ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଵାହ୍ଯତଶ୍ଚତୁରସ୍ରନ୍ତୁ ଵଜ୍ରସମ୍ପୁଟଲାଞ୍ଛିତମ୍ । ଦ୍ଵାରେ ପ୍ରଦାପଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ ଚତୁରୋ ଵଜ୍ରସମ୍ପୁଟାନ୍ ।। ୩୧୧.

ବାହାରେ, ଏକ ଚତୁର୍ସ୍ର ବଜ୍ର ସମ୍ପୁଟ ଚିହ୍ନିତ ହେଉ। ଦ୍ୱାରରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଚାରିଟି ବଜ୍ର ସମ୍ପୁଟ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ପଦ୍ମନାମ ଭଵେଦ୍ଵାମଵୀଥୀ ଚୈଵ ସମା ଭଵେତ୍ । ଗର୍ଭଂ ରକ୍ତଂ କେଶରାଣି ମଣ୍ଡଲେ ଦୀକ୍ଷିତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। ୩୧୧.

ବାମ ପଥକୁ ପଦ୍ମ ନାମ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ସମତୁଳ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍। ଗର୍ଭ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ କେଶର ଥାଏ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଜଯେଚ୍ଚ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି କ୍ଷଇପ୍ରଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଣଵସନ୍ଦୀପ୍ତାଂ ହୂଁକାରେଣ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବିଦେଶୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିବେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ। ଓଁ ଧ୍ୱନିରେ ଉତ୍ସାହିତ ଆକୃତିକୁ 'ହୁଁ' ଶବ୍ଦ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟରତ କରିବେ।

ମୂଲଵିଦ୍ଯାଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ୍ଯଂ ମରୁଦ୍ଵ୍ଯୋମଗତାଂ ଦ୍ଵିଜ । ପ୍ରଥମେନ ପୁନଶ୍ଚୈଵ କଣିକାଯାଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଓ ଦ୍ୱିଜ, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯାହା ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିଥାଏ, ପ୍ରଥମେ କଣିକାରେ ପୂଜା କରିବେ, ପୁନି ଏହିପରି କରିବେ।

ଏଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପୂଜ୍ଯ ଏକୈକଂ ଵୀଜମାଦିତଃ । ଦଲମଧ୍ଯେ ତୁ ଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗା ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚ ନୈର୍ଋତମ୍ ।। ୩୧୧.

ଏଭଳି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜ ଅକ୍ଷରକୁ ଆରମ୍ଭରୁ ପୂଜା କରିବେ। ପତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ପାଞ୍ଚଟି କରି।

ମଧ୍ଯେନେତ୍ରଂ ଦିଶାରୂଞ୍ଚ ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ । ମଧ୍ଯେନେତ୍ରଂ ଦିଶାରୂଞ୍ଚ ଗୁହ୍ଯକାଙ୍ଗେ ତୁ ରକ୍ଷଣମ୍ ।। ୩୧୧.

ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବେ। ମଧ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁମାନେ, ଗୁପ୍ତ ଅଂଶରେ ରକ୍ଷା କରିବେ।

ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ପ୍ରପୂଜ୍ଯାସ୍ତୁ ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ । ଲୋକପାଲାନ୍ନ୍ଯସେଦଷ୍ଟୌ ଵାହ୍ଯତୋ ଗର୍ଭମଣ୍ଡଲେ ।। ୩୧୧.

ପାଞ୍ଚଟି ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବେ। ମଣ୍ଡଳର ବାହାରେ ଆଠଜଣ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ବସାଇବେ।

ଵର୍ଣାନ୍ତମଗ୍ନିମାରୂଢଂ ଷଷ୍ଠସ୍ଵରଵିଭେଦିତଂ । ପଞ୍ଚଦଶେନ ଚାକ୍ରାନ୍ତଂ ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ନାମଭି ଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଅକ୍ଷରମାଳାର ଶେଷକୁ ଅଗ୍ନିରେ ବସାଇ, ଛଅଟି ସ୍ୱରରେ ଭାଗ କରି, ପନ୍ଦରଟି ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନାମ ସହିତ ଯୋଗ କରିବେ।

ଶୀଘ୍ରଂ ସିଂହେ କର୍ଣିକାଯାଂ ଯଜେଦ୍ ଗନ୍ଧାଦିଭିଃ ଶ୍ରିଯେ । ଅଷ୍ଟାଭିର୍ଵେଷ୍ଟଯେତ୍ କୁମ୍ଭୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରାଷ୍ଟଶତମନ୍ତ୍ରିତୈଃ ।। ୩୧୧.

ସିଂହ ଭଙ୍ଗୀରେ କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଶୀଘ୍ର ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିବେ। ଆଠଟି କୁମ୍ଭରେ ଏକ ଏକ ଶତାଠ ଆଠ ମନ୍ତ୍ରରେ ବେଷ୍ଟିତ କରିବେ।

ମନ୍ତ୍ରମଷ୍ଟସହସ୍ରନ୍ତୁ ଜପ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗାନାଂ ଦଶାଂଶକମ୍ । ହୋମଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦଗ୍ନିଗୁଣ୍ଡେ ଵହ୍ନିମନ୍ତ୍ରେଣ ଚାଲଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଆଠ ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ଜପି, ଦଶମାଂଶ ଅଂଶ ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ହୋମ କରିବେ, ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ରରେ ଚଳାଇବେ।

ନିକ୍ଷିପେଦ୍ ହୃଦଯେନାଗ୍ନିଂ ଶକ୍ତିଂ ମଧ୍ଯେଽଗ୍ନିଗାଂ ସ୍ମରେତ୍ । ଗର୍ଭାଧାନଂ ପୁଂସଵନଂ ଜାତକର୍ମ୍ମ ଚ ହୋମଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖିବେ, ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁସ୍ମରଣ କରିବେ। ଗର୍ଭାଧାନ, ପୁଂସବନ ଓ ଜାତକର୍ମ ହୋମ କରିବେ।

ହୃଦଯେନ ଶତଂ ହ୍ଯେକଂ ଗୁହ୍ଯାଙ୍ଗେ ଜନଯେଚ୍ଛିଖିମ୍ । ପୂର୍ଣାହୁତ୍ଯା ତୁ ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ଶିଵାଗ୍ନିର୍ଜ୍ଵଲିଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୧.

ହୃଦୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶରେ ଏକ ଶତ ଶିଖା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ। ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତିରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ଶୁଭ ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

ହୋମଯେନ୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଶତଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ଦଶାଂଶତଃ । ନିଵେଦଯେତ୍ତତୋ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତତଃ ଶିଷ୍ଯଂ ପ୍ରଵେଶଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଶତ ହୋମ କରିବେ, ଅଂଶ ପାଇଁ ଦଶମାଂଶ। ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେବେ।

ଅସ୍ତ୍ରେଣ ତାଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗୁହ୍ଯାଙ୍ଗାନି ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । ଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗୈଶ୍ଚେଵ ସନ୍ନଦ୍ଧଂ ଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗେଷୁ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଘାତ କରି, ପରେ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ବସାଇବେ। ମନ୍ତ୍ର ଅଂଶରେ ବିଦ୍ୟାଙ୍ଗ ସହିତ ସଜାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରିବେ।

ପୁଷ୍ପଂ କ୍ଷିପାଯଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯମାନଯେଦଗ୍ନିକୁଣ୍ଡକମ୍ । ଯଵୈର୍ଦ୍ଵାନ୍ଯୈସ୍ତିଲୈରାଜ୍ଯୈର୍ମୂଲଵିଦ୍ଯାଶତଂ ହୁନେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଶିଷ୍ୟକୁ ଫୁଲ ଛାଡ଼ିବାକୁ କହି, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡକୁ ନେଇଯିବେ। ଯବ, ଦୁଇ ଦ୍ୱାର, ତିଳ ଓ ଘିଅରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରର ଏକ ଶତ ହୋମ କରିବେ।

ସ୍ଥାଵରତ୍ଵଂ ପୁରା ହୋମଂ ସରୀସୃପମତଃ ପରଂ । ପକ୍ଷିମୃଗପଶୁତ୍ଵଞ୍ଚ ମାନୁଷଂ ବ୍ରାହ୍ମମେଵ ଚ ।। ୩୧୧.

ପ୍ରଥମେ ଅଚଳ ଜୀବର ଅବସ୍ଥାକୁ ହୋମ କରିବେ, ପରେ ସରିସୃପର। ତାପରେ ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପଶୁ, ଗୃହପଶୁ, ମଣିଷ ଏବଂ ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମାର ଅବସ୍ଥା।

ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵଞ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରତ୍ଵମନ୍ତେ ପୂର୍ଣାହୁତିର୍ଭଵେତ୍ । ଏକଯା ଚୈଵ ହ୍ଯାହୁତ୍ଯା ଶିଷ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦୀକ୍ଷିତୋ ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୧.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥା, ଶେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି। ଏକ ଆହୁତିରେ ଶିଷ୍ୟ ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଏ।

ଅଧିକାରୋ ଭଵେଦେଵଂ ଶ୍ରୃଣୁ ମୋକ୍ଷମତଃ ପରମ୍ । ସୁମେରୁସ୍ଥୋ ଯଦା ମନ୍ତ୍ରୀ ସଦାଶିଵପଦେ ସ୍ଥିତଃ ।। ୩୧୧.

ଏଭଳି ଅଧିକାର ମିଳେ। ଏବେ ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମେରୁ ପର୍ବତରେ ଥାଏ, ସଦାଶିବ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରହେ।

ପରେ ଚ ହୋମଯେତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥୋଽକର୍ମ୍ମକର୍ମ୍ମଶତାନ୍ ଦଶ । ପୂର୍ଣାହୁତ୍ଯା ତୁ ତଦ୍ଯୋଗୀ ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ ।। ୩୧୧.

ପରେ, ନିଜେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର ରଖି, ଦଶ ଶତ କର୍ମ ଓ ଅକର୍ମ ହୋମ କରିବେ। ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତିରେ ସେ ଯୋଗୀ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ମୋକ୍ଷଂ ଯାତି ପରଂସ୍ଥାନଂ ଯଦ୍‌ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତ୍ତତେ । ଯଥା ଜଲେ ଜଲେ କ୍ଷିପ୍ତଂ ଜଲଂ ଦେହୀ ଶିରସ୍ତଥା ।। ୩୧୧.

ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନି ଫେରିବା ନାହିଁ, ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯେପରି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ପଡିଲେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଦେହୀ ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

କୁମ୍ଭୈଃ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚାଭିଷେକଂ ଜଯରାଜ୍ଯାଦିସର୍ଵଭାକ୍ । କୁମାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପୂଜ୍ଯା ଗୁର୍ଵ୍ଵାଦେର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ଦଦେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଝାଲା କୁମ୍ଭରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଜୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ପାଇଁ କରାଯାଏ; ଏକ କୁମାରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର, ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

ଯଜେତ୍ ସହସ୍ରମେକନ୍ତୁ ପୂକଜାଂ କୃତ୍ଵା ଦିନେ ଦିନେ । ତିଲାଜ୍ଯପୁରହୋମେନ ଦେଵୀ ଶ୍ରୀଃ କାମଦା ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୧.

ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ହଜାର ହଜାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତିଳ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।

ଦଦାତି ଵିପୁଲାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଯଦନ୍ଯଚ୍ଚ ସମୀହତେ । ଜପ୍ତ୍ଵା ହ୍ଯକ୍ଷରଲକ୍ଷନ୍ତୁ ନିଧାନାଧିପତିର୍ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୧.

ସେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରାଯାଏ ସେସବୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଲକ୍ଷ ଅକ୍ଷର ଜପ କଲେ ଧନର ଅଧିପତି ହୋଇପାରିବ।

ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିଗୁଣେନ ଚ ଯକ୍ଷିଣୀ । ଚତୁର୍ଗୁଣେନ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଭଵେତ୍ ।। ୩୧୧.

ଦୁଇ ଗୁଣା ଜପ କଲେ ରାଜ୍ୟ ମିଳେ, ତିନି ଗୁଣା କଲେ ଯକ୍ଷିଣୀ ଲାଭ, ଚାରି ଗୁଣା କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ମିଳେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଲାଭ ହୁଏ।

ଷଡ୍‌ଗୁଣେନ ମହାସିଦ୍ଧିର୍ଲ୍ଲକ୍ଷେଣୈକେନ ପାପହା । ଦଶ ଜପ୍ତ୍ଵା ଦେହଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ତୀର୍ଥସ୍ନାନଫଲଂ ଶତାତ୍ ।। ୩୧୧.

ଛଅ ଗୁଣା କଲେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଦଶ ଥର ଜପ କଲେ ଦେହ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।

ପଟେ ଵା ପ୍ରତିମାଯାଂ ଵା ଶୀଘ୍ରାଂ ଵୈ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ଯଜେତ୍ । ଶତଂ ସହସ୍ରମଯୁତଂ ଜପେ ହୋମେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍ ।। ୩୧୧.

କପଡ଼ା ଉପରେ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମାରେ, କିମ୍ବା ବେଗରେ ବାଳୁକା ମଣ୍ଡପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶତ, ସହସ୍ର କିମ୍ବା ଦଶ ହଜାର ଜପ ଓ ହୋମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଏଵଂ ଵିଧାନତୋ ଜପ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷମେକନ୍ତୁ ହୋମଯେତ୍ । ମହିଷାଜମେଷମାଂସେନ ନରଜେନ ପୁରେଣ ଵା ।। ୩୧୧.

ଏଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରି, ମହିଷ, ଛାଗ, ମାନବ ମାଂସ କିମ୍ବା ସହର ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ତିଲୈର୍ଯଵୈସ୍ତଥା ଲାଜୈର୍ବ୍ରୀହିଗୋଧୂମକାମ୍ରକୈଃ । ଶ୍ରୀଫଲୈରାଜ୍ଯସଂଯୁକ୍ତୈର୍ହୋମଯିତ୍ଵା ଵ୍ରତଞ୍ଚରେତ୍ ।। ୩୧୧.

ତିଳ, ଯବ, ଲାଜା, ଚାଉଳ, ଗହୁଁ, ଆମ୍ବ, ନଡ଼ିଆ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ହୋମ କରି, ପରେ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେଷୁ ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ଖଡ୍ଗଚାପଶରାଦିମାନ୍ । ଏକଵାସା ଵିଚିତ୍ରେଣ ରକ୍ତପୀତାସିତେନ ଵା ।। ୩୧୧.

ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ତଳୱାର, ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ଏହାଦିକ ସଜି, ଏକଟି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯାହା ରଙ୍ଗିନ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ କିମ୍ବା କଳା ହୋଇପାରେ।