ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ତାପଯେତ୍‌ଖାଦିରାଙ୍ଗାରୈର୍ଭୂର୍ଜମାକ୍ରମ୍ଯ ପାଦଯୋଃ । ସପ୍ତାହାଦାନଯେତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।। ୩୧୨.

ଖାଦିର କଉଳିରେ ତାପି, ପାଦ ତଳେ ଭୂର୍ଜ ପତ୍ର ରଖି, ସାତ ଦିନ ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ଆଣିପାରେ।

ଵଜ୍ରସମ୍ପୁଟଗର୍ଭେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାରେ ତୁ ଲେଖଯେତ୍ । ମଧ୍ଯେ ଗର୍ଭଗତଂ ନାମ ସଦାଶିଵଵିଦର୍ମିତମ୍ ।। ୩୧୨.

ବଜ୍ର ସଂପୁଟ ଭିତରେ, ଦ୍ୱାଦଶାର ଆକୃତି ଲେଖିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ନାମ ରହିବା ଦରକାର, ଯାହା ସଦାଶିବ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ।

କୁଡ୍ଯେ୧ ଫଲକକେ ଵାଥ ଶିଲାପଟ୍ଟେ ହରିଦ୍ରଯା। ମୁଖସ୍ତମ୍ଭଂ ଗତିସ୍ତମ୍ଭଂ ସୈନ୍ଯସ୍ତମ୍ଭନ୍ତୁ ଜାଯତେ ।। ୩୧୨.

ଦେଵାଳ, ଫଳକ କିମ୍ବା ପଥର ଉପରେ ହଳଦି ଦ୍ୱାରା ଲେଖିଲେ, ମୁହଁ ବନ୍ଦ, ଚଳାଚଳ ବନ୍ଦ ଓ ସେନା ବନ୍ଦ ହେବ।

ଵିଷରକ୍ତେନ ସଂଲିଖ୍ଯ ଶମଶାନେ କର୍ପରେ ବୁଧଃ । ଷଟ୍‌କୋଣଂ ଦଣ୍ଡମାକ୍ରାନ୍ତଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଛକ୍ତିଯୋଜିତମ୍ ।। ୩୧୨.

ବିଷ ମିଶ୍ରିତ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ମଶାନର କପାଳ ଉପରେ ଛଅ କୋଣ ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅଟେଇ, ଚାରିପାଖରେ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ମାରଯେଦଚିରାଦେଷ ଶ୍ମଶାନେ ନିହତଂ ରିପୁଂ । ଛେଦଂ କରୋତି ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ନ୍ଯସେଦ୍ରିପୁଂ ।। ୩୧୨.

ଏହିପରି ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଶୀଘ୍ର ମାରିଦେଉଛି; ରାଜ୍ୟରେ ଭାଗ ଦେଇପାରେ, ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁକୁ ରଖି।

ଚକ୍ରଧାରାଙ୍ଗତାଂ ଶକ୍ତିଂ ରିପୁନାମ୍ନା ରିପୁଂ ହରେତ୍ । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣୈଵ ଚୁ ଵୀଜେନ ଖଡ୍ଗମଧ୍ଯେ ତୁ ଲୋଖଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଚକ୍ରଧାରା ଭିତରେ ଶକ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁ ନାମ ରଖିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତାରକ୍ଷ୍ୟ ପଖ ଅଥବା ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ତଳୱାର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵିଦର୍ଭରିପୁନାମାଥ ଶ୍ମଶାନାଙ୍ଗାରଲେଖିତମ୍ । ସପ୍ତାହାତ୍ସାଧଯେଦ୍ଦେଶଂ ତାଡଯେତ୍ ପ୍ରେତଭସ୍ମନା ।। ୩୧୨.

ବିଦର୍ଭ ଶତ୍ରୁ ନାମ ଶ୍ମଶାନ ଅଙ୍ଗାର ଦ୍ୱାରା ଲେଖି, ସାତ ଦିନରେ ଦେଶକୁ ବଶ କରିପାରେ, ପ୍ରେତ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି।

ଭେଦନେ ଛେଦନେ ଚୈଵ ମାରଣେଷୁ ଶିଵୋ ଭଵେତ୍ । ତାରକଂ ନେତ୍ରମୁଦ୍ଦେଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତିପୁଷ୍ଟୀ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଭେଦ, ଛେଦ ଓ ମାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶିବାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହେ; ତାରକା ହେଉଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୟନ, ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଦହନାଦିପ୍ରଯୋଗୋଯଂ ଶାକିନୀଞ୍ଚୈଵ କର୍ଷଯେତ୍ । ମଧ୍ଯାଦିଵାରୁଣୀଂ ଯାଵଦ୍ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡସମନ୍ଵିତଃ ।। ୩୧୨.

ଦହନ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶାକିନୀମାନେ ଆଣାଯାନ୍ତି, ମଧ୍ୟ ଓ ଭାରୁଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବାକୃତୁଣ୍ଡ ସହିତ।

କୁଷ୍ଠାଦ୍ଯା ଵ୍ଯାଧଯୋ ଯେ ତୁ ନାଶଯେତ୍ତାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ମଧ୍ଯାଦିଉତ୍ତରାନ୍ତନ୍ତୁ କରାଲୀବନ୍ଧନାଜ୍ଜପେତ୍ ।। ୩୧୨.

କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ମଧ୍ୟ ଠାରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଳୀ ବନ୍ଧନ ସହିତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ଷଯେଦାତ୍ମନୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଵାଦୀ ଯଦା ଶିଵଃ । ଵାରୁଣ୍ଯାଦି ତତୋ ନ୍ଯସ୍ଯ ଜ୍ଵରକାଶଵିନାଶନମ୍ ।। ୩୧୨.

ଯେତେବେଳେ ଶିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଭାରୁଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରଖି, ଜ୍ୱର ଓ କାଶ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

. ସୌମ୍ଯାଦି ମଧ୍ଯମାନ୍ତନ୍ତୁ ଗୁରୁତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ଵଟେ । ପୂର୍ଵ୍ଵାଦି ମଧ୍ଯମାନ୍ତନ୍ତୁ ଲଘୁତ୍ଵଂ କୁରୁତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୩୧୨.

ସୌମ୍ୟ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଟବୃକ୍ଷରେ ଭାର ଆସେ; ପୂର୍ବ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ହଲକାପଣ ହୁଏ।

ଭୂର୍ଜ୍ଜେ ରୋଚନଯା ଲିଖ୍ଯ ଏତଦ୍ଵଜ୍ରାକୁଲଂ ପୁରମ୍ । କ୍ରମସ୍ଥୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରଵୀଜୈସ୍ତୁ ରକ୍ଷାଂ ଦେହେଷୁ କାରଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଭୂର୍ଜ ପତ୍ର ଉପରେ ରୋଚନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଜ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁର ଲେଖିବା ଉଚିତ; କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଵେଷ୍ଟିତା ଭାଵହେମ୍ନା ଚ ରକ୍ଷେଯଂ ମୃତ୍ଯୁନାଶିନୀ । ଵିଘ୍ନପାପାରିଦମନୀ ସୌଭାଗ୍ଯାଯୁଃପ୍ରଦା ଧୃତା ।। ୩୧୨.

ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଏହି ସୁରକ୍ଷା ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ବିଘ୍ନ, ପାପ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରେ, ଧନ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଏ।

ଦ୍ଯୂତେ ରଣେ ଚ ଜଯଦା ଶକ୍ରସୈନ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ । ବନ୍ଧ୍ଯାନାଂ ପୁତ୍ରଦା ହ୍ଯେଣା ଚିନ୍ତାମଣିରିଵାପରା ।। ୩୧୨.

ଜୁଆ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଜୟ ଦିଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେନା ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦିଏ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତାମଣି ସମାନ।

ସାଧଯେତ୍ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଜଯେତ୍ । ଫଟ୍ ସ୍ତ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ହୂଁ ଲକ୍ଷଜ୍ପ୍ଯାଦ୍ଯକ୍ଷାଦିର୍ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୨.

ସେ ଦୁର୍ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରିପାରିବେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିପାରିବେ। 'ଫଟ୍ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ହୁଁ' ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷବାର ଜପ କଲେ, ଦ୍ୟୁତର ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିବେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଓଂ ଵିନାଯକାର୍ଚନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଜେଦାଧାରଶକ୍ତିକମ୍ । ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯଷ୍ଟକକନ୍ଦଞ୍ଚ ନାଲଂ ପଦ୍ମଞ୍ଚ କର୍ଣିକାମ୍ ।। ୩୧୩.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବିନାୟକଙ୍କର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ମୂଳ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଆଦି ଆଠଟି ମୂଳ, ନାଳ, ପଦ୍ମ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କେଶରଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ପଦ୍ମଂ ତୀଵ୍ରଞ୍ଚ ଜ୍ଵଲିନୀଂ ଯଜେତ୍ । ନନ୍ଦାଞ୍ଚ ସୁଯଶାଞ୍ଚୋଗ୍ରାଂ ତେଜୋଵତୀଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଵାସିନୀଂ ।। ୩୧୩.

କେଶର, ତିନି ପ୍ରକୃତିର ପଦ୍ମ, ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳାମୟୀ, ନନ୍ଦା, ସୁୟଶା, ଉଗ୍ରା, ତେଜୋବତୀ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଗଣମୂର୍ତ୍ତିଂ ଗଣପତିଂ ହୃଦଯଂ ସ୍ଯାଦ୍‌ଗଣଂ ଜଯଃ । ଏକଦନ୍ତୋତ୍କଟଶିରଃଶିଖାଯାଚ୍ଲକର୍ଣିନେ ।। ୩୧୩.

ଗଣମୂର୍ତ୍ତି, ଗଣପତି, ହୃଦୟରେ ଗଣ, ଜୟ; ଏକଦନ୍ତ, ଉତ୍କଟ, ଶିରଃଶିଖା ଓ ଲକର୍ଣ୍ଣିନ୍।

ଗଜଵକ୍ତ୍ରାଯ କଵଚଂ ଚହୂଁ ଫଡନ୍ତଂ ତଥାଷ୍ଟକଂ । ମହୋଦରୋ ଦଣ୍ଡହସ୍ତଃ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦୌ ମଧ୍ଯତୋ ଯଜେତ୍ ।। ୩୧୩.

ଗଜବଦନଙ୍କ ପାଇଁ କବଚ, 'ହୁଁ ଫଟ୍' ଏବଂ ଆଠଟି ମନ୍ତ୍ର; ମହୋଦର, ଦଣ୍ଡହସ୍ତ—ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ପରେ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଜଯୋ ଗଣାଧିପୋ ଗଣନାଯକୋଽଥ ଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡ ଏକଦନ୍ତୋତ୍କଟଲମ୍ବୋଦରୋ ଗଜ ।। ୩୧୩.

ଜୟ, ଗଣାଧିପ, ଗଣନାୟକ, ପରେ ଗଣେଶ୍ୱର; ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ଏକଦନ୍ତ, ଉତ୍କଟ, ଲମ୍ବୋଦର, ଗଜ—

ଵକ୍ତ୍ରୋ ଵିକଟାନନୋଽଥ ହୂଁ ପୂର୍ଵ୍ଵୋ ଵିଘ୍ନନାଶନଃ । ଧୂମ୍ରଵର୍ଣୋ ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯୋ ଵାହ୍ଯେ ଵିଘ୍ନେଶପୂଦନମ୍ ।। ୩୧୩.

ବକ୍ତ୍ର, ବିକଟାନନ, ପରେ 'ହୁଁ' ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ବିଘ୍ନନାଶନ; ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ବାହାରେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କର ପୂଜା।

ତ୍ରିପୁରାପୂଜନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଅସିତାଙ୍ଗୋ ରୁରୁସ୍ତଥା । ଚଣ୍ଡଃ କ୍ରୋଧସ୍ତଥୋନ୍ମତ୍ତଃ କପାଲୀ ଭୀଷଣଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୧୩.

ମୁଁ ଏବେ ତ୍ରିପୁରାଙ୍କର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି: ଅସିତାଙ୍ଗ, ରୁରୁ, ଚଣ୍ଡ, କ୍ରୋଧ, ଉନ୍ମତ୍ତ, କପାଳୀ, ଭୀଷଣ—ଏହି କ୍ରମରେ।

ସଂହାରୋ ଭୈରଵୋ ବ୍ରାହ୍ମୀମୁଖ୍ଯା ହ୍ରସ୍ଵାସ୍ତୁ ଭୈରଵାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣୀଷଣ୍ମୁଖା ଦୀର୍ଘା ଅଗ୍ନ୍ଯାଦୌ ଵଟୁକାଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୧୩.

ସଂହାର, ଭୈରବ, ବ୍ରାହ୍ମୀ ପ୍ରଧାନ; ଭୈରବମାନେ ଛୋଟ; ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ଷଣ୍ମୁଖୀ—ଦୀର୍ଘ; ଅଗ୍ନି ଆଦିରୁ ଭଟୁକମାନେ କ୍ରମେ।

ସମଯପୁତ୍ରୋ ଵଟୁକୋ ଯୋଗିନୀପୁତ୍ରକସ୍ତଥା । ସିଦ୍ଧପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵଟୁକଃ କୁଲପୁତ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଥକଃ ।। ୩୧୩.

ସମୟପୁତ୍ର, ଭଟୁକ, ଯୋଗିନୀପୁତ୍ରକ, ସିଦ୍ଧପୁତ୍ର, ଭଟୁକ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ କୁଳପୁତ୍ର।

ହେତୁକଃ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଶ୍ଚ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତୋ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ । ଅଗ୍ନିଵେତାଲୋଽଗ୍ନିଜିହ୍ଵଃ କରାଲୀ କାଲଲୋଚନଃ ।। ୩୧୩.

ହେତୁକ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ଦ୍ୱିତୀୟ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତ; ଅଗ୍ନିବେତାଳ, ଅଗ୍ନିଜିହ୍ବା, କରାଳୀ, କାଳଲୋଚନ।

ଏକପାଦଶ୍ଚ ଭୀମାକ୍ଷ ଐଂ କ୍ଷେଂ ପ୍ରେତସ୍ତଥାସନଂ । ଐଁ ହ୍ରୀଂ ଦ୍ଵୌଶ୍ଚ ତ୍ରିପୁରା ପଦ୍ମାସନସମାସ୍ଥିତା ।। ୩୧୩.

ଏକପାଦ, ଭୀମାକ୍ଷ, 'ଐଂ କ୍ଷେଂ', ପ୍ରେତ ଏବଂ ଆସନ; 'ଐଂ ହ୍ରୀଂ', ଦୁଇ ତ୍ରିପୁରା, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଵିଭ୍ରତ୍ଯଭଯପୁସ୍ତଞ୍ଚ ଵାମେ ବରଦମାଲିକାମ୍ । ମୂଲେନ ହୃଦଯାଦି ସ୍ଯାଜ୍ଜାଲପୂର୍ଣଞ୍ଚ କାମକମ୍ ।। ୩୧୩.

ବାମ ହାତରେ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଓ ପୁସ୍ତକ ଧରିଛନ୍ତି, ଦାନ ମାଳା ମଧ୍ୟ ଅଛି; ମୂଳରୁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଗୋମଧ୍ଯେ ନାମ ସଂଲିଖ୍ଯ ଚାଷ୍ଟପତ୍ରେ ଚ ମଧ୍ଯତଃ । ଶ୍ମଶାନାଦିପଟେ ଶ୍ମଶାନାଙ୍ଗାରେଣ ଵିଲେଖଯେତ୍ ।। ୩୧୩.

ଗୋମୟ ମଧ୍ୟରେ ନାମ ଲେଖି, ଆଠପତ୍ରୀ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ; ଶ୍ମଶାନର ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଶ୍ମଶାନର ଅଙ୍ଗାର ଦ୍ୱାରା ଲେଖିବା।