ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କାମଧେନୁରିଯଂ ଵିଦ୍ଯା ସପ୍ତଧା ପରିକୀର୍ତ୍ତିତା । ମନ୍ତ୍ରରାଜଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୁଚୌରାଦିମୋହନମ୍ ।। ୩୨୪.

ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ କାମଧେନୁ ବୋଲି ସାତ ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମୁଁ ଏବେ ମନ୍ତ୍ରରାଜ କହିବି, ଯାହା ଶତ୍ରୁ, ଚୋର ଓ ଏହାଦିକୁ ମୋହିତ କରେ।

ମହାଭଯେଷୁ ସର୍ଵ୍ଵଷୁ ସ୍ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ହରପୂଜିତଂ । ଲକ୍ଷଂ ଜପ୍ତ୍ତଵା ତିଲୈର୍ହୋ ମଃ ସିଦ୍ଧ୍ଯେଦୁଦ୍ଧରାରକଂ ଶ୍ରୃଣୁ ।। ୩୨୫.

ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବିପଦରେ, ହରଙ୍କ ପୂଜିତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରି ତିଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ସଫଳତା ଓ ଉଦ୍ଧାର ମିଳେ—ଶୁଣ।

ଓଂ ହଲେ ଶୂଲେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମସତ୍ଯେନ ଵିଷ୍ଣୁସତ୍ଯେନ ରୁଦ୍ରସତ୍ଯେନ ରକ୍ଷ ମାଂ ଵାଚେଶ୍ଵରାଯ ସ୍ଵାହା ।। ଦୁର୍ଗାତ୍ତାରଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତେନ ଦୁର୍ଗା ଶିଵା ମତା । ଓଂ ଚଣ୍ଡକପାଲିନି ଦନ୍ତାନ୍ କିଟି କ୍ଷିଟି ଗୁହ୍ଯେ ଫଟ୍ ହ୍ରୀଁ । ଅନେନ ମନ୍ତ୍ରରାଜେନ କ୍ଷାଲଯିତ୍ଵା ତୁ ତଣ୍ଡୁଲାନ୍ ।। ୩୨୫.

ଓଁ ହଲେ ଶୂଲେ, ଆସ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସତ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସତ୍ୟ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବାଣୀର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗା, ଶିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଓଁ ଚଣ୍ଡକପାଳିନୀ, ଦାନ୍ତ, କିଟି କ୍ଷିଟି, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଫଟ୍ ହ୍ରୀଁ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରାଜ ଦ୍ୱାରା ଚାଉଳକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି—

ତ୍ରିଶଦ୍ଵାରାନି ଜପ୍ତାନି ତଚ୍ଚୌରେଷୁ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଦନ୍ତୈଶଚୂର୍ଣାନି ଶୁକ୍ଲାନି ପତିତାନି ହି ଶୁଦ୍ଧଯେ ।। ୩୨୫.

ତିନି ଦ୍ୱାରରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଏହା ଚୋରମାନେକୁ ଦିଅ। ଶୁଭ୍ର ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଦାନ୍ତର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କର।

ଓଂ ଜ୍ଵଲଲ୍ଲୋଚନ କପିଲଜଟାଭାରଭାସ୍ଵର ଵିଦ୍ରାଵଣ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଡାମର ଦର ଭ୍ରମ ଆକଟ୍ଟ ତୋଟଯ ମୋଟଯ ଦହ ପଟ ଏଵଂ ସିଦ୍ଧିରୁଦ୍ରୋ ଜ୍ଞାପଯତି ଯଦି ଗ୍ରହୋପଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲ୍ଲୋକଂ ଦେଵଲୋକଂ ଵା ଆରାମଵିହାରାଚଲଂ ତଥାପି ତମାଵର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ବଲିଂ ଗୃହ୍ଣ ଦଦାମି ତେ ସ୍ଵାହେତ୍ । କ୍ଷେତ୍ରପାଲବଲିଂ ଦତ୍ଵା ଗ୍ର୍ହୋ ନ୍ଯାସାଦ୍‌ହ୍ରଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଶତ୍ରଵୋ ନାଶମାଯାନ୍ତି ରଣେ ଵୈରଗଣକ୍ଷଯଃ ।। ୩୨୫.

ହଂସବୀଜନ୍ତୁ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଷନ୍ତୁ ତ୍ରିଵିଧଂ ହରେତ୍ । ଅଗୁରୁଞ୍ଚନ୍ଦନଂ କୁଷ୍ଠଂ କୁଙ୍କୁମଂ ନାଗକେଶରମ୍ ।। ୩୨୫.

ହଁସ ବୀଜ ଓ ବିଷ ରଖିଲେ, ତିନି ପ୍ରକାର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ, କୁଷ୍ଠ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ନାଗକେଶର ବ୍ୟବହାର କର।

ନଖଂ ଵୈ ଦେଵଦାରୁଞ୍ଚ ସମଂ କୃତ୍ଵାଥ ଧୂପକଃ । ମାକ୍ଷଇକେନ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଦେହଵସ୍ତ୍ରାଦିଧୂପନାତ୍ ।। ୩୨୫.

ନଖ ଓ ଦେବଦାରୁ ସମାନ ମାପରେ ନିଅ, ଏହାକୁ ଧୂପ ବନା। ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେହ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଧୂପ କର।

ଵିଵାଦେ ମୋହନେ ସ୍ତ୍ରୀଣଂ ମଣ୍ଡନେ କଲହେ ଶୁଭଃ । କନ୍ଯାଯା ଵରଣେ ଭାଗ୍ଯେ ମାଯାମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରିତଃ ।। ୩୨୫.

ବିବାଦ, ମୋହନ, ଜନାନୀଙ୍କ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ କଳହରେ ଏହା ଶୁଭ। କନ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହ ଚୟନ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ, ଏହା ମାୟା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ।

ହ୍ରୀଁ ରୋଚନାନାଗପୁଷ୍ପାଣି କୁଙ୍କୁମଞ୍ଚ ମନଃଶିଲା । ଲଲାଟେ ତିଲକଂ କୃତ୍ଵା ଯଂ ପଶ୍ଯେତ୍ସ ଵଶୀ ଭଵେତ୍ ।। ୩୨୫.

ହ୍ରୀଁ, ରୋଚନା, ନାଗପୁଷ୍ପ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ମନ:ଶିଳା—ଏହାଦିକୁ ଲଳାଟରେ ତିଳକ ହିସାବରେ ଲଗାଇ ଯାହାକୁ ଦେଖିବେ, ସେ ବଶ ହେବ।

ଶତାଵର୍ଯ୍ଯାସ୍ତୁ ଚୂର୍ଣନ୍ତୁ ଦୁଗ୍ଧପୀତଞ୍ଚ ପୁତ୍ରକୃତ୍ । ନାଗକେଶରଚୂର୍ଣନ୍ତୁ ଘୃତପକ୍କନ୍ତୁ ପୁତ୍ର୍କୃତ୍ ।। ୩୨୫.

ଶତାବରୀର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧ ସହିତ ପିଇଲେ ପୁଅ ହୁଏ। ନାଗକେଶର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଘୃତରେ ପକାଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ହୁଏ।

ପାଲାଶଵୀଜପାନେନ ଲଭେତ ପୁତ୍ରକନ୍ତଥା । ଓଂ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଚାମୁଣ୍ଡେ ଜମ୍ଭଯ ମୋହଯ ଅମୁକଂ ଵଶମାନଯ ସ୍ଵାହା । ଷଡ୍‌ଵିଂଶା ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯା ସା ନଦୀତୀରମୃତା ଶ୍ରିଯମ୍ ।। ୩୨୫.

ପାଳାଶ ବୀଜ ପିଇଲେ ପୁଅ ମିଳେ। ଓଁ, ଉଠ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଜଡ କର, ମୋହ କର, ଅମୁକକୁ ବଶ କର, ସ୍ୱାହା। ଏହି ଛବିଶିତମ ସିଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ନଦୀତୀର ଅମୃତ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ।

କୃତ୍ଵୋନ୍ମତ୍ତରସେନୈଵ ନାମାଲିଖ୍ମାର୍କପତ୍ରକେ । ମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗନ୍ତତଃ କୃତ୍ଵା ଜପେତ୍ତାମାନେଯେତ୍ତସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ।। ୩୨୩.

ଉନ୍ମତ୍ତ ମୂଳର ରସରେ ନାମ ଲେଖି ଅର୍କ ପତ୍ରରେ ରଖ, ପରେ ମୁତ୍ରତ୍ୟାଗ କରି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର, ଏଭଳି ନାରୀକୁ ଆଣିପାରିବ।

ଓଂ କ୍ଷୁଂସଃ ଵଷଟ୍ । ମଦ୍ଵାମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ଜପ୍ଯାଦ୍ଧୋମାଚ୍ଚ ପୁଷ୍ଟିକୃତ୍ । ଓଂ ହଂସଃ ହ୍ରୂଁ ହୂଂ ସ ହ୍ନଃ ସୌଃ । ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀ ଵିଦ୍ଯା ଅଷ୍ଟାର୍ଣା ଜଯକୃଦ୍ରଣେ ।। ୩୨୩.

ଓଁ କ୍ଷୁଁସଃ ବଷଟ୍। ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ହୋମ କଲେ ପୋଷଣ ମିଳେ। ଓଁ ହଁସଃ ହ୍ରୂଁ ହୂଁ ସଃ ହ୍ନଃ ସୌଃ। ଏହି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଦେଉଛି।

ମନ୍ତ୍ରା ଈଶାନମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଧର୍ମ୍ମକାମାଦିଦାଯକାଃ । ଈଶାନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାମୀଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ।। ୩୨୩.

ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁଠାରେ ଈଶାନ ପ୍ରଧାନ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଈଶାନ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମାଣଶ୍ଚାଧିପତିର୍ବ୍ରହ୍ମ ଶିଵୋ ମେଽସ୍ତୁ ସଦାଶିଵଃ । ଓଂ ତତ୍ପୁରୁଷାଯ ଶିଦ୍ମହେ ମହାଦେଵାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ଓଂ ଅଘୋରେଭ୍ଯୋଽଥ ଘୋରେଭ୍ଯୋ ଘୋରହରେଭ୍ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ ।। ୩୨୩.

ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି। ବ୍ରହ୍ମ, ଶିବ ଓ ସଦାଶିବ ସଦା ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଓଁ, ଆମେ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ରୁଦ୍ର ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ଓଁ, ଭୟରୁ ପାରେ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟ ହରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ—

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷକଟକଂ ଧାର୍ଯ୍ଯଂ ଵିଷମଂ ସୁସମଂ ଦୃଢମ୍ । ଏକତ୍ରିପଞ୍ଚଵଦନଂ ଯଥାଲାଭନ୍ତୁ ଧାରଯେତ୍ ।। ୩୨୫.

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର କଟକୁ ଅସମ, ସମ କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହା ଏକ, ତିନି, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଯେତେ ମୁଖ ମିଳିଥାଏ, ସେଉଁଠି ପିନ୍ଧିପାରିବେ।

ଦ୍ଵିଚତୁଃଷଣ୍ମୁଖଂ ଶସ୍ତମଵ୍ରଣଂ ତୀଵ୍ରକଣ୍ଠକଂ । ଦକ୍ଷଵାହୌ ଶିଖାଦୌ ଚ ଧାରଯେଚ୍ଚତୁରାନନଂ ।। ୩୨୫.

ଦୁଇ, ଚାରି କିମ୍ବା ଛଅ ମୁଖ ଥିବା କଟକ ଉତ୍ତମ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଦୃଢ଼ ସୂତ୍ରରେ ଥିବା ଉଚିତ। ଚାରିମୁଖୀଟିକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ, ଚୂଡ଼ାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ଅବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅସ୍ନାତଃ ସ୍ନାତକୋ ଭଵେତ୍ । ହୈମୀ ଵା ମୁଦ୍ରିକା ଧାର୍ଯ୍ଯା ଶିଵମନ୍ତ୍ରେଣ ଚାର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ତୁ ।। ୩୨୫.

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, କିମ୍ବା ଅସ୍ନାତ, ସେ ନହାଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସୁନାର ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଶିବମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରି।

ଶିଵଃ ଶିଖା ତଥା ଜ୍ଯୋତିଃ ସଵିତ୍ରଶ୍ଚେତିଗୋଚରାଃ । ଗୋଚରନ୍ତୁ କୁଲଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତେନ ଲକ୍ଷଅଯସ୍ତୁ ଦୀକ୍ଷଇତଃ ।। ୩୨୫.

ଶିବ, ଚୂଡ଼ା ଓ ଜ୍ୟୋତିରେ, ସାବିତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୋଚର। ଏହି ଗୋଚର ଦ୍ୱାରା କୁଳକୁ ଜଣାଯିବ, ଏହି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ହୁଏ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ମହୀପାଲଃ କପୋତୋ ଗ୍ରନ୍ଥିକଃ ଶିଵେ । କୁଟିଲାଶ୍ଚୈଵ ଵେତାଲାଃ ପଦ୍ମହଂସାଃ ଶିଖାକୁଲେ ।। ୩୨୫.

ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ, ରାଜା, ପାଇଁଖିଆ, ଗଠିଆ ଏହା ଶିବଙ୍କ; ବାକ୍ର ଓ ବେତାଳ, ପଦ୍ମ ଓ ହଂସ ଚୂଡ଼ାକୁଳର।

ଧୃତାରାଷ୍ଟ୍ରା ବକାଃ କାକା ଗୋପାଲା ଜ୍ଯୋତିସଂଜ୍ଞକେ । କୁଟିକା ସାରଠାଶ୍ଚୈଵ ଗୁଟିକା ଦଣ୍ଡିନୋଽପରେ ।। ୩୨୫.

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବକ, କାଉ, ଗୋପାଳ ଏହା ଜ୍ୟୋତିଗୋତ୍ର; କୁଟିରେ ରହୁଥିବା, ସାରଥି, ଗୁଟି ପିନ୍ଧୁଥିବା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଅନ୍ୟ।

ସାଵିତ୍ରୀ ଗୋଚରେ ଚୈଵମେକୈକସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଵିଧଃ । ସିଦ୍ଧାଦ୍ଯଂଶକମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଃ ସୁସିଦ୍ଧିଦଃ ।। ୩୨୫.

ସାବିତ୍ରୀ ଗୋଚରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଚାରି ପ୍ରକାରର। ମୁଁ ସିଦ୍ଧ ଆଦି ଅଂଶ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ବଡ଼ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।

ଭୂମୌ ତୁ ମାତୃକା ଲେଖ୍ଯାଃ କୂଟଷଣ୍ଡଵିଵର୍ଜ୍ଜିତାଃ । ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରାଣି ଵିଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଅନୁସ୍ଵାରଂ ନଯେତ୍ ପୃଥକ୍ ।। ୩୨୫.

ଭୂମିରେ ମାତୃକା ଅକ୍ଷର ଲେଖିବା ଉଚିତ, ଗୁପ୍ତ ଓ ନପୁଂସକ ଅକ୍ଷର ଛାଡ଼ି। ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା କରି, ଅନୁସ୍ୱାରକୁ ପୃଥକ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

ସାଧକସ୍ଯ ତୁ ଯା ସଂଜ୍ଞା ତସ୍ଯା ଵିଶ୍ଲେଷଣଂ ଚରେତ୍ । ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାଦୌ ତଥା ଚାନ୍ତେ ସାଧକାର୍ଣାନି ଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୨୫.

ସାଧକଙ୍କ ନାମ ଯାହା ଅଛି, ତାହାର ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ସାଧକଙ୍କ ଅକ୍ଷର ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ସିଦ୍ଧଃ ସାଧ୍ଯଃ ସୁସିଦ୍ଧୋଽରିଃ ସଂଜ୍ଞାତୋ ଗଣଯେତ୍ କ୍ରମାତ୍ । ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାଦୌ ତଥା ଚାନ୍ତେ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛତାଂଶତଃ ।। ୩୨୫.

ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ସୁସିଦ୍ଧ, ଓ ଅରି—ଏହାକୁ କ୍ରମେ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଏହା ଯୋଡ଼ିଲେ, ଏହା ଶତଗୁଣା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

ସିଦ୍ଧାଦିଶ୍ଚାନ୍ତସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ସିଧ୍ଯତି । ସୁସୁଦ୍ଧାଦିଃ ସୁସିଦ୍ଧାନ୍ତଃ ସିଦ୍ଧଵତ୍ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ ।। ୩୨୫.

ସିଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ଓ ସିଦ୍ଧି ଶେଷ ଥିଲେ, ସେଇ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ସଫଳତା ମିଳେ। ସୁସିଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ଓ ସୁସିଦ୍ଧ ଶେଷ ହେଲେ, ସିଦ୍ଧ ପରି ଭାବିବା ଉଚିତ।

ଅରିମାଦୌ ତଥାନ୍ତେ ଚ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜ୍ଜଯେତ୍ । ସିଦ୍ଧଃ ସୁସିଦ୍ଧଶ୍ଚୈକାର୍ଥେ ଅରିଃ ସାଧ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୩୨୫.

ଅରି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ସିଦ୍ଧ, ସୁସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଅରି ସମାନ ଅର୍ଥ ରଖେ।