ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅଷ୍ଟାନାଂ ପୂର୍ଵ୍ଵବୀଜାନାଂ କ୍ରମଶସ୍ତ୍ଵଵଧାରଯେତ୍। ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ କନିଷ୍ଠାନ୍ତଂ ନାମଯିତ୍ଵାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଯମ୍

ଆଠଟି ପ୍ରଥମ ବିଜ୍ ତତ୍ତ୍ୱର କ୍ରମକୁ ଭଲଭାବେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ କନିଷ୍ଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନିଟି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ବେଙ୍କିବା।

ଊଦ୍ଧ୍‌ର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ମୁଖଞ୍ଚ ଥୀଜାଯ ନଵମାଯ ଵୈ। ଵାମହସ୍ତମଥୋତ୍ତାନଂ କୃତ୍ଵାର୍ଦ୍ଧଂ ନାମଯେଚ୍ଛନୈଃ

ଉପରକୁ ଏବଂ ସାମ୍ନାକୁ ଆଙ୍ଗୁଳି ଉଠାଇ ନବମ ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ; ପରେ ବାମ ହାତକୁ ଉପରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ହାଲୁକା ଭାବେ ଅର୍ଦ୍ଧ ବେଙ୍କିବା।

ଵରାହସ୍ଯ ସ୍ମୃତା ମୁଦ୍ରା ଅଙ୍ଗାନାଞ୍ଚ କ୍ରମାଦିମାଃ। ଏକୈକାଂ ମୋଚଯେଦ୍ ବଦ୍‌ଧ୍ଵା ଵାମମୁଷ୍ଟୌ ତଥାଙ୍‌ଗୁଲୀମ୍

ବରାହଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ଭାବିତ, ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କ୍ରମ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗୁଳିକୁ ବାମ ମୁଷ୍ଟିରେ ବନ୍ଧି ଏକ ଏକ କରି ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଆକୁଞ୍ଚଯେତ୍ ପୂର୍ଵମୁଦ୍ରାଂ ଦକ୍ଷିଣେତ୍ଯେଵମେଵ ଚ। ଊଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵାଙ୍‌ଗୁଷ୍ଠୋ ଵାମମୁଷ୍ଟିର୍ମୁଦ୍ରାସିଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ଭଵେତ୍

ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ମୁଦ୍ରାକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ବାମ ହାତର ମୁଠି ଏବଂ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଏହିପରି କଲେ ମୁଦ୍ରାର ସଫଳତା ମିଳେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଅଭିଷେକଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଚାର୍ଯ୍ଯସ୍ତୁ ପୁତ୍ରକଃ। ସିଦ୍ଧିବାକ୍ ସାଧକୋ ଯେନ ରୋଗୀ ରୋଗାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯେପରି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ପୁଅକୁ ଶିଖାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ବିଧି ଦ୍ୱାରା ସାଧକ ସଫଳତା ପାଏ ଏବଂ ରୋଗୀ ତାଙ୍କର ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ରାଜ୍ଯଂ ରାଜା ସୁତଂ ସ୍ତ୍ରୀଞ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ମଲନାଶନମ୍। ମୂର୍ତ୍ତିକୁମ୍ଭାନ୍ ସୁରତ୍ନାଢ୍ଯଃ ମଧ୍ଯପୂର୍ଵାଦିତୋ ନ୍ଯସେତ୍

ଏହି ବିଧି ଦ୍ୱାରା ରାଜା ରାଜ୍ୟ, ପୁଅ, ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମଳ ନାଶ ପାଏ। ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ମୂଳ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଭରା ମାଟିର କୁମ୍ଭ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସହସ୍ତ୍ରାଵର୍ତ୍ତିତାନ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାଦଥଵା ଶତଵର୍ତ୍ତିତାନ୍। ମଣ୍ଡପେ ମଣ୍ଡଲେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରାଚ୍ଯୈଶାନ୍ଯାଞ୍ଚ ପୀଠକେ

ହଜାର କିମ୍ବା ଶତ ବାର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ମଣ୍ଡପ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଓ ଈଶାନ କୋଣର ଆସନରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ନିଵେଶ୍ଯ ଶକଲୀକୃତ୍ଯ ପୁତ୍ରକଂ ଶାଧକାଦିକମ୍। ଅଭିଷେକଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍‌ଗୀତାଦିପୂର୍ଵକମ୍

ପୁଅ, ସାଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଠାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ବସାଇ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଯୋଗପୀଠାଦୀଂସ୍ତ୍ଵନୁଗ୍ରାହ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯା ନରାଃ। ଗୁରୁସ୍ଚ ସମାଯାନ୍ ବ୍ରୂଯାଦ୍‌ଗୁପ୍ତଃ ଶିଷ୍ଯୋଥ ସର୍ଵଭାକ୍

ଯୋଗପୀଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବସ୍ତୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ଦୟା ପାଇବେ। ଗୁରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶିଖାଇବେ, ଯିଏ ସବୁ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କରେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ସାଧକଃ ସାଧଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଦେଵତାଯତନାଦିକେ। ଶୁଦ୍ଧଭୂମୌ ଗୃହେ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ମଣ୍ଡଲେ ହରିମୀଶ୍ଵରମ୍

ନାରଦ କହିଲେ: ସାଧକ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ୍ର ଭୂମି କିମ୍ବା ଘରେ, ମଣ୍ଡଳରେ ହରି ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଚତୁରସ୍ତ୍ରୀକୃତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ମଣ୍ଡଲାଦୀନି ଵୈ ଲିଖେତ୍। ରସଵାଣାକ୍ଷିକୋଷ୍ଠେଷୁ ସର୍ଵ୍ଵତୋବଦ୍ରମାଲିଖେତ୍

ଚତୁରସ୍ର ଆକୃତିର ମାଟିରେ ମଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିତ୍ରାବଳୀ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ। ପାରଦ ଓ ସୁନା ରଖିବା ଘରିକାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।

ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଷ୍ଠକୈଃ ପଦ୍ମଂ ପୀଠଂ ପଙ୍‌କ୍ତ୍ଯା ବହିର୍ଭଵେତ୍। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାନ୍ତୁ ଵୀଥିକା ତସ୍ମାଦ୍ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାରାଣି ଦିକ୍ଷୁ ଚ

ଛଅତିସଟି ଘରିକା ସହିତ ପଦ୍ମାସନ ବାହାରେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଟି ଘରିକାରୁ ରାସ୍ତା ଓ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଚାରି ଦିଗରେ ରହିଥାଏ।

ଵର୍ତ୍ତୁ ଲଂ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ତୁ ପଦ୍ମକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁରୋଦିତମ୍। ପଦ୍ମାର୍ଦ୍ଧେ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ତୁ ଭାଗଂ ଦ୍ଵାଦଶମଂ ବହିଃ

ରେଖାକୁ ଘୁରାଇ ଆଗରେ ପଦ୍ମ କ୍ଷେତ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଘୁରାଇ ତାହାର ଦ୍ୱାଦଶମ ଅଂଶ ବାହାରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଭଜ୍ଯ ଭ୍ରାମଯେଚ୍ଛେଷଂ ଚତୁଃ କ୍ଷେତ୍ରନ୍ତୁ ଵର୍ତ୍ତୁଲମ୍। ପ୍ରଥମଂ କର୍ଣିକାକ୍ଷେତ୍ରଂ କେଶରାଣାଂ ଦ୍ଵିତୀଯକମ୍

ଭାଗକୁ ବାଂଟି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶକୁ ଘୁରାଇ ଚାରିଟି ମଣ୍ଡଳ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ କର୍ଣ୍ଣିକା କ୍ଷେତ୍ର, ଦ୍ୱିତୀୟରେ କେଶର ରହିଥାଏ।

ତୃତୀଯଂ ଦଲସନ୍ଧୀନାଂ ଦଲାଗ୍ରାଣାଂ ଚତୁର୍ଥକମ୍। ପ୍ରସାର୍ଯ କୋଣସୂତ୍ରାଣି କୋଣଦିଙ୍ମଧ୍ଯମନ୍ତତଃ

ତୃତୀୟ ଘରିକା ପତ୍ର ଯୋଡ଼ା ଅଂଶ ପାଇଁ, ଚତୁର୍ଥ ଘରିକା ପତ୍ର ଶୀର୍ଷ ପାଇଁ। ଏପରି ଦିଗର କୋଣ ଓ ମଧ୍ୟରେ ରେଖା ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ।

ନିଧାଯ କେଶରାଗ୍ରେ ତୁ ଦଲସନ୍ଧୀଂସ୍ତୁଲାଞ୍ଛଯେତ୍। ପାତଯିତ୍ଵାଥ ସୂତ୍ରାଣି ତତ୍ର ପତ୍ରାଷ୍ଟକଂ ଲିଖେନ

କେଶର ଶୀର୍ଷରେ ରଖି, ପତ୍ର ଯୋଡ଼ା ମାପିବା ଉଚିତ। ପରେ ଏଠାରେ ରେଖା ଛାଡ଼ି ଆଠଟି ପତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।

ଦଲସ୍ନ୍ଧ୍ଯନ୍ତଶଲନ୍ତୁ ମାନଂ ମଧ୍ଯେ ନିଧାଯ ତୁ। ଦଲାଗ୍ରଂ ଭ୍ରାମଯେତ୍ତେନ ତଦଗ୍ରଂ ତଦନନ୍ତରମ୍

ପତ୍ର ଯୋଡ଼ା ଶେଷ ଅଂଶର ମାପ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପତ୍ର ଶୀର୍ଷ ଘୁରାଇବା ଏବଂ ପରେ ତାହାର ଶେଷ ଅଂଶ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।

ତଦନ୍ତରାଲଂ ତତ୍‌ପାର୍ଶ୍ଵେ କୃତ୍ଵା ବାହ୍ଯକ୍ରମେଣ ଚ। କେଶରେ ତୁ ଲିଖେଦ୍‌ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଦଲମଧ୍ଯେ ତତଃ ପୁନଃ

ଏହି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅଂଶ ଓ ପାଖରେ ବାହାରକୁ କ୍ରମରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ। କେଶର ମଧ୍ୟରେ ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ଆଙ୍କିବା ଏବଂ ପୁନି କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମଲକ୍ଷମୈତତ୍ ସାମାନ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଷଟ୍‌କଦଲମୁଚ୍ଯତେ। କର୍ଣିକାର୍ଦ୍ଧେନ ମାନେନ ପ୍ରାକସଂସ୍ଥଂ ଭ୍ରାମଯେତ୍ କ୍ରମାତ୍

ଏହି ସାଧାରଣ ପଦ୍ମ ଆକୃତିରେ ବାରଟି ପତ୍ର ଥାଏ। କର୍ଣ୍ଣିକାର ଅର୍ଧ ମାପ ନେଇ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମରେ ଘୁରାଇବା ଉଚିତ।

ତତ୍‌ପାର୍ଶ୍ଵେ ଭ୍ରମଯୋଗେନ କୁଣ୍ଡଲ୍ଯଃ ଷଡ୍ ଭଵନ୍ତି ହି। ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦ୍ଵିଷ୍ଟ୍‌କଦଲକଞ୍ଚ ତୈଃ

ଏହାର ପାଖରେ ଘୁରାଇ ଛଅଟି ବଳୟ ତିଆରି ହୁଏ। ଏପରି ବାରଟି ମାଛ ଏବଂ ସେମାନେ ସହିତ ଦୁଇପତ୍ରୀୟ ପଦ୍ମ ତିଆରି ହୁଏ।

ପଞ୍ଚପତ୍ରାଭିସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଦ୍ଵିକାନ୍ଯପରାଣି ତୁ। ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵିଲିପ୍ତାନି ଗାତ୍ରକାଣି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ

ପଞ୍ଚପତ୍ର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ରେଖା ଥାଏ। ଚାରି ଦିଗରେ ଅଂଗ ଏଭଳି ଆଙ୍କିତ ହୁଏ।

ତ୍ରୀଣି କୋଣେଷୁ ପାଦାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଦ୍ଵିକାନ୍ଯପରାଣି ତୁ। ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵିଲିପ୍ତାନି ଗାତ୍ରକାଣି ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ

ତିନିଟି କୋଣରେ ପାଦ ରଖିବା ପାଇଁ ପଦାର୍ଥ ରଖ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି କୋଣରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ରଖ। ଚାରି ଦିଗରେ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର।

ତତଃ ପଙ୍କ୍ତିଦ୍ଵଯଂ ଦିକ୍ଷୁ ଵୀଥ୍ଯର୍ଥନ୍ତୁ ଵିଲୋପଯେତ୍ । ଦ୍ଵାରାଣ୍ଯାଶାସୁ କୁର୍ଵୀତ ଚତ୍ଵାରି ଚତସୃଷ୍ଵପି

ତାପରେ, ଦୁଇଟି ଧାଡ଼ିକୁ ଦିଗ ଅନୁଯାୟୀ ରାସ୍ତା ପାଇଁ ମାଛିଦେ। ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି କରି ଦ୍ୱାର ବନା।

ଦ୍ଵାରାଣାଂ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ଶୋଭା ଅଷ୍ଟୌ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ। ତତ୍‌ପାର୍ଶ୍ଵ ଉପଶୋଭାସ୍ତୁ ତାଵତ୍ଯଃ ପରିକୀତ୍ତିତାଃ

ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଠଟି ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେଇ ସଂଖ୍ୟାର ଉପ-ଶୋଭା ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ସମୀପ ଉପଶୋଭାନାଂ କୋଣାସ୍ତୁ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତତୋ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ଚିନ୍ତଯେନ୍ମଧ୍ଯକୋଷ୍ଠକୈଃ

ଉପ-ଶୋଭା ନିକଟରେ କୋଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର। ତାପରେ, ଚାରି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟକୋଷ୍ଠ ସହିତ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ଭାବିବାକୁ ହେବ।

ଚତ୍ଵାରିବାହ୍ଯତୋ ମୃଜ୍ଯାଦେକୈକଂ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋରପି। ଶୋଭାର୍ଥଂ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋସ୍ତ୍ରୀଣି ତ୍ରୀଣି ଲୁମ୍ପେଦ୍ଦଲସ୍ଯ ତୁ

ବାହାର ପାଖରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରିଟି ଚିହ୍ନ ଦେ। ଶୋଭା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପତ୍ରର ତିନି ତିନିଟି ଅଂଶ ମାଛିଦେ।

ତଦ୍ଵଦ୍ଵିପର୍ଯଯେ କୁର୍ଯ୍ଯାଦୁପଶୋଭାଂ ତତଃ ପରମ୍। କୋଣସ୍ଯାନ୍ତର୍ବହିସ୍ତ୍ରୀଣି ଚିନ୍ତଯେଦ୍‌ଦ୍ଵିର୍ଵିଭେଦତଃ

ଏହିପରି, ଉଲ୍ଟା କ୍ରମରେ ଉପ-ଶୋଭା ଦେ। କୋଣର ଭିତର ଓ ବାହାର ଭାଗରେ ଦୁଇଭାଗରେ ଭାଗ କରି ତିନି ତିନିଟି ଭାବିବାକୁ ହେବ।

ଏଵଂ ଷୋଡଶକୋଷ୍ଠଂ ସ୍ଯାଦେଵପ୍ତନ୍ଯତ୍ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍। ଦ୍ଵିଷଟ୍କଭାଗେ ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶତ୍‌ପଦଂ ପଦ୍ମନ୍ତୁ ଵୀଥିକା

ଏଭଳି କରି ସୋଳଟି କୋଷ୍ଠ ହେବ, ଏବଂ ମଣ୍ଡଳ ଶେଷ କରିବାକୁ ହେବ। ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗରେ ଛଅତିସଟି ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନଟ କର।

ଏକା ପଙ୍‌କ୍ତିଃ ପରାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଦ୍ଵାରଶୋଭାଦି ପୂର୍ଵଵତ୍। ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲିଭିଃ ମଦ୍ମମେକହସ୍ତେ ତୁ ମଣ୍ଡଲେ

ପୂର୍ବବତ୍ ଏକ ଧାଡ଼ି ବାହାର ଓ ଭିତର ଦ୍ୱାରର ଶୋଭା ପାଇଁ ହେବ। ମଣ୍ଡଳକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଅଥବା ଏକ ହାତ ମାପରେ ମାପ।