ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଶଙ୍କଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଶଲାକାଙ୍କୁଶପାଣିନମ୍ । ଚାପିନଂ ପିଙ୍ଗକେଶାକ୍ଷମରଵ୍ଯାପ୍ତତ୍ରିପିଷ୍ଟପଂ ।। ୩୦୬.

ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଦଣ୍ଡ, ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା; ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ପିଙ୍ଗଳ କେଶ ଓ ଆଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତିନି ଲୋକରେ ବିରାଜିତ।

ନାଭିସ୍ତେନାଗ୍ନିନା ଵିଦ୍ଧା ନଶ୍ଯନ୍ତେ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଗ୍ରହାଃ । ପୀତଞ୍ଚକ୍ରଂ ଗଦା ରକ୍ତାଃ ସ୍ଵାରାଃ ଶ୍ଯାମମଵାନ୍ତରଂ ।। ୩୦୬.

ନାଭିକୁ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ। ପିତା ଚକ୍ର, ଲାଲ ଗଦା, କଳା ସ୍ପୋକ୍, ଭିତର ଅଂଶ ଶ୍ୟାମ।

ନେମିଃ ଶ୍ଵେତା ଵହିଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣରେଖା ଚ ପାର୍ଥିଵୀ । ମଧ୍ଯେତରେମରେ ଵର୍ଣାନେଵଂ ଚକ୍ରଦ୍ଵଯଂ୧ ଲିଖେତ୍ ।। ୩୦୬.

ଚକ୍ରର କିନାର ଧଳା, ବାହାର ଅଂଶ କଳା, ରେଖା ମାଟିର ରଙ୍ଗର। ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ରଙ୍ଗ ରହିଛି—ଏଭଳି ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଦାଵାନୀଯ କୁମ୍ଭୋଦଂ ଗୋଚରେ ସନ୍ନିଧାଯ ଚ । ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନଂ ତତ୍ର ଯାମ୍ଯେ ଚକ୍ରେ ହୁନେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୦୬.

ପ୍ରଥମେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଆଣି, ହାତ ଚାଲିବା ଦୂରରେ ରଖିବା; ସେଠାରେ ସୁଦର୍ଶନ ଦେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଚକ୍ରରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ହୋମ କରିବା।

ଆଜ୍ଯାପାମାର୍ଗସମିଧୋ ହ୍ଯକ୍ଷତଂ ତିଲସର୍ଷଣୌ । ପାଯସଂ ଗଵ୍ଯମାଜ୍ଯଞ୍ଚ ସହସ୍ରାଷ୍ଟକସଂଖ୍ଯଯା ।। ୩୦୬.

ଘିଅ, ଅପାମାର୍ଗ ଦାଣ୍ଡ, ଅଭେଦ ଚାଉଳ, ତିଳ, ସୋରିଷ; ଖିର, ଗାଈଁ ଘିଅ—ଏସବୁ ଏକ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଗଣନାରେ।

ହୁତଶେଷଂ କ୍ଷିପେତ୍ କୁମ୍ଭେ ପ୍ରତିଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିଧାନଵିତ୍ । ପ୍ରସ୍ଥାନେନ କୃତଂ ପିଣ୍ଡଂ କୁମ୍ଭେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵେଶଯେତ୍ ।। ୩୦୬.

ହୋମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ କୁମ୍ଭରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ। ପ୍ରସ୍ଥ ମାପରେ ପିଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ସେହି କୁମ୍ଭରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଷ୍ଣଵାଦି ସର୍ଵଂ ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯସେତ୍ ତତ୍ରୈଵ ଦକ୍ଷିଣେ । ନମୋ ଵିଷ୍ଣୁଜନେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଶାନ୍ତିକରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଶାନ୍ତଯେ ନମଃ ୩୦୬.

ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। 'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନମାନେ, ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତିକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏହା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ନମସ୍କାର।'

ଫଲକେ କଲ୍ପିତେ ପାତ୍ରେ ପଲାଶଂ କ୍ଷୀରଶାଖିନଃ । ଗଵ୍ଯପୂର୍ଣେ ନିଵେଶ୍ଯୈଵ ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ହୋମଯେଦ୍‌ ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୩୦୬.

ପ୍ରସ୍ତୁତ ଫଳକ କିମ୍ବା ପାତ୍ରରେ, ଦୁଧ ଥିବା ଗଛର ପଳାଶ ପତ୍ର ରଖିବା; ଗାଈଁ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଚାରିଦିଗରେ ହୋମ କରିବା।

ସଦକ୍ଷିଣମିଦଂ ହୋମଦ୍ଵଯଂ ଭୂତାଦିନାଶନମ୍ । ଗଵ୍ଯାକ୍ତପତ୍ରଲିଖିତୈର୍ନିଷ୍ପର୍ଣୈଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୁଦ୍‌ଧୃତମ୍ ।। ୩୦୬.

ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହୋମ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦାନ ଭୂତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶ କରେ। ଗାଈଁ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପତ୍ର ଓ ପତ୍ର ବିନା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ।

ଦ୍ଵର୍ଵାଭିରାଯୁଷେ ପଦ୍ମୌଃ ଶ୍ରିଯେ ପୁତ୍ରା ଉଡୁମ୍ବରୈଃ । ଗୋସିଦ୍‌ଧ୍ଯୈ ସର୍ପିଂଷା ଗୋଷ୍ଠେ ମେଧାଯୈ ସର୍ଵଶାଖିନା ।। ୩୦୬.

ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ଦୁର୍ବା, ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ପଦ୍ମ, ପୁଅ ପାଇଁ ଉଡୁମ୍ବର ପତ୍ର; ଗାଈଁର ସଫଳତା ପାଇଁ ଘିଅ ସହିତ ଗୋଶାଳାରେ, ମେଧା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା।

ଓଂ କ୍ଷୌଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ନାରସିଂହାଯ ଜ୍ଵାଲାମାଲିନେ ଦୀପ୍ତଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯାଗ୍ନିନେତ୍ରାଯ ସ୍ର୍ଵକ୍ଷୋଘ୍ନାଯ ସର୍ଵଭୂତଵିନାଶାଯ ସର୍ଵ୍ଵଜ୍ଵରଵିନାଶାଯ ଦହ ୨ ପଚ୨ ରକ୍ଷ ୨ ହୂଂ ଫଟ୍ । ମନ୍ତ୍ରୋଯଂ ନାରସିଂହସ୍ଯ ସକଲାଘନିଵାରଣଃ । ଜପ୍ଯାଦିନା ହରେତ୍ କ୍ଷୁଦ୍ରଗ୍ରହମାରୀଵିଷାମଯାନ୍ ।। ୩୦୬.

ଓଁ କ୍ଷଁ, ଭଗବତ ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଜ୍ୱାଳାମାଳିନ, ଦୀପ୍ତ ଦାନ୍ତ ଓ ଅଗ୍ନି ଦୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ବାଧା ଓ ଭୂତ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ନାଶକ—ଦହ, ପାକ, ରକ୍ଷା, ହୁଁ ଫଟ୍। ଏହି ନରସିଂହ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ବିଷ ଦୂର କରେ।

ଚୁର୍ଣମଣ୍ଡୂକଵଯସା ଜଲାଗ୍ନିସ୍ତମ୍ଭକୃଦ୍ଭଵେତ୍ ।। ୩୦୬.

ବେଙ୍ଗର ହାଡ଼ ଚୁରୁଣା, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ ମିଶାଇଲେ, ଅଚଳତା ଆସେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମ୍ ।୦୧ ଓଂ ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୂଂ ଓଂ ନମଃ ପୁରୁଶୋତ୍ତମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମପ୍ରତିରୂପ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଵାସ ସକଲଜଗତ୍କ୍ଷୋଭଣ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀହୃଦଯଦାରଣ ତ୍ରିଭୁଵନମଦୋନ୍ମାଦକର ସୁରମନୁଜସୁନ୍ଦରୋଜନମନାଂସି ତାପଯ ୨ ଦୋପଯ ୨ ଶୋଡଯ ୨ ମାରଯ ୨ ସ୍ତମ୍ଭଯ ୨ ଦ୍ରାଵଯ ୨ ଆକର୍ଷଯ ୨ ପରମସୁଭଗ ସର୍ଵସୌମାଗ୍ଯକର କାମପ୍ରଦ ଅମୁକଂ ହନ ୨ ଚକ୍ରେଣ ଗଦଯା ଖଡ୍ଗେଣ ସର୍ଵ[!!!] ଵାଣୈର୍ଭିଦ ୨ ପାଶେନ ହଟ୍ଟ ୨ ଅଙ୍କୁଶେନ ତାଡ୍ଯ ୨ ତୁରୁ ୨ କିନ୍ତିଷ୍ଠସିଯାଵତ୍ତାଵତ୍ସମୀହିତଂ ମେ ସିଦ୍ଧଂ ଭଵତି ହୂଂ ଫଟ୍ନମଃ ଓଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତ୍ରିଭୁଵନମଦୋନ୍ମାଦକର ହୂଂ ଫଠୃଦଯାଯ ନମଃ କର୍ଷଯ ମହାବଲ ହୂଂ ଫଟସ୍ତ୍ରାଯ ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵର ସର୍ଵଜନମନାଂସି ହନ ୨ ଦାରଯ ୨ ମମ ଵଶମାନଯ ୨ ହୂଂ ଫଟ୍ନେତ୍ରାଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନ ହୃଷୀକେଶାପ୍ରତିରୂପ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀହୃଦଯାକର୍ଷଣ ଆଗଚ୍ଛ ୨ ନମଃ ୦୧ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସଞ୍ଜପ୍ଯ ପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରମଭିଷିଚ୍ଯ ଚ ।୦୨ କୁଣ୍ଡେଗ୍ନୌ ଦେଵିକେ ଵହ୍ନୌ କୃତ୍ଵା ଶତଂ ହୁନେତ୍ ॥୦୨ ପୃଥଗ୍ଦଧି ଘୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ଚରୁଂ ସାଜ୍ଯଂ ପଯଃ ଶୃତଂ ।୦୩ ଦ୍ଵାଦଶାହୁତିମୂଲେନ ସହସ୍ରଞ୍ଚାକ୍ଷତାଂସ୍ତିଲାନ୍ ॥୦୩ ଯଵଂ ମଧୁତ୍ରଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଦଧି ସମିଚ୍ଛତଂ ।୦୪ ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଶିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାଶଯେତ୍ସଘୃତଂ ଚରୁଂ ॥୦୪ ସମ୍ଭୋଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନାଚାର୍ଯଂ ତୋଷଯେତ୍ସିଧ୍ଯତେ ମନୁଃ ।୦୫ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଥାଵଦାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତୋ ଯାଗମନ୍ଦିରଂ ॥୦୫ ଗତ୍ଵା ପଦ୍ମାସନଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଶୋଷଯେଦ୍ଵିଧିନା ଵପୁଃ ।୦୬ ରକ୍ଷୋଘ୍ନଵିଘ୍ନକୃଦ୍ଦିକ୍ଷୁ ନ୍ଯସେଦାଦୌ ସୁଦର୍ଶନମ୍ ॥୦୬ ପଞ୍ଚବୀଜଂ ନାଭିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଧୂମ୍ରଂ ଚଣ୍ଡାନିଲାତ୍ମକମ୍ ।୦୭ ଅଶେଷଂ କଲ୍ମଷଂ ଦେହାତ୍ଵିଶ୍ଲେଷଯଦନୁସ୍ମରେତ୍ ॥୦୭ ରଂଵୀଜଂ ହୃଦଯାବ୍ଜସ୍ଥଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଜ୍ଵାଲାଭିରାଦହେତ୍ ।୦୮ ଉର୍ଧ୍ଵାଧସ୍ତିର୍ଯଗାଭିସ୍ତୁ ମୂର୍ଧ୍ନି ସଂପ୍ଲାଵଯେଦ୍ଵପୁଃ ॥୦୮ ଧ୍ଯାତ୍ଵାମୃତୈର୍ଵହିଶ୍ଚାନ୍ତଃସୁଷୁମ୍ନାମାର୍ଗଗାମିଭିଃ ।୦୯ ଏଵଂ ଶୁଦ୍ଧଵପୁଃ ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ମନୁନା ତ୍ରିଧା ॥୦୯ ଵିନ୍ଯସେନ୍ନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତାନ୍ତଃ ଶକ୍ତିଂ ମସ୍ତକଵକ୍ତ୍ରଯୋଃ ।୧୦ ଗୁହ୍ଯେ ଗଲେ ଦିକ୍ଷୁ ହୃଦି କକ୍ଷୌ ଦେହେ ଚ ସର୍ଵତଃ ॥୧୦ ଆଵାହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲାତ୍ ।୧୧ ତାରେଣ ସମ୍ପରାତ୍ମାନଂ ସ୍ମରେତ୍ତଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଂ ॥୧୧ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନାଯ ଵିଦ୍ମହେ ସ୍ମରାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ଆତ୍ମାର୍ଚନାତ୍କ୍ରତୁଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧପାତ୍ରକଂ ।୧୨ କୃତ୍ଵାତ୍ମପୂଜାଂ ଵିଧିନା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ତଂ ସମର୍ଚଯେତ୍ ॥୧୨ କର୍ମାଦିକଲ୍ପିତେ ପୀଠେ ପଦ୍ମସ୍ଥଂ ଗରୁଡୋପରି ।୧୩ ମର୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵଯୋଲାଵଣ୍ଯଯୌଵନଂ ॥୧୩ ମଦାଘୂର୍ଣିତତାମ୍ରାକ୍ଷମୁଦାରଂ ସ୍ମରଵିହ୍ଵଲିଂ ।୧୪ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ଵରଲେପଭୂଷିତଂ ସସ୍ମିତାନନଂ ॥୧୪ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନାନାଵିଧାନେକପରିଵାରପରିଚ୍ଛଦମ୍ ।୧୫ ଲୋକାନୁଗ୍ରହଣଂ ସୌମ୍ଯଂ ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯତେଜସଂ ॥୧୫ ପଞ୍ଚଵାଣଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତକାମୈକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ।୧୬ ଦେଵସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵୃତଂ ଦେଵୀମୁଖାସକ୍ତେକ୍ଷଣଂ ଜପେତ୍ ॥୧୬ ଚକ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଂ ଧନୁଃ ଖଡ୍ଗଂ ଗଦାଂ ମୁଷଲମଙ୍କୁଶଂ ।୧୭ ପାଶଞ୍ଚ ଵିଭ୍ରତଂ ଚାର୍ଚେଦାଵାହାଦିଵିସର୍ଗତଃ ॥୧୭ ଶ୍ରିଯଂ ଵାମୋରୁଜଙ୍ଘାସ୍ଥାଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ତୀଂ ପାଣିନା ପତିଂ ।୧୮ ସାବ୍ଜଚାମରକରାଂ ପୀନାଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭାନ୍ଵିତାଂ ॥୧୮ ମାଲିନଂ ପୀତଵସ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ଚକ୍ରାଦ୍ଯାଢ୍ଯଂ ହରିଂ ଯଜେତ୍ ।୧୯ ଓଂ ସୁଦର୍ଶନ ମହାଚକ୍ରରାଜ ଦୁଷ୍ଟଭଯଙ୍କର ଛିଦ ୨ ଛିନ୍ଦ ୨ ଵିଦାରଯ ୨ ପରମମନ୍ତ୍ରାନ୍ ଗ୍ରସ ୨ ଭକ୍ଷଯ ୨ ଭୂତାନି ଚାଶପ ୨ ହୂଂ ଫଟୋଂ ଜଲଚରାଯ ସ୍ଵାହା । ଖଡ୍ଗତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛିନ୍ଦ ୨ ଖଡ୍ଗାଯ ନମଃ । ଶାରଙ୍ଗାଯ ସଶରାଯ ହୂଂ ଫଟ୍ । ଭୂତଗ୍ରାମାଯ ଵିଦ୍ମହେ ଚତୁର୍ଵିଧାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ସମ୍ବର୍ତକ ଶ୍ଵସନ ପୋଥଯ ୨ ହୂଂ ଫଟ୍ସ୍ଵାହା । ପାଶ ବନ୍ଧ ୨ ଆକର୍ଷଯ ୨ ହୂଂ ଫଟ୍ । ଅଙ୍କୁଶେନ କଟ୍ଟ ହୂଂ ଫଟ୍ କ୍ରମାଦ୍ଭୁଜେଷୁ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସ୍ଵୈରେଭିରସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜଯେତ୍ ॥୧୯ ଓଂ ପକ୍ଷିରାଜାଯ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଯଜେତ୍କର୍ଣିକାଯାମଙ୍ଗଦେଵାନ୍ ଯଥାଵିଧି ।୨୦ ଶାକ୍ତିରିନ୍ଦ୍ରାଦିଯନ୍ତ୍ରେଷୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯା ଧୃତଚାମରାଃ ॥୨୦ ଶକ୍ତଯୋଽନ୍ତେ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯାଦୌ ସୁରେଶାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡିନା ।୨୧ ପୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସରସ୍ଵତ୍ଯୌ ରତିପ୍ରୀତିଜଯାଃ ସିତାଃ ॥୨୧ କୀର୍ତିକାନ୍ତ୍ଯୌ ସିତେ ଶ୍ଯାମେ ତୁଷ୍ଟିପୁଷ୍ଟ୍ଯୌ ସ୍ମରୋଦିତେ ।୨୨ ଲୋକେଶାନ୍ତଂ ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଷ୍ଟାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ ॥୨୨ ଧ୍ଯାଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଜପିତ୍ଵୈନଂ ଜୁହୁଯାତ୍ତ୍ଵଭିଶେଚଯେତ୍ ।୨୩ ଓଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ହୂଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ନମଃ ଏତତ୍ପୂଜାଦିନା ସର୍ଵାନ୍ କାମାନାପ୍ନୋତି ପୂର୍ଵଵତ୍ ॥୨୩ ତୋଯୈଃ ସମ୍ମୋହନୀ ପୁଷ୍ପୈର୍ନିତ୍ଯନ୍ତେନ ଚ ତର୍ପଯେତ୍ ।୨୪ ବ୍ରହ୍ମା ସଶକ୍ରଶ୍ରୀଦଣ୍ଡୀ ଵୀଜଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମ୍ ॥୨୪ ଜପ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଲକ୍ଷଂ ହୁତ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷଂ ବିଲ୍ଵୈଶ୍ଚ ସାଜ୍ଯକୈଃ ।୨୫ ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ଫଲଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ଦୂର୍ଵାଭିସ୍ତ୍ଵାଯୁରାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥୨୫ ତଯାଭିଷେକହୋମାଦିକ୍ରିଯାତୁଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଭୀଷ୍ଟଦଃ ।୨୬ ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ଵରାହାଯ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଃପତଯେ ଭୂପତିଦ୍ଵଂ ମେ ଦେହି ହୃଦଯାଯ ସ୍ଵାହ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ନିତ୍ଯମଯୁତଂ ଜପ୍ତ୍ଵାଯୂରାଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥୨୬ ଇତ୍ଯାଦିମହାପୁରାଣେ ଆଗ୍ନେଯେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମନ୍ତ୍ରୋ ନାମ ସପ୍ତାଧିକତ୍ରିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ।। ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗସିଦ୍‌ଧ୍ଯୈ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନମ୍ । ଓଂ ଶ୍ରୀଁ ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୂଁ ଓଂ ନମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମପ୍ରତିରୂପ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଵାସ ସକଲଜଗତ୍-କ୍ଷୋଭଣ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀହୃଦଯଦାରଣ ତ୍ରିଭୁଵନମଦୋନ୍ମାଦକର ସୁରମନୁଜସୁନ୍ଦରୀଜନମନାଂସି ତାପଯ ଦୀପଯ ଶୋଷଯ ମାରଯ ସ୍ତମ୍ଭଯ ଦ୍ରାଵଯ ଆକର୍ଷଯ ପରମସୁଭଗ ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯକର କାମପ୍ରଜ ଅମୁକଂ ହନ ଚକ୍ରୈଣ ଗଦଯା ଖଡ୍ଗେନ ସର୍ଵ୍ଵଵାଣୈର୍ଭିଦ ପାଶେନ ହଟ୍ଟ ଅଙ୍କୁଶେନ ତାଡ଼ଯ ତୁରୁ କିନ୍ତିଷ୍ଠସି ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ ସମୀହିତଂ ମେ ସିଦ୍ଧଂ ଭଵତି ହୂଂ ଫଟ୍ ନମଃ । ଓଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତ୍ରିଭୁଵନମଦୋନ୍ମାଦକର ହୂଁ ଫଟ୍ ହୃଦଯାଯ ନମଃ କର୍ଷଯ ମହାବଲ ହୂଁ ଫଟ୍ ଅସ୍ତ୍ରାଯ ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵର ସର୍ଵ୍ଵଜନମନାଂସି ହନ ଦାରଯ ମମ ଵଶମାନଯ ମମ ଵଶମାନଯ ମମ ଵଶମାନଯ ହୂଁ ଫଟ୍ ନେତ୍ରାଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନ ହୃଷୀକେଶାପ୍ରତିରୂଷଂ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀହୃଦଯାକର୍ଷଣ ଆଗଚ୍ଛ ନମଃ ୩୦୭.

ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସଞ୍ଜପ୍ଯ ପଞ୍ଚାଶତ୍‌ସହସ୍ରମଭିପିଚ୍ଚ ଚ । କୁଣ୍ଡେଗ୍ନୌ ଦେଵିକେ ଵହ୍ନୌ ଚ ରୁଂ କୃତ୍ଵା ଶତଂ ହୁନେତ୍ ।। ୩୦୭.

ପୂଜା କରି, ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଥର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବେଦିକୁ ଛାଡ଼ି, ଏବଂ କୁଣ୍ଡ, ଦେବୀକା ଅଗ୍ନି ଓ ଗୃହଅଗ୍ନିରେ 'ରୁଁ' ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶତବାର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ପୃଥଗ୍ଦଧି ଧୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ଚରୁଂ ସାଜ୍ଯଂ ପଯଃ ଶ୍ରୃତଂ । ଦ୍ଵାଦଶାହୁତିମୂଲେନ ସହସ୍ରଞ୍ଚାକ୍ଷତାଂସ୍ତିଲାନ୍ ।। ୩୦୭.

ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦହି, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଘିଅ ମିଶାଇ ଚାଉଳ ଓ ଉବା ଦୁଧ ଓ ଏକହଜାର ଅଭେଦ୍ୟ ତିଳ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆହୁତି ଭିତ୍ତିକରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଵଂ ମଧୁତ୍ରଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଦଧି ସମିଚ୍ଛତଂ । ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଶିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାଶଯେତ୍ସଘୃତଂ ଚରୁଂ ।। ୩୦୭.

ଯବ, ତିନି ପ୍ରକାର ମଧୁ, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଦହି ଦେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି ଦେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଘିଅ ମିଶାଇ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ଭୋଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନାଚାର୍ଯ୍ଯଂ ତୋପଯେତ୍ସିଧ୍ଯତେ ମନୁଃ । ସ୍ରାତ୍ଵା ଯଥାଵଦାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତୋ ଯାଗମନ୍ଦିରଂ ।। ୩୦୭.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧି ନିଷ୍ପାଦନ କରି, ନିରବରେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଗତ୍ଵା ପଦ୍ମାସନଂ ବଦ୍‌ଧ୍ଵା ଶୋଷଯେଦ୍ଵିଧିନା ଵପୁଃ । ରକ୍ଷୋଘ୍ନଵିଘ୍ନକୃଦ୍ଦିକ୍ଷୁ ନ୍ଯସେଦାଦୌ ସୁଦର୍ଶନମ୍ ।। ୩୦୭.

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ପଦ୍ମାସନ ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଦିଗରେ ବିଘ୍ନ ଓ ବାଧା ଆସେ, ସେଠି ପ୍ରଥମେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଵୀଜଂ ନାଭିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଧୂମ୍ରଂ ଚଣ୍ଡାନିଲାତ୍ମକମ୍ । ଅଶେଷଂ କଲ୍ମଷଂ ଦେହାତ୍ ଵିଶ୍ଲେଷଯଦନୁସ୍ମରେତ୍ ।। ୩୦୭.

ନାଭି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପଞ୍ଚବୀଜ ମନ୍ତ୍ରକୁ, ଧୂସର ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ସ୍ୱଭାବର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେହରୁ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

ରଂଵୀଜଂହୃଦ୍‌ଯାବ୍ଜସ୍ଥଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଜ୍ଵାଲାଭିରାଦହେତ୍ । ଊଦ୍‌ର୍ଧ୍‌ଵାଧସ୍ତିର୍ଯ୍ଯଗାଭିସ୍ତୁ ମୂଦ୍‌ଧ୍ନି ସଂପ୍ଲାଵଯେଦ୍ଵପୁଃ ।। ୩୦୭.

ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ 'ରଂ' ବୀଜକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ଦେହକୁ ଉପର, ତଳ ଓ ଚାରିପାଖରେ, ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ଭରିଦେବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାତ୍ଵାମୃତୈର୍ଵହିଶ୍ଚାନ୍ତଃସୁଷୁମ୍ନାମାର୍ଗଗାମିଭିଃ । ଏଵଂ ଶୁଦ୍ଧଵପୁଃ ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ମନୁନ ତ୍ରିଧା ।। ୩୦୭.

ବାହାର ଓ ଭିତରେ ଅମୃତ ଯାହା ସୁଷୁମ୍ନା ମାର୍ଗରେ ବହିଯାଏ, ତାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ସହିତ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନିପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିନ୍ଯସୈନ୍ନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତାନ୍ତଃ ଶକିଂ ମସ୍ତକଵକ୍ତ୍ରଯୋଃ । ଗୁହ୍ଯଂ ଗଲୋ ଦିକ୍ଷୁ ହୃଦି କୁକ୍ଷୌ ଦେହେ ଚ ସର୍ଵ୍ଵତଃ ।। ୩୦୭.

ହାତକୁ ଭିତରକୁ ରଖି, ଶକ୍ତିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖର ଶେଷ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, କଣ୍ଠ, ଦିଗ, ହୃଦୟ, ପେଟ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହରେ ବ୍ୟାପି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଵାହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ହୃତ୍‌ପଦ୍ମେ ସୂର୍ଯ୍ଯମଣ୍ଡଚଲାତ୍ । ତାରେଣ ସମ୍ପରାତ୍ମାନଂ ସ୍ମରେତ୍ତଂ ସର୍ଵ୍ଵଲକ୍ଷଣଂ ।। ୩୦୭.

ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରୁ 'ତ' ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନାଯ ଵିଦ୍ମହେ ସ୍ମରାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ଆତ୍ମାର୍ଚନାତ୍ କ୍ରତୁଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧପାତ୍ରକଂ । କୃତ୍ଵାତ୍ମପୂଜାଂ ଵିଧିନା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ତଂ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ।। ୩୦୭.

ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସ୍ମରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ; ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆତ୍ମାର ପୂଜା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ପାତ୍ରରେ କ୍ରତୁଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଛିଁଟି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ମପୂଜା କରି, ପରେ ଷ୍ଠଣ୍ଡିଳରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କର୍ମ୍ମାଦିକଲ୍ପିତେ ପୀଠେ ପଦ୍ମସ୍ଥଂ ଗରୁଡ଼ୋପରି । ସର୍ଵ୍ଵାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵଯୋଲାଵଣ୍ଯଯୌଵନଂ ।। ୩୦୭.

କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆସନରେ, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାମୟ, ଯୁବାବସ୍ଥା, ରୂପ ଓ ଯୌବନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ମଦାଘୂର୍ଣିତତମ୍ରାକ୍ଷମୁଦାରଂ ସ୍ମରଵିହ୍ଵଲଂ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଲେପଭୂଷିତଂ ସସ୍ମିତାନନଂ ।। ୩୦୭.

ମଦରେ ମସ୍ତ ହୋଇ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଉଦାର, ପ୍ରେମରେ ଭାବବିଭୋର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣୁଂ ନାନାଵିଧାନେକପରିଵାରପରିଚ୍ଛଦମ୍ । ଲୋକାନୁଗ୍ରହଣଂ ସୌମ୍ଯଂ ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯତେଜସଂ ।। ୩୦୭.

ବିଭିନ୍ନ ପରିକର ଓ ସେବକମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଵାଣଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତକାମୈକ୍ଷଁ ଦ୍ଵିଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ଦେଵସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵୃତଂ ଦେଵୀମୁଖାସକ୍ତେକ୍ଷଣଂ ଜପେତ୍ ।। ୩୦୭.

ପଞ୍ଚବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଚାରି ହାତ ଥିବା, ଦେବୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ନଜର ରଖିଥିବା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଚକ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଂ ଧନୁଃ ଖଡ୍ଗଂ ଗଦାଂ ମୁଷଲମଙ୍କୁଶଂ । ପାଶଞ୍ଚ ଵିଭ୍ରତଂ ଚାର୍ଚ୍ଚେଦାଵାହାଦିଵିସର୍ଗତଃ ।। ୩୦୭.

ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ, ଗଦା, ମୁଷଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପାଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନିଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ଆବାହନରୁ ବିସର୍ଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।