ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଧ୍ଯାତ୍ଵାମୃତୈର୍ଵହିଶ୍ଚାନ୍ତଃସୁଷୁମ୍ନାମାର୍ଗଗାମିଭିଃ । ଏଵଂ ଶୁଦ୍ଧଵପୁଃ ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ମନୁନ ତ୍ରିଧା ।। ୩୦୭.

ବାହାର ଓ ଭିତରେ ଅମୃତ ଯାହା ସୁଷୁମ୍ନା ମାର୍ଗରେ ବହିଯାଏ, ତାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ସହିତ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନିପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିନ୍ଯସୈନ୍ନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତାନ୍ତଃ ଶକିଂ ମସ୍ତକଵକ୍ତ୍ରଯୋଃ । ଗୁହ୍ଯଂ ଗଲୋ ଦିକ୍ଷୁ ହୃଦି କୁକ୍ଷୌ ଦେହେ ଚ ସର୍ଵ୍ଵତଃ ।। ୩୦୭.

ହାତକୁ ଭିତରକୁ ରଖି, ଶକ୍ତିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖର ଶେଷ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, କଣ୍ଠ, ଦିଗ, ହୃଦୟ, ପେଟ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହରେ ବ୍ୟାପି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ହୃତ୍‌ପଦ୍ମେ ସୂର୍ଯ୍ଯମଣ୍ଡଚଲାତ୍ । ତାରେଣ ସମ୍ପରାତ୍ମାନଂ ସ୍ମରେତ୍ତଂ ସର୍ଵ୍ଵଲକ୍ଷଣଂ ।। ୩୦୭.

ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରୁ 'ତ' ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନାଯ ଵିଦ୍ମହେ ସ୍ମରାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ଆତ୍ମାର୍ଚନାତ୍ କ୍ରତୁଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧପାତ୍ରକଂ । କୃତ୍ଵାତ୍ମପୂଜାଂ ଵିଧିନା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ତଂ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ।। ୩୦୭.

ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସ୍ମରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ; ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆତ୍ମାର ପୂଜା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ପାତ୍ରରେ କ୍ରତୁଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଛିଁଟି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ମପୂଜା କରି, ପରେ ଷ୍ଠଣ୍ଡିଳରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କର୍ମ୍ମାଦିକଲ୍ପିତେ ପୀଠେ ପଦ୍ମସ୍ଥଂ ଗରୁଡ଼ୋପରି । ସର୍ଵ୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵଯୋଲାଵଣ୍ଯଯୌଵନଂ ।। ୩୦୭.

କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆସନରେ, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାମୟ, ଯୁବାବସ୍ଥା, ରୂପ ଓ ଯୌବନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ମଦାଘୂର୍ଣିତତମ୍ରାକ୍ଷମୁଦାରଂ ସ୍ମରଵିହ୍ଵଲଂ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଲେପଭୂଷିତଂ ସସ୍ମିତାନନଂ ।। ୩୦୭.

ମଦରେ ମସ୍ତ ହୋଇ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଉଦାର, ପ୍ରେମରେ ଭାବବିଭୋର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣୁଂ ନାନାଵିଧାନେକପରିଵାରପରିଚ୍ଛଦମ୍ । ଲୋକାନୁଗ୍ରହଣଂ ସୌମ୍ଯଂ ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯତେଜସଂ ।। ୩୦୭.

ବିଭିନ୍ନ ପରିକର ଓ ସେବକମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଵାଣଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତକାମୈକ୍ଷଁ ଦ୍ଵିଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ଦେଵସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵୃତଂ ଦେଵୀମୁଖାସକ୍ତେକ୍ଷଣଂ ଜପେତ୍ ।। ୩୦୭.

ପଞ୍ଚବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଚାରି ହାତ ଥିବା, ଦେବୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ନଜର ରଖିଥିବା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଚକ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଂ ଧନୁଃ ଖଡ୍ଗଂ ଗଦାଂ ମୁଷଲମଙ୍କୁଶଂ । ପାଶଞ୍ଚ ଵିଭ୍ରତଂ ଚାର୍ଚ୍ଚେଦାଵାହାଦିଵିସର୍ଗତଃ ।। ୩୦୭.

ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ, ଗଦା, ମୁଷଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପାଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନିଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ଆବାହନରୁ ବିସର୍ଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରିଯଂ ଵାମୋରୁଜଙ୍ଘାସ୍ଥାଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଯର୍ନ୍ତୀ ପାଣିନା ପତିଂ । ସାବ୍ଜଚାମରକରାଂ ପୀନାଂ ଶ୍ରୀଵତ୍‌ସକୌସ୍ତୁଭାନ୍ଵିତାଂ ।। ୩୦୭.

ଶ୍ରୀ, ବାମ ଉରୁ ଓ ଗୋଡ଼ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି ଦଢ଼ିଅଛନ୍ତି, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ଚାମର ଧରିଛନ୍ତି, ଉଦାର ଉଦର, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।

ଓଂ ପକ୍ଷିରାଜାଯ ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍ । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଯଜେତ୍ କର୍ଣିକାଯାମଙ୍ଗଦେଵାନ୍ ଯଥାଵିଧି । ଶକ୍ତିରିନ୍ଦ୍ରାଦିଯନ୍ତ୍ରେଷୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯା ଧୃତଚାମରାଃ ।। ୩୦୭.

ଓଁ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ହୃଁ, ଫଟ୍। ଯଥାଯଥିକ ବିଧିରେ କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସହାୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଯନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଗରୁଡ଼ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଚାମର ଧରି ଅଛନ୍ତି।

ଶକ୍ତଯୋଽନ୍ତେ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯାଦୌ ସୁରେଶାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡିନା । ପୀତେ ଲକ୍ଷଅମୀସରସ୍ଵତ୍ଯୌ ରତିପ୍ରୀତଜଯାଃ ସିତାଃ ।। ୩୦୭.

ଶକ୍ତିମାନେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ, ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଅଛନ୍ତି। ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଏବଂ ରତି, ପ୍ରୀତି ଓ ଜୟା — ସମସ୍ତେ ଧଳାବର୍ଣ୍ଣ — ସ୍ଥାପିତ କରାଯିବେ।

କୀର୍ତ୍ତିକାନ୍ତ୍ଯୌ ସିତେ ଶ୍ଯାମେ ତୁଷ୍ଟିପୁଷ୍ଟ୍ଯୌ ସ୍ମରୋଦିତେ । ଲୋକେଶାନ୍ତଂ ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଷ୍ଟାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ ।। ୩୦୭.

କୃତ୍ତିକା ଓ ଅନନ୍ତା — ଦୁହେଁ ଧଳାବର୍ଣ୍ଣ; ଶ୍ୟାମା, ତୁଷ୍ଟି ଓ ପୁଷ୍ଟି — ସ୍ମର ଉଦୟକାଳରେ। ଲୋକେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏତତ୍‌ପୂଜାଦିନା ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ କାମାନାପ୍ନୋତି ପୂର୍ଵ୍ଵଵତ୍ ।। ୩୦୭.

ଏହି ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ତୋଯୈଃ ସମ୍ମୋହନୀ ପୁଷ୍ପୈର୍ନିତ୍ଯନ୍ତେନ ଚ ତର୍ପଯେତ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ସଶକ୍ରଶ୍ରୀଦଣ୍ଡୀ ଵୀଜଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମ୍ ।। ୩୦୭.

ପାଣି ଓ ମନୋହର ଫୁଲରେ ସଦା ତୃପ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୀ ଓ ଦଣ୍ଡି ସହିତ ବୀଜମନ୍ତ୍ର — ଏହା ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ।

ଜପ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଲକ୍ଷଂ ହୁତ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷଁ ପିଲ୍ଵୈସ୍ଚ ସାଜ୍ଯକୈଃ । ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ଫଲଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ୧ ଦୂର୍ଵାଭିସ୍ତ୍ଵାଯୁରାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୦୭.

ତିନି ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ଏକ ଲକ୍ଷ ହୋମ ପତ୍ର ଓ ଘିଅରେ, ଚାଉଳ, ଫଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ।

ତତାଭିଷେକହୋମାଦିକ୍ରିଯାତୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଭୀଷ୍ଟଦଃ । ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ଵରାହାଯ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଃପତଯେ ଭୂପତିତ୍ଵଂ ମେ ଦେହି ହୃଦଯାଯ ସ୍ଵାହା । ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ନିତ୍ଯମଯୁତଂ ଜପ୍ତ୍ଵାଯୂରାଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୦୭.

ଅଭିଷେକ ଓ ହୋମ ଆଦି କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ। 'ଓଁ, ଭଗବତ୍ ବରାହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଭୂ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱଃର ସ୍ୱାମୀ, ମୋତେ ଭୂମିର ଅଧିପତ୍ୟ ଦିଅ, ହୃଦୟକୁ ସ୍ୱାହା।' ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଦଶ ହଜାର ଥର ଦିନେ ଜପ କଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ମିଳେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵକ୍ଷଃ ସଵହ୍ନିର୍ଵାମାକ୍ଷୌ ଦଣ୍ଡୀ ଶ୍ରୀଃ ସର୍ଵ୍ଵସିଦ୍ଧିଦା । ମହାଶ୍ରିଯେ ମହାସିଦ୍ଦେ ମହାଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭେ ନମଃ ।। ୩୦୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଗ୍ନି, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଆଖିରେ ଦଣ୍ଡି ଓ ଶ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି। ମହାଶ୍ରୀ, ମହାସିଦ୍ଧି ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ୱଳାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଶ୍ରିଯେ ଦେଵି ଵିଜଯେ ନମଃ । ଗୌରି ମହାବଲେ ବନ୍ଧ ନମଃ । ହୂଁ ମହାକାଯେ ପଦ୍ମହସ୍ତେ ହୂଁ ଫଟ୍ ଶ୍ରିଯୈ ନମଃ । ଶ୍ରିଯୈ ଫଟ୍ ଶ୍ରିଯୈ ନମଃ । ଶ୍ରିଯୈ ଫଟ୍ ଶ୍ରୀଂ ନମଃ । ଶ୍ରିଯେ ଶ୍ରୀଦ ନମଃ ସ୍ଵାହା ଶ୍ରୀଫଟ୍ ।। ଅସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ନଵୋକ୍ତାନି ତେଷ୍ଵେକଞ୍ଚ ସମାଶ୍ରଯେତ୍ । ତ୍ରିଲକ୍ଷମେକଲକ୍ଷଂ ଵା ଜପ୍ତ୍ଵାକ୍ଷାଵ୍ଜୈସ୍ଚ ଭୂତିଦଃ ।। ୩୦୮.

ଶ୍ରୀଗେହେ ଵିଷ୍ଣୁଗେହେ ଵା ଶ୍ରିଯଂ ପୂଜ୍ଯ ଧନଂ ଲଭେତ୍ । ଆଜ୍ଯାକ୍ତୈସ୍ତଣ୍ଡୁଲୈର୍ଲ୍ଲକ୍ଷଂ ଜୁହୁଯାତ୍ ଖାଦିରାନଲେ ।। ୩୦୮.

ଶ୍ରୀଙ୍କ ଘର କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଧନ ମିଳେ। ଘିଅ ଓ ଚାଉଳରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ହୋମ ଖାଦିର କାଠର ଅଗ୍ନିରେ କରିବା ଉଚିତ।

ରାଜା ଵଶ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍‌ଵୃଦ୍ଧିଃ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ସ୍ଯାଦୁତ୍ତରୋତ୍ତରଂ । ସର୍ଷପାମ୍ଭୋଭିଷେକେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତେ ଶକଲା ଗ୍ରହାଃ ।। ୩୦୮.

ରାଜା ଅନୁଗତ ହୁଅନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼େ। ସରସପ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କଲେ ଗ୍ରହଦୋଷ ନଶିଯାଏ।

ଵିଲ୍ଵଲକ୍ଷ୍ହୁତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵିତ୍ତଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯତେ । ଶକ୍ରଵେଶ୍ମ ଚତୁର୍ଦ୍ଵାରଂ ହୃଦଯେ ଚିନ୍ତଯେଦଥ ।। ୩୦୮.

ଭୁଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରିଯାଏ, ଧନ ଓ ଶ୍ରୀ ବଢ଼ିଯାଏ। ପରେ ହୃଦୟରେ ଚାରି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଲକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ବଲାକାଂ ଵାମନାଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଶ୍ଵେତପଙ୍କଜଧାରିଣୀମ୍ । ଊଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଵାହୁଦ୍ଵଯଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍କ୍ରୀଡନ୍ତୀଂ ଦ୍ଵାରି ପୂର୍ଵଵତ୍ ।। ୩୦୮.

ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଧଳା ବକ୍ ପରି, ବାମନ ଆକୃତି, ଶ୍ୟାମାବର୍ଣ୍ଣ, ଧଳା ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ଉପରକୁ ଉଠାଇଥିବା ଦୁଇ ହାତ, ଖେଳୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ହରିତାଂ ଦୋର୍ଦ୍ଵଯେନୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵମୁଦ୍ଵହନ୍ତୀଂ ସିତାମ୍ବୁଜମ୍ । ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵିଭୀଷିକାଂ ନାମ ଶ୍ରୀଦୂତୀଂ ଦ୍ଵାରି ପଶ୍ଚିମେ ।। ୩୦୮.

ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ହରିତବର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଧଳା ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ବିଭୀଷିକା ନାମକ ଶ୍ରୀଙ୍କ ଦୂତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ଶାଙ୍କରୀମୁତ୍ତରେ ଦ୍ଵାରି ତନ୍ମଧ୍ଯେଽଷ୍ଟଦଲପଙ୍କଜମ୍ । ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧକଃ ।। ୩୦୮.

ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଶାଙ୍କରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା। ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମରେ ବାସୁଦେବ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ।

ଧ୍ଯେଯାସ୍ତେ ପଦ୍ମପତ୍ରେଷୁ ଶଙ୍କଚକ୍ରଗଦାଧରାଃ । ଅଞ୍ଜନକ୍ଷୀରକାଶ୍ମୀରହେମାଭାସ୍ତେ ସୁଵାସସଃ ।। ୩୦୮.

ସେମାନେ ପଦ୍ମର ପତ୍ରରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରିଥିବା, ଅଞ୍ଜନ, ଖୀର, କେଶର ଓ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ଶୋଭାମୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ଆଗ୍ନେଯାଦିଷୁ ପତ୍ରେଷୁ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଶ୍ଚ କୁରୁଣ୍ଟକଃ । ଦମକଃ ଶଲିଲଶ୍ଚୈତି ହସ୍ତିନା ରଜତପ୍ରଭାଃ ।। ୩୦୮.୧୧ ହେମକୁମ୍ଭଧରାଶ୍ଚୈତେ କର୍ଣିକାଯାଂ ଶ୍ରିଯଂ ସ୍ମରେତ୍ । ସ୍ଵେତଗନ୍ଧାଂଶୁକାମେକରୌମ୍ଯମାଲାଶ୍ତ୍ରଧାରିଣୀଂ ।। ୩୦୮.

ଆଗ୍ନେୟ ଆଦି ପତ୍ରରେ ଗୁଗୁଳୁ, କୁରୁଣ୍ଟକ, ଦମକ ଓ ଜଳ, ରୂପା ପରି ଚମକୁଥିବା, ହାତୀ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ଏମାନେ ସୁନାର କୁମ୍ଭ ଧରିଥିବା। କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଏକ ମୁକ୍ତାମାଳା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା।

ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସପରିଵାରାନ୍ତାମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସକଲଂ ଲଭେତ୍ । ଦ୍ରୋଣାଵ୍ଜପୁଷ୍ପଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପର୍ଣଂ ମୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ନି ନ ଧାରଯେତ୍ ।। ୩୦୮.

ପରିବାର ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଦ୍ରୋଣ ଗଛର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଶ୍ରୀ ଗଛର ପତ୍ର — ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।