ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦୂତୀମନ୍ତ୍ରେଣ ଦ୍ଵାରାଦୌ ଏକଵୃକ୍ଷେ ଶ୍ମଶାନକେ । ଏଵଞ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵକାମାପ୍ତିର୍ଭୁଙ୍‌କ୍ତେ ସର୍ଵ୍ଵାଂ ମହୀଂ ନୃପଃ ।। ୩୧୧.

ଦୂତୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱାର ଠାରେ କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନରେ ଏକ ଗଛ ତଳେ; ଏଭଳି କରି ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵିଦ୍ଯାପ୍ରସ୍ତାଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଧର୍ମ୍ମକାମାଦିସିଦ୍ଧିଦମ୍ । ନଵକୋଷ୍ଠଵିଭାଗେନ ଵିଦ୍ଯାଭେଦଞ୍ଚ ଵିନ୍ଦତି ।। ୩୧୨.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବିଦ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ନବ କୋଷ୍ଠ ଭାଗକୁ ବିଭାଜନ କରି ବିଦ୍ୟାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଣାଯାଏ।

ଅନୁଲୋମଵିଲୋମେନ ସମସ୍ତଵ୍ଯସ୍ତଯୋଗତଃ । କର୍ଣାଵିକର୍ଣଯୋଗେନ ଅତ ଊଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଂ ଵିଭାଗଶଃ ।। ୩୧୨.

ସିଧା ଓ ବିପରୀତ ଅନୁସ୍ଥାନ, ଏକାଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା ଭାବରେ, କାନ ଓ ଅକାନ ଉପାୟରେ, ଏବଂ ଉପର ଭାଗରେ ବିଭାଗ କରି।

ତ୍ରିତ୍ରିକେଣ ଚ ଯୋଗେନ ଦେଵ୍ଯା ସନ୍ନଦ୍ଧଵିଗ୍ରହଃ । ଜାନାତି ସିଦ୍ଧିଦାନ୍ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ପ୍ରସ୍ତାଵାନ୍ନିର୍ଗତାନ୍ ବହୂନ୍ ।। ୩୧୨.

ତିନିଟି ତ୍ରିକୋଣ ଉପାୟରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଶୋଭିତ ରୂପ ସହିତ; ସେ ଅନେକ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ବିଷୟରୁ ବାହାରିଛି।

ଶାସ୍ତ୍ରେ ଶାସ୍ତ୍ରେ ସ୍ମୃତା ମନ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରଯୋଗାସ୍ତତ୍ର ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାଃ । ଗୁରୁଃ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଥମୋ ଵର୍ଣଃ ପୂର୍ଵ୍ଵେଦ୍ଯୁର୍ନ ଚ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ।। ୩୧୨.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ର ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରୟୋଗ ଦୁର୍ଲଭ; ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର, ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଥିବା, କିନ୍ତୁ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୁଏନାହିଁ।

ପ୍ରସ୍ତାଵେ ତତ୍ର ଚୈକାର୍ଣା ଦ୍ଵ୍ଯର୍ଣସ୍ତ୍ର୍ଯର୍ଣାଦଯୋଽଭଵନ୍ । ତିର୍ଯ୍ଯଗୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଗତା ରେଖାଶ୍ଚତୁରଶ୍ଚତୁରୋ ଭଜେତ୍ ।। ୩୧୨.

ବିଷୟରେ ଏକାକ୍ଷର, ଦୁଇ ଅକ୍ଷର, ତିନି ଅକ୍ଷର ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଛି; ଅଡ଼ିଆଁ ଓ ଉଲ୍ଲମ୍ବିତ ରେଖା, ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରିବା ଉଚିତ।

ନଵ କୋଷ୍ଠା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵଂ ମଧ୍ଯଦେଶେ ତଥା ଇମାନ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେନ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପ୍ରସ୍ତାଵଂ ଭେଦଯେତ୍ତତଃ ।। ୩୧୨.

ଏଭଳି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନବଟି କୋଷ୍ଠ ହୁଏ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ବିଷୟକୁ ବିଭାଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ର୍ସ୍ତାଵକ୍ରମଯୋଗେନ ପ୍ରସ୍ତାଵଂ ଯସ୍ତୁ ଵିନ୍ଦତି । କରମୁଷ୍ଟିସ୍ଥିତାସ୍ତସ୍ଯ ସାଧକସ୍ଯ ହି ସିଦ୍ଧଯଃ ।। ୩୧୨.

ଯେଉଁଠି ପ୍ରସ୍ତାବ ଏବଂ ତାହାର କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରା ରହେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପାଦମୂଲେ ସ୍ଯାନ୍ନଵଖଣ୍ଡାଂ ଭୁଵଂ ଲଭେତ୍ । କପାଲେ ତୁ ସମାଲିଖ୍ଯ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵଂ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୧୨.

ତିନି ଲୋକ ତାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ଥାଏ; ସେ ନଉ ଖଣ୍ଡ ଭୂମି ଅଧିକାର କରେ। ଖପାଳ ଉପରେ ଚାରିପାଖରେ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ମଶାନକର୍ପଟେ ଵାଥ ଵାହ୍ଯଂ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଲିଖେନ୍ନାମ କର୍ଣିକୋପରି ସଂସ୍ଥିତମ୍ ।। ୩୧୨.

ଶ୍ମଶାନର କଫନ କିମ୍ବା ବାହାରକୁ ଯାଇ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟଭାଗରେ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ, ନାମ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ତାପଯେତ୍‌ଖାଦିରାଙ୍ଗାରୈର୍ଭୂର୍ଜମାକ୍ରମ୍ଯ ପାଦଯୋଃ । ସପ୍ତାହାଦାନଯେତ୍ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।। ୩୧୨.

ଖାଦିର କଉଳିରେ ତାପି, ପାଦ ତଳେ ଭୂର୍ଜ ପତ୍ର ରଖି, ସାତ ଦିନ ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ, ଆଣିପାରେ।

ଵଜ୍ରସମ୍ପୁଟଗର୍ଭେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାରେ ତୁ ଲେଖଯେତ୍ । ମଧ୍ଯେ ଗର୍ଭଗତଂ ନାମ ସଦାଶିଵଵିଦର୍ମିତମ୍ ।। ୩୧୨.

ବଜ୍ର ସଂପୁଟ ଭିତରେ, ଦ୍ୱାଦଶାର ଆକୃତି ଲେଖିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ନାମ ରହିବା ଦରକାର, ଯାହା ସଦାଶିବ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ।

କୁଡ୍ଯେ୧ ଫଲକକେ ଵାଥ ଶିଲାପଟ୍ଟେ ହରିଦ୍ରଯା। ମୁଖସ୍ତମ୍ଭଂ ଗତିସ୍ତମ୍ଭଂ ସୈନ୍ଯସ୍ତମ୍ଭନ୍ତୁ ଜାଯତେ ।। ୩୧୨.

ଦେଵାଳ, ଫଳକ କିମ୍ବା ପଥର ଉପରେ ହଳଦି ଦ୍ୱାରା ଲେଖିଲେ, ମୁହଁ ବନ୍ଦ, ଚଳାଚଳ ବନ୍ଦ ଓ ସେନା ବନ୍ଦ ହେବ।

ଵିଷରକ୍ତେନ ସଂଲିଖ୍ଯ ଶମଶାନେ କର୍ପରେ ବୁଧଃ । ଷଟ୍‌କୋଣଂ ଦଣ୍ଡମାକ୍ରାନ୍ତଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଛକ୍ତିଯୋଜିତମ୍ ।। ୩୧୨.

ବିଷ ମିଶ୍ରିତ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ମଶାନର କପାଳ ଉପରେ ଛଅ କୋଣ ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅଟେଇ, ଚାରିପାଖରେ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ମାରଯେଦଚିରାଦେଷ ଶ୍ମଶାନେ ନିହତଂ ରିପୁଂ । ଛେଦଂ କରୋତି ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରମଧ୍ଯେ ନ୍ଯସେଦ୍ରିପୁଂ ।। ୩୧୨.

ଏହିପରି ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଶୀଘ୍ର ମାରିଦେଉଛି; ରାଜ୍ୟରେ ଭାଗ ଦେଇପାରେ, ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁକୁ ରଖି।

ଚକ୍ରଧାରାଙ୍ଗତାଂ ଶକ୍ତିଂ ରିପୁନାମ୍ନା ରିପୁଂ ହରେତ୍ । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣୈଵ ଚୁ ଵୀଜେନ ଖଡ୍ଗମଧ୍ଯେ ତୁ ଲୋଖଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଚକ୍ରଧାରା ଭିତରେ ଶକ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁ ନାମ ରଖିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତାରକ୍ଷ୍ୟ ପଖ ଅଥବା ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ତଳୱାର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵିଦର୍ଭରିପୁନାମାଥ ଶ୍ମଶାନାଙ୍ଗାରଲେଖିତମ୍ । ସପ୍ତାହାତ୍ସାଧଯେଦ୍ଦେଶଂ ତାଡଯେତ୍ ପ୍ରେତଭସ୍ମନା ।। ୩୧୨.

ବିଦର୍ଭ ଶତ୍ରୁ ନାମ ଶ୍ମଶାନ ଅଙ୍ଗାର ଦ୍ୱାରା ଲେଖି, ସାତ ଦିନରେ ଦେଶକୁ ବଶ କରିପାରେ, ପ୍ରେତ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି।

ଭେଦନେ ଛେଦନେ ଚୈଵ ମାରଣେଷୁ ଶିଵୋ ଭଵେତ୍ । ତାରକଂ ନେତ୍ରମୁଦ୍ଦେଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତିପୁଷ୍ଟୀ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଭେଦ, ଛେଦ ଓ ମାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶିବାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହେ; ତାରକା ହେଉଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୟନ, ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଦହନାଦିପ୍ରଯୋଗୋଯଂ ଶାକିନୀଞ୍ଚୈଵ କର୍ଷଯେତ୍ । ମଧ୍ଯାଦିଵାରୁଣୀଂ ଯାଵଦ୍ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡସମନ୍ଵିତଃ ।। ୩୧୨.

ଦହନ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶାକିନୀମାନେ ଆଣାଯାନ୍ତି, ମଧ୍ୟ ଓ ଭାରୁଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବାକୃତୁଣ୍ଡ ସହିତ।

କୁଷ୍ଠାଦ୍ଯା ଵ୍ଯାଧଯୋ ଯେ ତୁ ନାଶଯେତ୍ତାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ମଧ୍ଯାଦିଉତ୍ତରାନ୍ତନ୍ତୁ କରାଲୀବନ୍ଧନାଜ୍ଜପେତ୍ ।। ୩୧୨.

କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ମଧ୍ୟ ଠାରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଳୀ ବନ୍ଧନ ସହିତ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ଷଯେଦାତ୍ମନୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଵାଦୀ ଯଦା ଶିଵଃ । ଵାରୁଣ୍ଯାଦି ତତୋ ନ୍ଯସ୍ଯ ଜ୍ଵରକାଶଵିନାଶନମ୍ ।। ୩୧୨.

ଯେତେବେଳେ ଶିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଭାରୁଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରଖି, ଜ୍ୱର ଓ କାଶ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

. ସୌମ୍ଯାଦି ମଧ୍ଯମାନ୍ତନ୍ତୁ ଗୁରୁତ୍ଵଂ ଜାଯତେ ଵଟେ । ପୂର୍ଵ୍ଵାଦି ମଧ୍ଯମାନ୍ତନ୍ତୁ ଲଘୁତ୍ଵଂ କୁରୁତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୩୧୨.

ସୌମ୍ୟ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଟବୃକ୍ଷରେ ଭାର ଆସେ; ପୂର୍ବ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ହଲକାପଣ ହୁଏ।

ଭୂର୍ଜ୍ଜେ ରୋଚନଯା ଲିଖ୍ଯ ଏତଦ୍ଵଜ୍ରାକୁଲଂ ପୁରମ୍ । କ୍ରମସ୍ଥୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରଵୀଜୈସ୍ତୁ ରକ୍ଷାଂ ଦେହେଷୁ କାରଯେତ୍ ।। ୩୧୨.

ଭୂର୍ଜ ପତ୍ର ଉପରେ ରୋଚନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଜ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁର ଲେଖିବା ଉଚିତ; କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଵେଷ୍ଟିତା ଭାଵହେମ୍ନା ଚ ରକ୍ଷେଯଂ ମୃତ୍ଯୁନାଶିନୀ । ଵିଘ୍ନପାପାରିଦମନୀ ସୌଭାଗ୍ଯାଯୁଃପ୍ରଦା ଧୃତା ।। ୩୧୨.

ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଏହି ସୁରକ୍ଷା ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ବିଘ୍ନ, ପାପ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରେ, ଧନ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଏ।

ଦ୍ଯୂତେ ରଣେ ଚ ଜଯଦା ଶକ୍ରସୈନ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ । ବନ୍ଧ୍ଯାନାଂ ପୁତ୍ରଦା ହ୍ଯେଣା ଚିନ୍ତାମଣିରିଵାପରା ।। ୩୧୨.

ଜୁଆ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଜୟ ଦିଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେନା ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦିଏ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତାମଣି ସମାନ।

ସାଧଯେତ୍ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଜଯେତ୍ । ଫଟ୍ ସ୍ତ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ହୂଁ ଲକ୍ଷଜ୍ପ୍ଯାଦ୍ଯକ୍ଷାଦିର୍ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୨.

ସେ ଦୁର୍ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରିପାରିବେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିପାରିବେ। 'ଫଟ୍ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ହୁଁ' ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷବାର ଜପ କଲେ, ଦ୍ୟୁତର ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିବେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଓଂ ଵିନାଯକାର୍ଚନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଯଜେଦାଧାରଶକ୍ତିକମ୍ । ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯଷ୍ଟକକନ୍ଦଞ୍ଚ ନାଲଂ ପଦ୍ମଞ୍ଚ କର୍ଣିକାମ୍ ।। ୩୧୩.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବିନାୟକଙ୍କର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ମୂଳ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଆଦି ଆଠଟି ମୂଳ, ନାଳ, ପଦ୍ମ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କେଶରଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ପଦ୍ମଂ ତୀଵ୍ରଞ୍ଚ ଜ୍ଵଲିନୀଂ ଯଜେତ୍ । ନନ୍ଦାଞ୍ଚ ସୁଯଶାଞ୍ଚୋଗ୍ରାଂ ତେଜୋଵତୀଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯଵାସିନୀଂ ।। ୩୧୩.

କେଶର, ତିନି ପ୍ରକୃତିର ପଦ୍ମ, ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳାମୟୀ, ନନ୍ଦା, ସୁୟଶା, ଉଗ୍ରା, ତେଜୋବତୀ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଗଣମୂର୍ତ୍ତିଂ ଗଣପତିଂ ହୃଦଯଂ ସ୍ଯାଦ୍‌ଗଣଂ ଜଯଃ । ଏକଦନ୍ତୋତ୍କଟଶିରଃଶିଖାଯାଚ୍ଲକର୍ଣିନେ ।। ୩୧୩.

ଗଣମୂର୍ତ୍ତି, ଗଣପତି, ହୃଦୟରେ ଗଣ, ଜୟ; ଏକଦନ୍ତ, ଉତ୍କଟ, ଶିରଃଶିଖା ଓ ଲକର୍ଣ୍ଣିନ୍।