ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ କାଵ୍ଯସ୍ଯ ନାଟକାଦେଶ୍ଚ ଅଲଙ୍କାରାନ୍ ଵଦାମ୍ଯଽଥ । ଧ୍ଵନିର୍ଵ୍ଵର୍ଣାଃ ପଦଂ ଵାକ୍ଯମିତ୍ଯେତଦ୍ଵାଙ୍‌ମଯଂ ମତଂ ।। ୩୩୭.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ କବିତା ଓ ନାଟକର ଶୋଭା ବିଷୟରେ କହିବି। ଧ୍ୱନି, ଅକ୍ଷର, ପଦ ଓ ବାକ୍ୟ—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣୀର ମୂଳ ଅଂଶ ଭାବରେ ମନାଯାଏ।

ଶାସ୍ତ୍ରେତିହାସଵାକ୍ଯାନାଂ ତ୍ରଯଂ ଯତ୍ର ସମାପ୍ଯତେ । ଶାସ୍ତ୍ରେ ଶବ୍ଦପ୍ରଧାନାତ୍ଵମିତିହାସେଷୁ ନିଷ୍ଠତା ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାତନ କଥା ଓ କବିତାର ବାକ୍ୟ ଏକାଠି ମିଳେ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଧାନ, ଇତିହାସରେ ଅର୍ଥ ପ୍ରଧାନ।

ଅଭିଧାଯାଃ ପ୍ରଧାନତ୍ଵାତ୍ କାଵ୍ଯଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିଭିଦ୍ଯତେ । ନରତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଲୋକେ ଵିଦ୍ଯାତତ୍ର ଚ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ।। ୩୩୭.

ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ପ୍ରଧାନ ଥିବାରୁ କବିତା ଅନ୍ୟ ଦୁଇଠାରୁ ଅଲଗା। ଏହି ଜଗତରେ ମଣିଷ ଦୁର୍ଲଭ, ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

କଵିତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ତତ୍ର ଶକ୍ତିସ୍ତତ୍ର ଚ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା । ଵ୍ଯୁତ୍‌ପତ୍ତିର୍ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ତତ୍ର ଵିଵେକସ୍ତତ୍ର ଦୁର୍ଲଭଃ ।। ୩୩୭.

ସେଠାରେ କବିତାର ଦକ୍ଷତା ଦୁର୍ଲଭ, ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଶିକ୍ଷା ଦୁର୍ଲଭ, ବିବେକ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ସର୍ଵ୍ଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରମଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ମୃଗ୍ଯମାଣନ୍ନ ସିଧ୍ଯତି । ଆଦିଵର୍ଣା ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଣାସ୍ତୁରୀଯକଃ ।। ୩୩୭.

ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ ମିଳେନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅକ୍ଷର, ତୃତୀୟଟି ମହାପ୍ରାଣ।

ଵର୍ଗେଷୁ ଵର୍ଣଵୃନ୍ଦଂ ସ୍ଯାତ୍ପଦଂ ସୁପ୍‌ତିଙ୍‌ପ୍ରଭେଦତଃ । ସଙ୍‌କ୍ଷେପାଦ୍ଵାକ୍ଯମିଷ୍ଟାର୍ଥଵ୍ଯଵଛିନ୍ନା ପଦାବଲୀ ।। ୩୩୭.

ବର୍ଗରେ ଅକ୍ଷରମାନେ ଏକଠା ହୁଏ। ପଦ କେସ ଓ କ୍ରିୟା ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ହୁଏ। ସଂକ୍ଷେପରେ, ଚାହିଦା ଅର୍ଥ ବୁଝାଇଥିବା ପଦମାନେ ଏକଠା ହେଲେ ବାକ୍ୟ ହୁଏ।

କାଵ୍ଯଂ ସ୍ଫଟଦଲଙ୍କାରଂ ଗୁଣଵଦ୍ଦୋଷଵର୍ଜିତମ୍ । ଯୋନିର୍ଵ୍ଵେଦଶ୍ଚ ଲୋକଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧମନ୍ନାଦଯୋନିଜଂ ।। ୩୩୭.

କବିତା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ଗୁଣମୟ ଓ ଦୋଷ ରହିତ। ଏହାର ମୂଳ ହେଉଛି ବେଦ ଓ ଜଗତ, ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ଦେଵାଦୀନାଂ ସଂସ୍କୃତଂ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାକୃତଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ନୃଣାଂ । ଗଦ୍ଯଂ ପଦ୍ଯଞ୍ଚ ମିଶ୍ରଞ୍ଚ କାଵ୍ଯାଦି ତ୍ରିଵିଧଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୩୩୭.

ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ମଣିଷମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାକୃତ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଗଦ୍ୟ, ପଦ୍ୟ ଓ ମିଶ୍ର—କବିତା ଓ ଏହା ସଦୃଶ ତିନି ପ୍ରକାର ମନାଯାଏ।

ଆପଦଃ ପଦସନ୍ତାନୋ ଗଦ୍ଯନ୍ତଦପି ଗଦ୍ଯତେ । ଚୂର୍ଣକୋତ୍‌କଲିକାଗନ୍ଧିଵୃତ୍ତଭେଦାତ୍ ତ୍ରିରୂପକମ୍ ।। ୩୩୭.

ପଦମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ ଗଦ୍ୟ ହୁଏ, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଗଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍କଳିକା ଓ ଗନ୍ଧି ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇଥାଏ।

ଅଲ୍ପାଲ୍ପଵିଗ୍ରହଂ ନାତିମୃଦୁସନ୍ଦର୍ଭନିର୍ଭରଂ । ତୂର୍ଣକଂ ନାମତୋ ଦୀର୍ଘସମାସାତ୍ କଲିକା ଭଵେତ୍ ।। ୩୩୭.

ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗଠନ, ଅତି ମୃଦୁ ନୁହେଁ ଓ ଘନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଥିଲେ ତାହାକୁ ତୂର୍ଣ୍ଣକ କୁହାଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ସମାସ ଦ୍ୱାରା କଳିକା ହୁଏ।

ଭଵେନ୍ମଧ୍ଯମସନ୍ଦର୍ଭନ୍ନାତିକୁତ୍ସିତଵିଗ୍ରହମ୍ । ଵୃତ୍ତଚ୍ଛାଯାହରଂ ଵୃତ୍ତଂ ଗନ୍ଧିନୈତତ୍ କିଲୋତ୍‌କଟମ୍ ।। ୩୩୭.

ମଧ୍ୟମ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଗଠନ ନୁହେଁ, ଛନ୍ଦର ଛାୟା ଥିଲେ ଏହାକୁ ଗନ୍ଧି କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ଏହାକୁ ଉତ୍କଟ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି।

ଆଖ୍ଯାଯିକା କଥା ଖଣ୍ଡକଥା ପରିକଥା ତଥା । କଥାନିକେତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ଗଦ୍ଯକାଵ୍ଯଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଧା ।। ୩୩୭.

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ରୂପକୁ ଗଦ୍ୟ କାବ୍ୟର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ—କଥା, ଗଳ୍ପ, ଖଣ୍ଡଗଳ୍ପ, ବିସ୍ତୃତ କଥା ଏବଂ ଛୋଟ ଗଳ୍ପ।

କର୍ତୃଵଂଶପ୍ରଶଂସା ସ୍ଯାଦ୍ଯତ୍ର ଗଦ୍ଯେନ ଵିସ୍ତରାତ୍ । କନ୍ଯାହରଣସଂଗ୍ରାମଵିପ୍ରଲମ୍ଭଵିପତ୍ତଯଃ ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠାରେ ଲେଖକଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରଶଂସା ଗଦ୍ୟରେ ହୁଏ, ଏବଂ କନ୍ୟା ହରଣ, ଯୁଦ୍ଧ, ବିଚ୍ଛେଦ ଓ ବିପଦ ଘଟେ।

ଭଵନ୍ତି ଯତ୍ର ଦୀପ୍ତାଶ୍ଚ ରୀତିଵୃତ୍ତିପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ । ଉଚ୍ଛାସୈଶ୍ଚ ଚପରିଚ୍ଛେଜୋ ଯତ୍ର ଯା ଚୂର୍ଣକୋତ୍ତରା ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ ଚର୍ୟା, ଆଚରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ହଠାତ୍ ଉତ୍ସାହ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ଓ ଖଣ୍ଡ ଉତ୍ତର ଥାଏ।

. ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵାପରଵକ୍ତ୍ରଂ ଵା ଯତ୍ର ସାଖ୍ଯାଯିକା ସ୍ମୃତା । ଶ୍ଲୋକୈଃ ସ୍ଵଵଂଶଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ କଵିର୍ଯତ୍ର ପ୍ରଶଂସତି ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠାରେ କଥାକୁ ଲେଖକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି କହନ୍ତି, ତାହାକୁ 'ଆଖ୍ୟାୟିକା' ବୋଲାଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ କବି ନିଜ ବଂଶକୁ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ମୁଖ୍ଯସ୍ଯାର୍ଥାଵତାରାଯ ଭଵେଦ୍ଯତ୍ର କଥାନ୍ତରମ୍ । ପରିଚ୍ଛେଦୋ ନ ଯତ୍ର ସ୍ଯାଦ୍ଭଵେଦ୍ଵାଲମ୍ଭକୈଃ କ୍କଚିତ୍ ।। ୩୩୭.

ମୁଖ୍ୟ କଥାର ପ୍ରସ୍ତାବନା ପାଇଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ କଥା ଆସେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଂଶ ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ କେବେ କେବେ ସହାୟକ ଘଟଣା ଥାଏ।

ସା କଥା ନାମ ତଦ୍‌ଗର୍ଭେ ନିବଧ୍ନୀଯାଚ୍ଚତୁଷ୍ପଦୀଂ । ଭଵେତ୍ ଖଣ୍ଡକଥା ଯାସୌ ପରିକଥା ତଯୋଃ ।। ୩୩୭.

ଏହାକୁ 'କଥା' ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପଦର ଶ୍ଲୋକ ଲେଖିବା ଉଚିତ। ଖଣ୍ଡ ଗଳ୍ପକୁ 'ଖଣ୍ଡକଥା' ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଗଳ୍ପକୁ 'ପରିକଥା' କୁହାଯାଏ।

ଅମାତ୍ଯଂ ସାର୍ଥକଂ ଵାପି ଦ୍ଵିଜଂ ଵା ନାଯକଂ ଵିଦୁଃ । ସ୍ଯାତ୍ତଯୋଃ କରୁଣଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିପ୍ରଲମ୍ଭଶ୍ଚ ତୁର୍ଵ୍ଵିଧଃ ।। ୩୩୭.

ଏହି ଦୁଇଟିରେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବ୍ୟାପାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନାୟକ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବ ରହିଥାଏ।

. ସମାପ୍ଯତେ ତଯୋର୍ନ୍ନାଦ୍ଯା ସା କଥାମନୁଧାଵତି । କଥାଖ୍ଯାଥିକଯୋର୍ମ୍ମିଶ୍ରମାଵାତ୍ ପରିକଥା ସ୍ମୃତା ।। ୩୩୭.

ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମଟି ଶେଷ ହେଉଛି, ଏବଂ କଥା ପରେ ଚାଲିଥାଏ। ଆଖ୍ୟାୟିକା ଓ କଥା ମିଶିଥିବା ରୂପକୁ 'ପରିକଥା' ବୋଲାଯାଏ।

ଭଯାନକଂ ସୁଖପରଂ ଗର୍ବେ ଚ କରୁଣୋ ରସଃ । ଅଦ୍ଭୁତୋଽନ୍ତେ ସୁକ୍ଲୃପ୍ତାର୍ଥୋ ନୋଦାତ୍ତା ସା କଥାନିକା ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭାବ ରହିଥାଏ, ମଧ୍ୟରେ କରୁଣା ରହିଛି, ଶେଷରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଲ ଅର୍ଥ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ସେଉଁଠି 'କଥାନିକା' ରହିଛି।

ପଦ୍ଯଂ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ତଚ୍ଚ ଵୃତ୍ତଂ ଜାତିରିତିତ୍ରିଧା । ଵୃତ୍ତମକ୍ଷରସଂଖ୍ଯେଯମୁକ୍ଥଂ ତତ୍ କୃତିଶେଷଜମ୍ ।। ୩୩୭.

ଚାରି ପଦର ଶ୍ଲୋକକୁ 'ପଦ୍ୟ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ତିନି ପ୍ରକାର—ଛନ୍ଦ, ପ୍ରକାର ଓ ରୂପ। ଛନ୍ଦ ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ, ଏହା କବିତାର ଅଂଶ ରୂପେ ଆସେ।

ମାତ୍ରାଭିର୍ଗଣନା ଯତ୍ର ସା ଜାତିରିତି କାଶ୍ଯପଃ । ସମମର୍ଦ୍ଧସମଂ ଵୃତ୍ତଂ ଵିଷମଂ ପୈଙ୍ଗଲଂ ତ୍ରିଧା ।। ୩୩୭.

ଯେଉଁଠାରେ ମାତ୍ରା ଗଣନା ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ଜାତି' ବୋଲି କାଶ୍ୟପ କହିଛନ୍ତି। ଛନ୍ଦ ତିନି ପ୍ରକାର—ସମ, ଅର୍ଧସମ ଓ ବିଷମ, ଯାହାକୁ 'ପୈଙ୍ଗଳ' କୁହାଯାଏ।

ସା ଵିଦ୍ଯା ନୌସ୍ତିତୀର୍ଷୂଣାଂ ଗଭୀରଂ କାଵ୍ଯସାଗରଂ । ମହାକାଵ୍ଯଂ କଲାପଶ୍ଚ ପର୍ଯ୍ଯାବନ୍ଧୋ ଵିଶେଷକମ୍ ।। ୩୩୭.

ଏହି ଜ୍ଞାନ କବିତାର ଗଭୀର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ। ମହାକାବ୍ୟ, ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିଭାଗ ଅନୁଯାୟୀ ବିନ୍ୟାସ ଏହାର ବିଶେଷ ରୂପ।

କୁଲକଂ ମୁକ୍ତକ କୋଷ ଇତି ପଦ୍ଯକୁଟୁମ୍ବକମ୍ . ସର୍ଗବନ୍ଧୋ ମହାକାଵ୍ଯମାରବ୍ଧଂ ସଂସ୍କୃତେନ ଯତ୍ ।। ୩୩୭.

କୁଳକ, ମୁକ୍ତକ ଓ କୋଷ—ଏହିମାନେ ପଦ୍ୟର ପରିବାର। ସର୍ଗ ବିନ୍ୟାସ ହେଉଛି ମହାକାବ୍ୟ, ଯାହା ସଂସ୍କୃତରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ତାଦାତ୍ମ୍ଯମଜହତ୍ତତ୍ର ତତ୍ସମଂ ନାତି ଦୁଷ୍ଯତି । ଇତିହାସକଥୋଦ୍‌ଭୂତମିତରଦ୍ଵା ସଦାଶ୍ରଯଂ ।। ୩୩୭.

ଏଠାରେ ସ୍ୱରୂପ ଛାଡ଼ାଯାଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ସଦୃଶ ଥିବା କିଛି ଅତି ଦୋଷ ନୁହେଁ। ଇତିହାସ କଥାରୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ସେଠି ସଦା ଏକ ଆଧାର ରହିଥାଏ।

ମନ୍ତ୍ର୍ଦୂତପ୍ରଯାଣାଜିନିଯତଂ ନାତିଵିସ୍ତରମ୍ । ଶକ୍କର୍ଯ୍ଯାତିଜଗତ୍ଯାତିଶକ୍କର୍ଯ୍ଯା ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ତଥା ।। ୩୩୭.

ଦୂତ ପଠାଇବା, ଯାତ୍ରା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିସ୍ତାର ଅଧିକ ନୁହେଁ। 'ଶକ୍କରୀ', 'ଅତିଜଗତି', 'ଅତିଶକ୍କରୀ' ଓ 'ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍' ଛନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରାଦିଭିର୍ଵ୍ଵକ୍ରାଭିଜନୈଶ୍ଚାରୁଭିଃ ସମୈଃ । ମୁକ୍ତା ତୁ ଭିମ୍ନଵୃତ୍ତାନ୍ତା ନାତିସଂକ୍ଷିପ୍ତସ୍ର୍ଗକମ୍ ।। ୩୩୭.

ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର, ସମ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କବିମାନେ ରଚିଥିବା; ମୁକ୍ତକ ଅର୍ଥାତ୍ ଏକକ ଶ୍ଲୋକ ଅସାଧାରଣ ଘଟଣା ଥିବା ଗଳ୍ପ ପାଇଁ, ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏଥିରେ ସର୍ଗ ରହିଥାଏ।

ଅତିଶକ୍ଵରିକାଷ୍ଟିଭ୍ଯାମେକସଙ୍କୀର୍ଣକୈଃ ପରରଃ । ମାତ୍ରଯାପ୍ଯପରଃ ସର୍ଗଃ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ଯେଷୁ ଚ ପଶ୍ଚିମଃ ।। ୩୩୭.

'ଅତିଶକ୍ବରୀ', 'ଅଷ୍ଟି' କିମ୍ବା ଏକ ମିଶ୍ର ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସର୍ଗ ତିଆରି ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସର୍ଗ ମାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ଶେଷ ସର୍ଗ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।

କଲ୍ପୋଽତିନିନ୍ଦିତସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵିଶେଷାନାଦରଃ ସତାଂ । ନଗରାର୍ଣଵଶୈଲର୍ତ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଶ୍ରମପାଦପୈଃ ।। ୩୩୭.

ଏହି ବିନ୍ୟାସ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ନିନ୍ଦିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହାକୁ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ଦେନ୍ତି। ଏଠାରେ ନଗର, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଋତୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆଶ୍ରମ ଓ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।