍ଥା, ମୂର୍ଛା ଓ ଏହାଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ 'ପ୍ରଳୟ' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ।

ଵୈରାଗ୍ଯାଦିର୍ମ୍ମନଃ ଖେଦୋ ନିର୍ଵେଦ ଇତି କଥ୍ଯତେ । ମନଃ ପୀଡ଼ଦିଜନ୍ମା ଚ ସାଦୋ ଗ୍ଲାନିଃ ଶରୀରଗା ।। ୩୩୯.

ବିରକ୍ତି ଓ ଏହାଭଳି ଅବସ୍ଥାରୁ ମନର କ୍ଲାନ୍ତିକୁ 'ନିର୍ବେଦ' କୁହାଯାଏ। ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଏହାଭଳି କାରଣରୁ ମନର ଦୁର୍ବଳତା ଶରୀରରେ 'ଗ୍ଲାନି' ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ଶଙ୍କାନିଷ୍ଟାଗମୋତ୍ପ୍ରେକ୍ଷା ସ୍ଯାଦସୂଯା ଚ ମତ୍ସରଃ । ମଦିରାଦ୍ଯୁପଯୋଗୋତ୍ଥଂ ମନଃ ସଂମୋହନଂ ମଦଃ ।। ୩୩୯.

ସନ୍ଦେହ, ଅପମଙ୍ଗଳ ଆଶଙ୍କା ଓ ଅନୁମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ 'ସନ୍ଦେହ' କୁହାଯାଏ; ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ 'ମତ୍ସର' କୁହନ୍ତି। ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଏହାଭଳି ଜିନିଷରୁ ମନର ମତିଭ୍ରମକୁ 'ମଦ' କୁହାଯାଏ।

କ୍ରିଯାତିଶଯଜନ୍ମାନ୍ତଃଶରୀରୋତ୍ଥକ୍ଲମଃ ଶ୍ରମଃ । ଶ୍ରୃଙ୍ଗାରାଦିକ୍ରିଯାଦ୍ଵେଷଶ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯାଲସ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୩୯.

ଅତିରିକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଶରୀରରେ ଯେ କ୍ଲାନ୍ତି ଆସେ, ତାହାକୁ 'ଶ୍ରମ' କୁହାଯାଏ। ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ଏହାଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନିଚ୍ଛା, ମନର ଅଲସତାକୁ 'ଆଲସ୍ୟ' କୁହାଯାଏ।

ଦୈନ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵାଦପଭ୍ରଂଶଶ୍ଚିନ୍ତାର୍ଥପରିଭାଵନଂ । ଇତିକର୍ତ୍ତଵ୍ଯତୋପାଯାଦର୍ଶନଂ ମୋହ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୩୩୯.

ଦୁଃଖ ହେଉଛି ସତ୍ତ୍ୱର ଅବନତି ଓ ଅନୁବାରେ ଚିନ୍ତା। କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କିପରି କରିବା ଉଚିତ ଜଣାନଥିବାକୁ 'ମୋହ' କୁହାଯାଏ।

ସ୍ମୃତିଃ ସ୍ଯାଦନୁଭୂତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ ପ୍ରତିଵିମ୍ବନଂ । ମତିରର୍ଥପରିଚ୍ଛେଦସ୍ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନୋପନାଯିତଃ ।। ୩୩୯.

ଅନୁଭୂତ ବସ୍ତୁର ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ 'ସ୍ମୃତି' କୁହାଯାଏ। ବସ୍ତୁର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିବା ଦ୍ୱାରା ଯେ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଆସେ, ତାହାକୁ 'ମତି' କୁହାଯାଏ।

ଵ୍ରୀଡାନୁରାଗାଦିଭଵଃ ସଙ୍କୋଚଃ କୋପି ଚେତସଃ । ଭଵେଚ୍ଚପଲତାଽସ୍ଥୈର୍ଯଂ ହର୍ଷଶ୍ଚିତ୍ତପ୍ରସନ୍ନତା ।। ୩୩୯.

ଲଜ୍ଜା, ଆସକ୍ତି ଓ ଏହାଭଳି ଭାବରୁ ମନରେ ଯେ ସଂକୋଚ ଆସେ, ତାହାକୁ 'ସଂକୋଚ' କୁହାଯାଏ। ଅସ୍ଥିରତାକୁ 'ଚପଳତା', ଆନନ୍ଦକୁ ମନର ପ୍ରସନ୍ନତା କୁହାଯାଏ।

ଆଵେଶଶ୍ଚ ପ୍ରତୀକାରଃ ଶଯୋ ଵୈଧୁର୍ଯ୍ଯମାତ୍ମନଃ । କର୍ତ୍ତଵ୍ଯେ ପ୍ରତିଭାଭ୍ରଂଶୋ ଜଡ଼ତେତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ।। ୩୩୯.

ମନରେ ଅଧିକ ଭାବ, ପ୍ରତିକାର ଓ ଆତ୍ମବିଭ୍ରାନ୍ତି — ଏମିତି ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଏ। କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହାର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ହାରାଇଯିବାକୁ 'ଜରତ' କୁହାଯାଏ।

ଇଷ୍ଟପ୍ରାପ୍ତେରୁପଚିତଃ ସମ୍ପଦାଭ୍ଯୁଦଯୋ ଧୃତିଃ । ଗର୍ଵ୍ଵଃ ପରେଷ୍ଵଵଜ୍ଞାନମାତ୍ମନ୍ଯୁତ୍କର୍ଷଭାଵାନା ।। ୩୩୯.

ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ମିଳିବା ଓ ସମ୍ପଦ ବୃଦ୍ଧିରୁ ଯେ ସନ୍ତୋଷ ଆସେ, ତାହାକୁ 'ଧୃତି' କୁହାଯାଏ। ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ନିଜକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିବାକୁ 'ଗର୍ବ' କୁହାଯାଏ।

ଭଵେଦ୍ଵିଷାଦୋ ଦୈଵାଦେର୍ଵିଘାତୋଽଭୀଷ୍ଟଵସ୍ତୁନି । ଔସ୍ସୁକ୍ଯମୀଷ୍ସିତାପ୍ରାପ୍ତେର୍ଵାଞ୍ଛଯା ତରଲା ସ୍ଥିତିଃ ।। ୩୩୯.

ଦେବତା ଓ ଏହାଭଳି କାରଣରୁ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ବାଧା ଆସିଲେ 'ବିଷାଦ' ହୁଏ। ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ମିଳିବା ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ମନର ଅସ୍ଥିରତାକୁ 'ଉତ୍ସୁକତା' କୁହାଯାଏ।

ଚିତ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ସ୍ତୈମିତ୍ଯମପସ୍ମାରୋଽଚଲା ସ୍ଥିତିଃ । ଯୁଦ୍‌ଧେ ବାଧାଦିଭୀସ୍ତ୍ରାସୋ ଵୀପ୍ସା ଚିତ୍ତଚମତ୍କୃତିଃ ।। ୩୩୯.

ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ନିର୍ଜନ୍ତୁ ଅବସ୍ଥାକୁ 'ଅପସ୍ମାର' କୁହାଯାଏ, ଏହା ଏକ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥା। ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଏହାଭଳି ସମୟରେ ବିପଦରୁ ଭୟ ଆସେ, ଏବଂ 'ବୀପ୍ସା' ହେଉଛି ମନର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

କ୍ରୋଧସ୍ଯାପ୍ରଶମୋଽମର୍ଷଃ ପ୍ରବୋଧଶ୍ତେଚନୋଦଯଃ । ଅଵହିତ୍ଥଂ ଭଵେଦ୍‌ଗୁପ୍ତିରିଙ୍ଗିତାକାରଗୋଚରା ।। ୩୩୯.

କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ନ ହେଲେ ତାହାକୁ 'ଅମର୍ଷ' କୁହାଯାଏ, ତୀବ୍ରତା ଆସିଲେ ତାହାକୁ 'ପ୍ରବୋଧ' କୁହନ୍ତି। ଚିହ୍ନ ଓ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ହେଉଥିବା ଲୁଚାଇବାକୁ 'ଅବହିତ୍ଥ' କୁହାଯାଏ।

ରୋଷତୋ ଗୁରୁଵାଗ୍ଦଣ୍ଡପାରୁଷ୍ଯଂ ଵିଦୁରୁଗ୍ରତାଂ । ଊହୋ ଵିତର୍କଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯାଧିର୍ମନୋଵପୁରଵଗ୍ରହଃ ।। ୩୩୯.

ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଯେ କଠୋର କଥା ଆସେ, ତାହାକୁ 'ତୀବ୍ରତା' କୁହାଯାଏ। ଅନୁମାନକୁ 'ଊହ', ତର୍କକୁ 'ବିତର୍କ', ମନ ଓ ଶରୀରର ଅସୁସ୍ଥତାକୁ 'ରୋଗ' କୁହାଯାଏ।

ଅନିବଦ୍ଧପ୍ରଲାପାଦିରୁନ୍ମାଦୋ ମଦନାଦିଭିଃ । ତତ୍ଵଜ୍ଞାନାଦିନା ଚେତଃକଷାଯୋପରମଃ ଶମଃ ।। ୩୩୯.

ଅନିୟମିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଏହାଭଳି ଆଚରଣକୁ 'ଉନ୍ମାଦ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ମଦ ଓ ଏହାଭଳି କାରଣରୁ ହୁଏ। ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାଭଳି ଉପାୟରେ ମନର ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହେବାକୁ 'ଶମ' କୁହାଯାଏ।

କଵିଭିର୍ଯୋଜନୀଯା ଵୈ ଭାଵାଃ କାଵ୍ଯାଦିକେ ରସାଃ । ଵିଭାଵ୍ଯତେ ହି ରତ୍ଯାଦିର୍ଯତ୍ର ଯେନ ଵିଭାଵ୍ଯତେ ।। ୩୩୯.

କବିମାନେ ଯେଉଁ ଭାବଗୁଡ଼ିକୁ କବିତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳାରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେସବୁ ରସ ଏବଂ ଭାବଗୁଡ଼ିକୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ରତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

ଵିଭାଵୋ ନାମ ସ ଦ୍ଵେଧାଲମ୍ବନୋଦ୍ଦୀପନାତ୍ମକଃ । ରତ୍ଯାଦିଭାଵଵର୍ଗୋଽଯଂ ଯମାଜୀଵ୍ଯୋପଜାଯତେ ।। ୩୩୯.

ଏହାକୁ 'ବିଭାବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର — ଆଲମ୍ବନ ଓ ଉଦ୍ଦୀପନ। ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ରତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଆଲମ୍ବନଵିଭାଵୋଽସୌ ନାଯକାଦିଭଵସ୍ତଥା । ଧୀରୋଦାତ୍ତୋ ଧୀରୋଦ୍ଧତଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧୀରଲଲିତସ୍ତଥା ।। ୩୩୯.

ଆଲମ୍ବନ ବିଭାବ ହେଉଛି ନାୟକ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ। ନାୟକ ଚାରି ପ୍ରକାରର — ଧୀର ଉଦାତ୍ତ, ଧୀର ଉଦ୍ଧତ, ଧୀର ଲଳିତ ଓ ଧୀର ପ୍ରଶାନ୍ତ।

ଧୀରପ୍ରଶାନ୍ତ ଇତ୍ଯେଵଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ନାଯକଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅନୁକୂଲୋ ଦକ୍ଷଇଣଶ୍ଚ ଶଠୋ ଧୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୩୩୯.

ଏହିପରି, ନାୟକ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଥାଏ — ଅନୁକୂଳ, ଦକ୍ଷ, ଚତୁର, ଧୃଷ୍ଟ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ।

ପୀଠମର୍ଦ୍ଦୋ ଵିଟଶ୍ଚୈଵ ଵିଦୂଷକ ଇତି ତ୍ରଯଃ । ଶ୍ରୃଡ୍ଗାରେ ନର୍ମ୍ମସଚିଵା ନାଯକସ୍ଯାନୁନାଯକା ।। ୩୩୯.

ପୀଠମର୍ଦ୍ଦ, ବିଟ ଓ ବିଦୂଷକ — ଏହି ତିନିଜଣ ନାୟକଙ୍କ ଶୃଙ୍ଗାର ସହଚର, ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ମିତ୍ର।

ପୀଠମର୍ଦ୍ଦଃ ସମ୍ବଲକଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତଦ୍ଵେଶଜୋ ଵିଟଃ । ଵିଦୂଷକୋ ଵୈହସିକସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟନାଯକନାଯିକାଃ ।। ୩୩୯.

ପୀଠମର୍ଦ୍ଦ ସହଯୋଗୀ, ବିଟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ ବିଦୂଷକ ହସ୍ୟସ୍ପଦ; ଏମାନେ ଉପନାୟକ ଓ ଉପନାୟିକା।

ସ୍ଵକୀଯା ପରକୀଯା ଚ ପୁନର୍ଭୂରିତି କୌଶିକାଃ । ସାମାନ୍ଯା ନ ପୁନର୍ଭୂରିରିତ୍ଯାଦ୍ଯା ବହୁଭେଦତଃ ।। ୩୩୯.

ନାୟିକାମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର — ନିଜସ୍ୱ, ପରକିୟା ଓ ପୁନର୍ବିବାହିତା। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଓ ଅପୁନର୍ବିବାହିତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ରହିଛି।

ଉଦ୍ଦୀପନଵିଭାଵାସ୍ତେ ସଂସ୍କାରୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଥିତୈଃ । ଆଲମ୍ବନଵିଭାଵେଷୁ ଭାଵାନୁଦ୍ଦୀପଯନ୍ତି ଯେ ।। ୩୩୯.

ଉଦ୍ଦୀପନ ବିଭାବମାନେ ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଢ଼ିତ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଆଲମ୍ବନ ବିଭାବରେ ଭାବଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି।